Polonia/Polonica

(oraz wydarzenia laczace Polske z wyszczególnianym tutaj panstwem)

 

 

 

 

 

afryka

 

america poludniowa

 

ameryka polnocna

 

australia i oceania

 

azja

 

europa

 

 

wszystkie_kraje

 

 

Rosja (Rus/Moskwa/Rosja - do 1918)

 

Data

Aktualne wydarzenie

   

Znalazłeś/aś bląd ? Chcesz coś dodać do tekstu?  Podziel się Swymi wiadomościami !

1013

 

Wyprawa Bolesława Chrobrego z posiłkami niemieckimi oraz węgierskimi do Kijowa

1018

 

Kolejna wyprawa Bolesława Chrobrego na Ruś Kijowską w celu poparcia zięcia Świętopełka przeciw Jarosławowi Mądremu

1018

 

Zdobycie utraconych w 981 roku Grodów Czerwieńskich

1018 VIII

 

Wyprawa Bolesława Chrobrego na Kijów ( z posiłkami niemiecko-węgierskimi)
- Rozbicie wojsk Jarosłąwa Mądrego pod Wieleniem nad Bugiem
- Opanowanie Kijowa przez Bolesława Chrobrego
- Wyniesienie Świętopełka na księcia w Kijowie ( brata Jarosława Mądrego a zięcia Chrobrego )
- Odwrót sił polsko-niemiecko-węgierskich z Kijowa

1018 VIII 14

 

Wkroczenie Bolesława Chrobrego do Kijowa

1031

 

Niemcy - Koalicja niemiecko-ruska przeciwko Polsce :
- Najazd ruski oraz niemiecki na Polskę
- Ucieczka Mieszka II do Czech oraz uwięzienie go przez księcia czeskiego, Udalryka ® por rok 1032
- Powrór z Rusi Bezpryma oraz Ottona ® por rok 1032 oraz 1033
- Przejęcie władzy w Polsce przez Bezpryma
- Odesłanie polskich insygniów koronacyjnych cesarzowi Niemiec ® Konradowi II
- Utrata Milska oraz Łużyc na rzecz Niemiec ® por rok 1018
- Zajęcie Grodów Czerwieńskich przez Ruś ® por rok 1018
Przejęcie Słowacji przez Węgry
 

1031

 

Ponowna utrata Grodów Czerwieńskich na rzecz Rusi Kijowskiej

1040

 

Kazimierz I Odnowiciel zawiera antymazowieckie przymierze z Jarosławem Mądrym, wielkim księciem kijowskim

1069

 

Wyprawa Bolesława II Szczodrego na Ruś :

- Bolesław Śmiały dla poparcia dążeń swego kuzyna Izjasława do odzyskania tronu książęcego wyprawia się na Ruś Kijowską
- Zdobycie Kijowa przez wojska polskie → por rok 1018 oraz
7 maja 1920
- Intronizacja Izasława na tronie kijowskim
- Ponowne przyłączenie Grodów Czerwieńskich do Polski →
por rok 981

1077

 

Wyprawa króla Bolesława II Szczodrego do Kijowa uwieńczone odzyskaniem władzy wielkoksiążęcej przez jegoż kuzyna Izasława

1106

 

Bolesław Krzywousty zawiera sojusz z Rusią

1120

 

Łupieżczy najazd Połowców oraz Rusinów na Polskę

1120

 

Odwetowa wyprawa Bolesława III Krzywoustego na Ruś na rusko-połowski najazd wcześniej w tymże roku

1123

 

Polsko-czesko-węgierska wyprawa na Ruś celem osadzenia na tronie Jarosława ® por późniejsze wydarzenia z tegoż roku

1123

 

Oblężenie Włodzimierza Wołyńskiego przez wojska polsko-czesko-węgierskie

1145

 

Wyjazd Bolesława I Wysokiego na Ruś, celem udzielenia pomocy zbrojnej swemu teściowi, Wsiewołodowi Olegowiczowi ( wielkiemu księciu kijowskiemu ) w wyprawie na Halicz.

1149

 

Wyprawa zbrojna Bolesława Kędzierzawego oraz Henryka Sandomierskiego na Włodzimierz Wołyński oraz Łuck, celem poparcia Izasława Kijowskiego

 

 

                        Ksiestwo Moskiewskie   1213 - 1328

1260

 

Latopis Wołyński pod tą datą odnotował istnienie cerkwi w Mielniku. O społeczności ruskiej zamieszkującej Brańsk, Suraż, Knyszyn, Bielsk, Wysokie Mazowieckie i Ciechanowiec wspominają latopisy litewskie i białoruskie.

 

 

              Wielkie Ksiestwo Moskiewskie   1328 - 1547

1338

 

Układ pomiędzy Bolesławem Jerzym Trojdenowiczem, księciem halicko-włodzimierskim a Kazimierzem Wielkim, na mocy którego po śmierci Bolesława Jerzego Trojdenowicza władzę pom przejmie Kzimierz Wielki.Ù por 1340 rok

1339 VII 09

 

Drugi zjazd wyszehradzki czyli zawarcie układu pomiędzy Kazimierzem Wielkim a królem Węgier Karolem Robertem Andegaweńskim stanowiący, iż :

1. Za pomoc w walce przeciw Krzyżakom i uznanie pretensji Polski do Rusi Halickiej, tron polski w przypadku śmierci Kazimierza bez pozostawienia męskiego potomka miał przypaść Andegawenom: KarolowiAndegawenskiemu, a potem jego synowi Ludwikowi Węgierskiemu

1340 IV 07

 

Śmierć księcia włodzimiersko-halickiego Bolesława Jerzego Trojdenowicza. Ù w myśl układu z 1338 roku Kazimierz Wielki został jego spadkobiercą ale pomimo słusznego wyprawienia się na Ruś celem wyegzekwowania swoich praw I zajęcia Lwowa, nie zdołał się tam utrzymać

1340 IV 16

 

Kazimierz przekracza z wojskiem granicę ruską i zdobywa Lwów

1340 - 1341

 

Zakon Krzyzacki - Mistrz Ditrich von Altenburg ustanawia w Ostródzie główną siedzibę komturstwa

1341 VII 13

 

Czechy → Podróż Kazimierza III Wielkiego do Pragi gdzie zawarł sojusz z Luksemburgami

1344

 

Kolejna ( druga ) wyprawa Kazimierza Wielkiego na Ruś Halicko-Włodzimierską →- zajęcie ziemi sanockiej oraz przemyskiej

1349

 

W wyniku trzeciej wyprawy Kazimierza Wielkiego na Ruś Halicko-Włodzimierską zajęte zostają Lwów, Halicz, Brześć oraz Włodzimierz

1349

 

Włączenie Lwowa, Halicza, Brześcia , Chełma oraz Włodzimierza do Polski przez Kazimierza Wielkiego → por rok 1356 ® por rok 1370

1366

 

Polska wyprawa na Wołyń ®
- Włączenie Krzemienca oraz Oleska do Rusi Halickiej

1375

 

Francja, Państwo Kościelne → Papież Grzegorz XI zatwierdza metropolię w Haliczu oraz biskupstwa w Przemyślu, Włodzimierzu Wołyńskim oraz Chełmie. Ù por. Rok 1414.

1375

 

Francja, Państwo Kościelne → Powstanie arcybiskupstwa w Haliczu obejmującego biskupstwa w :
- Chełmie,
- Włodzimierzu,
- Przemyślu

1376

 

Francja, Państwo Kościelne → Ustanowienie diecezji w Kamieńcu Podolskim przez papieża Grzegorza XI na prośbę króla Ludwika Węgierskiego

1379

 

Węgry →Ludwik Węgierski przyłącza Ruś Halicką do Węgier ( podlegającą dotąd Władysławowi Opolczykowi ).

 

 

                  Zrzucenie jarzma tatarskiego   1380 IX 08

1495 II 05

 

W Moskwie podpisano układ kończący pierwszą wojnę moskiewsko – litewską → por rok 1487 oraz rok 1501

1495 II 15

 

Moskwa - Helena, córka Iwana III Srogiego zostaje żoną Aleksandra Jagiellończyka - z wyznania była prawoslawna

1500

 

Wybuch I wojny litewsko – moskiewskiej → por 14 VII 1500 i rok 1503

1500 VII 14

 

Wojska moskiewskie pokonały wojska litewskie Konstantego

1501

 

Wybuch II wojny litewsko – moskiewskiej → por 28 III 1503

1503 III 28

 

Koniec walk podczas II wojny moskiewsko – litewskiej → por 07 IV 1503

1503 IV 07

 

Moskwa podpisuje pokój z Litwą i Polską - Koniec I wojny moskiewskiej - Litwa traci w rozejmie z Moskwą około 33% swego terytorium na rzecz Moskwy→ por rok 1500

1507

 

Początek II wojny moskiewskiej → por rok 1503

1508

 

Wybuch nowej wojny litewsko-moskiewskiej → tym razem wojska polskie wspieraja wojska litewskie → por 8 października 1508

1508 X 08

 

Zawarcie pokoju „ wieczystego „ między Litwą a Moskwą nie zmieniający przedwojennego stanu posiadania.

1511

 

Moskwa → tajne rokowania posłów cesarza Austrii, Maksymiliana Habsburga z Moskwą zakończone uzgodnieniem rozpoczęcia ( kolejnej ) wojny z Polską na rok 1515 → por rok 1515 i 1524

1514 VII

 

Moskwa zdobywa Smoleńsk, czyli kluczową twierdzę na pograniczu litewsko-moskiewskim

1514 IX 08

 

Nieudana próba odbicia Moskwie zajętego w lipcu Smoleńska.

 

 

                      Carstwo Rosyjskie   1547 – 1917 III 15

~1555

 

Moskwa → Iwan Groźny stara się o koronę królewską, za cenę przejścia Księstwa Moskiewskiego na katolicyzm, myśli też o koronie polskiej

1570 - 1578

 

Moskwa → Car Iwan iv Groźny ustanawia Magnusa, księcia von Holstein ( bpa od V 1560 roku ) ..... królem Inflant ( sic ), nadając mu dodatkowo jeszcze więcej ziemi ( z terytorium Rosji)

1581 VIII 24 -XI

 

Moskwa → Nieudane oblężenie twierdzy Psków przez wojska litewsko-polskie.

1609

 

Moskwa - Oblężenie miasta Smoleńsk przez siły Rzeczpospolitej

1610

 

Bojarzy moskiewscy ofiarują tron carski królewiczowi Władysławowi Wazie ( synowi króla Zygmunta III Wazy )

1610 VII 04

 

Moskwa - Wielkie zwycięstwo wojsk polskich hetmana Stanisława Żółkiewskiego pod Kłuszynem nad wojskami moskiewskimi, ktore szły z odsieczą miastu Smoleńsk →  marsz wojsk polskich na Moskwę.

1610 VIII 28

 

Zdobycie Moskwy zakończone osadzeniem polskiej załogi na Kremlu - wojska polskie pod dowództwem S. Żółkiewskiego (7000 jazdy) pokonały armię rosyjską pod dowództwem Dymitra Szujskiego (35 000 żołnierzy).

1611 III

 

Moskwa - Pierwsze antypolskie powstanie w Moskwie, stłumione przez polską załogę Kremla

1611 V

 

Moskwa - Drugie antypolskie powstanie w Moskwie zakończone osaczeniem polskiej zalogi Kremla - por 7 XI 1612 i III 1611

1612 XI 07

 

Moskwa - Kapitulacja polskiej załogi na Kremlu przed księciem Dymitrim Pojarskim i jegoż Kozakami zakończona rzezią Polaków 

1613

 

MOSKWA - ROSJA

1617

 

Wyprawa na Moskwę królewicza Władysława Wazy → rozpoczęcie rokowań pokojowych jako że od 1613 roku w Moskwie – Rosji rządzi nowa dynastia Romanowów ( aż do 1917 roku ), a Władysław próbuje dochodzić swoich praw do tronu Rosji → por. Rok 1610.

1626

 

Rosja → Pojawienie się pierwszych Polaków w Tomsku

1630

 

Rosja → w Tomsku mieszka już 6 Polaków

1637

 

Rosja → W Tomsku zamieszkuje już około 150 osób z polskim pochodzeniem, głównie jeńców z wojen moskiewskich

1652

 

Rosja → Stąd z poselstwem do Czarnych Kałmuków wybrał się  kupiec, Mateusz Rzycki, z Tomska

1653 X 01

 

Rosja - Rosyjska Duma ( parlament) zaakceptowała przyłączenie Ukrainy do Rosji

1654

 

Przyłączenie Ukrainy do Rosji rozpoczyna wojnę polsk – rosyjską w latach 1654 – 1667

1654 I 10

 

Car Rosji, Aleksander Romanow, wypowiada wojnę Rzeczpospolitej → trwała ona do 1667 roku

1686 V 01

 

Rosja - Pokój Grzymułtowskiego z Rosją, tzw. Pokój “wieczysty” : ® por. 4 lutego 1710.
- Potwierdzenie traktatu andruszowskiego z 1667 roku,
- Oddanie Kijowa Rosji,
- Przystąpienie Rosji do Świętej Ligi,
- Klęska polskiej polityki wschodniej

1708 I

 

Wyprawa Karola XII na Rosję.

1709 VII 26

 

W Dreźnie zawarto sojusz między Saksonią a Rosją między innymi w sprawie polskiej

1709 XI

 

Król Prus ( od 1701 roku) – Fryderyk I, proponuje carowi Rosji - Piotrowi I, oddanie Prusom ( kosztem Rzeczpospolitej ) Prus Królewskich, Żmudzi oraz Kurlandii ® na co car się nie zgodził.® por układ przeciwników sojuszu rosyjsko-pruskiego czyli układ polsko-szwedzki z 5 listopada 1705

1713 VIII 08

 

Rosja → Rosja utworzyła Gubernię Ryską na terenie podbitych Inflant → por rok 1704 oraz 15 VII 1710

1720 II 17

 

Porozumienie między Rosją a Prusami, podpisane w Poczdamie:
1.  oba państwa zobowiązały się do utrzymywania anarchii w Rzplitej - zachowanie wszystkich swobód szlacheckich i wolnej elekcji , 
2. zgodzono sie  także na niedopuszczenie do reform w ustroju państwa polskiego

1730 IX 30

 

Prusy oraz Rosja odnowiły trakt przyjaźni. Między innymi postanowiono zagrodzić drogę do tronu polskiego zarówno Stanisławowi Leszczyńskiemu jak i królewiczowi saskiemu Fryderykowi Augustowi.

1755 XII 31

 

Rosja - Początek głośnego romansu Stanisława Poniatowskiego ( jeszcze nie jako króla)  z Katarzyną ( Przyszła caryca Katarzyna II ) → trwał on do czerwca 1756 roku → Z tego związku mieli córkę !  ( Henri Troyat „Catherine la Grande”, Paris, Flammarion, 1977)

1759 VIII 12

 

Bitwa pod Kunowicami:

-  Armie austriacka i rosyjska zadają klęskę Fryderykowi II Hohenzollernowi

1765

 

Rosja, Prusy → Pierwsze tajne porozumienie między Rosją a Prusami dotyczące projektów rozbioru Polski → por 20 XI 1769 i lata 1772, 1793 i 1795

1766

 

Prusy → Fryderyk II Hohenzollern pisze, iż Polska stanowi „centralny punkt łączący siły Prus i Rosji”

> 1770 VIII

 

Prusy → Z Prus do Petersburga wyjeżdża z misją brat króla Prus, książę Henryk Hohenzollern
- cel podróży → rozbiór Rzeczpospolitej → por 08 I 1771 w Rosji

1771 I 08

 

Rosja → w Petersburgu prowadzone są rozmowy prusko-rosyjskie
- dotyczą one planowanego rozbioru Polski
- prowadzą je caryca Katarzyna II oraz Henryk Hohenzollern, brat króla Prus → por >VIII 1770

1772 II 17

 

Zapada tajna rosyjsko-pruska konwencja rozbiorowa
- jest ona antydatowana na 15 I 1772

1772 II 16

 

W Petersburgu dochodzi do podpisania antypolskiego układu Rosji z Prusami - por 05 VIII 1772

1788

 

Rosja → Józef Zajączek w składzie wojsk rosyjskich uczestniczył w wojnie przeciwko Turcji

8 X 13

 

Poseł pruski zgłasza propozycje sojuszu Rzeczpospolitej z Prusami ( jednym z zaborców ! ) skierowanym przeciwko Rosji. - Dyplomacja pruska nakłoniła sejm do zażądania ewakuacji rosyjskich wojsk i magazynów z terenów RP. To wycofanie utrudniło zaopatrzenie walczącej nad Morzem Czarnym armii ros. I wywołało gniew i sprzeciw Katarzyny II →Rosja wskutek rad Austrii, przyjęła żądania Polskie i usunęła z Ukrainy swe bazy militarne

1790

 

Rosja →  Szymon Korwin Kossakowski wstępuje w randze generała-majora do armii rosyjskiej walczącej z Turkami na Bałkanach

1791

 

Rosja → Rosjanie wytyczyli granice tzw Pale of Setelment dla ludności żydowskiej na terenie cesarstwa rosyjskiego → w przybliżeniu obejmowały one terytorium dawnej Rzeczypospolitej znajdujące się pod panowaniem Rosji

>1792 V 18

 

Rosja →  general-major Szymon Korwin Kossakowski został dowódcą korpusu rosyjskiego, który uderzył na Polskę od strony Połocka

1793 I 23

 

Drugi rozbiór Rzeczpospolitej :
- Prusy zajmują województwo poznańskie, gnieźnieńskie, kaliskie, sieradzkie, inowrocławskie, brzesko-kujawskie, część rawskiego oraz miasta Gdańsk oraz Toruń,
- Rosja zajmuje część województwa wileńskiego oraz mińskiego,kijowskie, podolskie,bracławskie, wschodnią część wołyńskiego, brzesko-litewskiego oraz nowogródzkiego,
- Austria nie bierze tym razem udziału.

1793 XII 30

 

Ambasadorem rosyjskim w Warszawie został mianowany Osip Igelstrom (1737-1817). 

1794 V 03

 

Rosja → caryca Katarzyna II mianuje Nikołaja Repnina wodzem naczelnym wojsk rosyjskich wysłanych dla stłumienia powstania

1795 I 03

 

Austria + Rosja podpisały traktat rozbiorowy ( Prusy przystąpiły do niego w październiku) → por 04 X 1795

1795 III 22

 

Rosja → Delegacja Litwinów pod przywództwem L. Tsikeviciusa deklaruje przez cesarzową Rosji, Katarzyną II, iż zakończyła się unia z Polską

1795 X 04

 

Austria, Prusy oraz Rosja zawarły porozumienie dotyczące trzeciego rozbioru Polski. Prusy zgodziły się na oddanie Krakowa, który na mocy konwencji petersburskiej z 3 stycznia został przyznany Austrii.

1795 X 04

 

Trzeci rozbiór Rzeczpospolitej :
- Prusy zajmują ziemie na północ od dolnej Pilicy oraz dolnego Bugu z Warszawą plus pas ziemi leżący między Prusami Wschodnimi a rzeką Niemnem,
- Rosja zagarnia ziemie aż po rzekę Bug oraz Niemen wraz ze Żmudzią,
- Austria zagarnia ziemie leżące między Bugiem, Wisłą a Pilicą z Krakowem oraz Lublinem

1795 XII 10

 

Rosja → Tadeusz Kościuszko zamknięty w więzieniu w Petersburgu

1796

 

Rosja → z więzienia w Sankt Petersburgu zwolniony zostaje generał Jan Kiliński → osiada w Wilnie

1796

 

Rosja → z więzienia w Sankt Petersburgu zwolniony zostaje Ignacy Wyssogota Zakrzewski herbu Wyssygota, były I-szy prezydent Warszawy → por 1745, 17 IV 1792, 15 II 1802

1796 XI 26

 

Rosja → Tadeusz Kościuszko uwolniony z więzienia w Petersburgu

1796 XI 28

 

Rosja → Tadeusz Kościuszko składa wiernopoddańczą przysięgę carowi Pawłowi I

1797 I 15

 

Rosja → W Sainkt Petersburgu podpisany został układ między państwami zaborczymi ustalający fakt nieistnienia Rzeczypospolitej oraz likwidowała nazwę Królestwa Polskiego

1798 II 12

 

Rosja → w Petersburgu zmarł ostatni król Polski, Stanisław August PoniatowskiStanisław August Poniatowski, król Polski. Urodzony 1732. Zmarł w Petersburgu

XIX w koniec

 

Rosja → W Tomsku pojawia się grupa polskich inżynierów ( wykształconych na uniewrsytetach rosyjskich ), związanych z budową kanału Ob-Jenisej

1807 VI 19

 

Rosja → car Aleksander I Romanow zmuszony zostaje po klęsce pod Frydlandem do poproszenia Napoleona o zawarcie pokoju → por 14 VI 1807, 07 VII 1807

1807 VII 09

 

Francja → podpisanie pokoju francusko-pruskiego →

  1. ziemie byłego II-go i III-ciego zaboru pruskiego zostają przekształcone w Księstwo Warszawskie
  2. okręg Bałegostoku zostaje przekazany Rosji

1810 I 04

 

Rosja → W Petersburgu ambasador francuski Caulaincourt z kanclerzem Rumiancewem podpisuja konwencje, ktorej Punkt 1 brzmi tak :  Królestwo Polskie nigdy nie będzie przywrócone. Konwencji tej nie ratyfikował Napoleon

1812 IV

 

Rosja → wystosowała do Napoleona ultimatum, żądając wycofania wojsk francuskich na linię Łaby. Napoleon odpowiedział wypowiedzeniem wojny.

1812 IX 05 - 07

 

Rosja  - Bitwa  pod Borodino ( koło miasta Możajsk ).

- Armia rosyjska Michaiła Kutuzowa stawiła zacięty opór Wielkiej Armii Napoleona

- udział Polaków pomógł Francuzom w otwarciu drogi na Moskwę

1812  IX 14

 

Rosja - Wielka  Armia Bonapartego zajęła opuszczoną i palącą się Moskwę. Pierwsi wkroczyli do niej polscy kawalerzyści pod dowództwem Jana Nepomucena Umińskiego

1812 X 19

 

Rosja  - Wielka  Armia Francuska rozpoczęła swój odwrót spod Moskwy. W jej szeregach liczni Polacy, głównie z terenów Wielkiego Księstwa Warszawskiego → por 14 IX 1812

1812 XI 21

 

Rosja - Rosjanie zdobywają Borysów nad Berezyną oraz strategiczny most broniony przez wojska gen Jana Dąbrowskiego

1812 XI 26

 

Polscy i francuscy saperzy zbudowali 2 mosty pontonowe na rzece Berezynie → w strasznie cięzkich warunkach opłaconych wieloma przypadkami śmierci z odmrożenia i wycieńczenia w przeciągu 48 godzin udało im się zbudować mosty

1812 XI 26 – 29

 

Rosja  - Bitwa pod Berezyną ;

- Francuzi zostają otoczenie z trzech stron przez Rosjan

- Bitwa jest stoczona z powodu utrzymania mozliwości przeprawy wojsk resztek Wielkiej Armii z jednej strony brzegu rzeki na drugi

- Udział wojsk polskich w bitwie pod Berezyną.

1812 XI 28

 

Rosja  - Bitwa pod Staszowem nad Berezyną

- trwała cały dzień w wysokim sosnowym lesie, gdzie siły polskie gen Kniaziewicza, Dąbrowskiego oraz Zajączkaprzy wysokich stratach w ludziach utrzymali swe pozycje

- Z 9 tysięcy żołnierzy polskich życie straciło 3 tysiące !

1812 XI 29

 

Rosja - Na rozkaz Napoleona, o 9 rano, Francuzi podpalili 2 mosty na Berezynie, pozostawiając za sobą około 10 tysięcy rannych i opieszałych oraz łupy spod Moskwy

1813

 

Rosja → książę generał Eustachy Erazm Sanguszko zostaje generałem dywizji w kampanii Napoleona, jednak odmawia udziału w ostatniej kampanii ks. Józefa Poniatowskiego i wycofuje się z wojska, co spotyka się z ostrym potępieniem ze strony księcia Poniatowskiego→ por 26 VIII 1794, 1812, 02 XII 1844

1813 II 28

 

Rosyjsko-Pruska Konwencja Kaliska
- odbywa się ona bez udziału Austrii oraz Wielkiej Brytanii
- Prusy zgadzają sie oddac część swego zaboru w zamian za rosyjską obietnicę przywrócenia Prus do stanu rzeczy sprzed roku 1806 → por VI 1813
- dodatkowo, za straty terytorialne w Polsce, Prusy mają otrzymac rekompensatę w Saksonii

1813 III 05

 

Rosja → w Petersburgu urodził się Kazimierz Gzowski, przyszły kanadyjski architekt ® por rok 1841, 1859, 1889 – 1891, 1898

1813 VIII 02

 

Prusy → Oficjalne spotkanie cara Aleksandra I Romanowa z królem Fryderykiem Wilhelmem III Hohenzolernem w Lądku

1813 IX 09

 

Prusy → Układ w Cieplicach ( Teplitz) :
- decyzja w sprawie Polski ma zostać podjęta wspólnie przez Rosje, Prusy oraz Austrię → por 1814 IX – XI 21, 1814 XI 21 – XII 19

1814

 

Rosja → ma miejsce próba wzniecenia powstania na Syberii przez kontygent polskich zesłańców → uczestnicy zostali surowo ukarani i zesłani na dalszą katorgę

1814 VIII 30

 

Rosja → car Aleksander I, za namową Tadeusza Kościuszki, wydał amnestię ogólną dla Polaków biorących udział w wyprawie Napoleona przeciwko Rosji

1814 IX – XI 21

 

Austria → Odbywa się I tura rozmów – negocjacji w sprawie Polski na Kongresie Wiedeńskim – por1813 IX 09, 1814 XI 21 – XII 19

1814 IX

 

Austria →Przedstawicielstwo Wielkiej Brytanii na Kongresie Wiedeńskim, viscount Jeremy Bentham Castereagh, próbuje wytłumaczyć carowi Aleksandrowi Romanowowi koniecznośc odrodzenia niepodległej Polski → por 21 XI 1814

1814 XI 01

 

Austria →Początek Kongresu Wiedeńskiego. Trwa do 08.06.1815

1814 XI 21 – XII 19

 

Austria →Odbywa się II tura rozmów – negocjacji w sprawie Polski na Kongresie Wiedeńskim– por1813 IX 09, 1814 IX – XI 21

1814 XI 21

 

Austria →Car Aleksander Romanow żąda od Kongresu Wiedenskiego 75% byłego Księstwa Warszawskiego z Krakowem i Toruniem → por 09 IX 1813  oraz 01 II 1815

1815 II 01

 

Traktat Wiedeński :
- Prusy → zatrzymują one Prowincję Poznańską lecz oddają Warszawę dla Rosji ( za co otrzymają 2/5 Saksonii ) → por 1813 II 28
- Austria → zatrzymuje Galicję
- Utworzono Wolne Miasto Kraków → czyli Rzeczpospolitą Krakowską o pow 1 000 mil kwadratowych z 95 tysiącami mieszkańców
- Reszta byłego Księstwa Warszawskiego → 127 tys km kwadratowych z 3.2 mln mieszkańców staje się Królestwem Polskim pod berłem cara Aleksandra Romanowa
- Konstytucja Krolestwa ma być napisana przez księcia Adama Czartoryskiego → por 25 V 1815

- Szwecja zrzeka się Pomorza Zachodniego na rzecz Prus → por rok 1720

1815 V 03

 

Ponowny podział ziem polskich na Kongresie Wiedeńskim :
- Galicja bez Krakowa zostaje oddana Austrii,
-  odłączono Podgórze od Krakowa, pozostało samodzielnym miastem do I wojny swiatowej – por rok 1915
- Większość byłego Księstwa Warszawskiego zostaje przyznana Rosji jako Królestwo Polskie,
- Królestwo Polskie pod berłem cara,→ patrz 20 czerwca 1815
- Kraków z okolicą oderwany od Galicji oraz otrzymuje nowy status,ý patrz 20 czerwca 1815
Zaborcy utworzyli Wolne Miasto Kraków, ale pod opieką trzech dworów :
Organem ustawodawczym było Zgromadzenie Reprezentantów
Władzę wykonawczą sprawował Senat składający się z 13 członków
Zgromadzenie Reprezentantów wybierało prezesa Senatu na 3 lata
- Utworzenie Wielkiego Księstwa Poznańskiego z Wielkopolski,
Wielkie Księstwo Poznańskie pod berłem króla Prus.

1815 V 03

 

Artykuł 5 traktatów bilateralnych głosił: Księstwo Warszawskie, z wyłączeniem części, którymi w inny sposób na mocy powyższych artykułów rozporządzono, połączone jest z Cesarstwem Rosyjskim. Połączone zaś z nim będzie nieodzownie przez swoją konstytucję i posiadane przez Najjaśniejszego Cesarza Wszechrosji, jego dziedziców i następców. Jego Cesarska Mość zachowuje sobie prawo nadać temu państwu, mającemu używać oddzielnej administracji, [urządzenie wewnętrzne], jakie uzna za przyzwoite

1815 V 25

 

Austria → W Wiedniu opublikowano Konstytucję Królestwa Polskiego :
- napisana została ( wg wcześniejszych umów ) przez księcia Adama Czrtoryskiego → por 01 II 1815
- Zawiera ona 7 rozdziałów i 165 artykułów
- Zawiera gwarancję pełnej niepodległości ( sic )
- Zapowiada utworzenie Sejmu
- W preambule zaznaczono, iż to wszystko jest dzięki łaski cara Aleksandra ( sic)
- Królestwo Polskie będzie dziedziczne dla domu Romanowych
- Polityka zagraniczna ma pozostać w rękach Rosji

1815 VI 08

 

Austria → Zakończenie Kongresu Wiedeńskiego. Trwa od 01.11.1814, → por 09 IX 1813

1815 VI 09

 

Austria → Podpisanie aktu końcowego Kongresu Wiedeńskiego

1815 IX 26

 

Rosja, Austria i Prusy zawarły sojusz - Święte Przymierze - w obronie zasad legityzmu i porządku politycznego przyjetego przez Kongres Wiedeński
- potem przyłączyły się doń Anglia, Francja i inne państwa → sojusz utracił swe znaczenie po roku 1830 –tym
- Zaniechano wskrzeszenia Rzeszy Niemieckiej
- Utworzono Związek Państw Niemieckich pod przewodnictwem Austrii → Deutcher Bund

1819

 

Rosja → wprowadzenie cenzury na książki i gazety

1820

 

Rosja → Joanna Grudzińska, morganatyczna żona wielkiego księcia Konstantego Romanowa, ptrzymuje tytuł księżnej Łowickiej, → tytuł wygasa na niej

1820 XII 18

 

Rosja - w Taganrog nad Morzem Azowskiem urodzil sie Sokrates Starynkiewicz, prezydent Warszawy w latach 1875 - 1892 - por 23 VIII 1902

1820 III 13

 

Rosja → car Aleksander I Romanow ogłasza edykt wyrzucający Jezuitów z Rosji → por 1815 XII 20

1820 XI 19

 

Prusy, Austria i Rosja podpisały w Troppau (Opawa) protokół o interwencji zbrojnej w przypadku złamania zasad kongresu wiedeńskiego

1825

 

Rosja → księża Bernardyni zwracają się z prośbą o wyrażenie zgody na budowę kościoła katolickiego w Irkucku → początki powstania kościoła p/w Wniebowzięcia MB → por rok 1879

1825 XII 01

 

Rosja → Zmarł Aleksander I Romanow – car Rosji i król Polski

1828

 

Rosja – ukazuje sie “Odyseja” Homera, po lacinie, z komentarzami znanego filologa klasycznego, Jozefa Zulawskiego – por lata 1829, ~1793, 16 VIII 1855

1828 VII 16

 

Rosja → w guberni Mohylewskiej urodził się Josif Hurko, generał-gubernator warszawski 1883-1894, zaciekły rusyfikator. Zmarł 28 I 1901.

1829

 

Rosja – na uniwersytecie w Kazaniu rozpoczyna prace znany filolog klasyczny, prof Jozef Zulawski, znany poeta oraz wspolzalozyciel Towarzystwa “Filomatow” – por ~1793, 16 VIII 1855

1829 V 14

 

Koronacja Mikołaja I Romanowa na króla Polski → dokonał jej prymas Polski → Jan Paweł Woronicz

1831

 

Rosja → W skład syberyjskiego kozackiego liniowego wojska wcielono 373 Polaków zesłanych na Sybir

1831

 

W czasie powstania listopadowego wywieziony zostaje do twierdzy Szlisserburskiej w Petersburgu major Walerian Łukasiński, gdzie spędził resztę życia. Umarł w więzieniu po 44 latach

1832

 

Rosja → Do Gruzji napływa fala Polaków – zesłańców po powstaniu listopadowym

1832 I 05

 

Rosja → Do Rosji wywieziono majora Czwartaków, Waleriana Łukasińskiego, który do śmierci trzymany był w twierdzy szlisserburskiej, tj  38 lat !!!

1837 VIII 14

 

Rosja → w Tiemnoleskoje na Kaukazie urodził się Bolesław Leszczyński, przyszły znany aktor tetralny → por 12 VI 1918

1837 XII 24

 

Rosja → w Gruzji urodził się Aleksander Imeretyński, książę, generał-gubernator warszawski. Zmarł 17 XI 1900

1839 II 24

 

Rosja → ogłaszono kasację unii brzeskiej na obszarze zaboru rosyjskiego za wyjątkiem obszaru Królestwa Polskiego ® por rok 1875

1843 X 24

 

Rosja - w Biełgorodzie kolo Charkowa urodził się Henryk Siemiradzki, - polski malarz, czołowy przedstawiciel akademizmu w malarstwie polskim; jego elementy łączył z naturalizmem i teatralnym ujęciem scen z życia Greków, Rzymian i pierwszych chrześcijan; malowane przez siebie kurtyny podarował Teatrom Krakowa i Lwowa; jego monumentalny obraz "Świeczniki chrześcijaństwa", znany też jako "Pochodnie Nerona", stał się zalążkiem zbiorów Muzeum Narodowego w Krakowie - por 23 VIII 1902

1844

 

Rosja → Z liczby ponad 200 tysięcy zesłańców syberyjskich, zaledwie 5% stanowią Rosjanie ..., resztę stanowią Polacy !!!

1846 V 10

 

Rosja → w Sankt Petersburgu umiera Franciszek Drucki - Lubecki, minister skarbu Królestwa Polskiego, organizator przemysłu. Urodzony 04 I 1778

1848

 

Rosja → 2 miesięczne tournee Henryka Wieniawskiego po Rosji → por rok 1843, 1846, 1849

1852

 

Rosja →Zygmunt Szczęsny Feliński, przyszły metropolita warszawski, zostaje przeniesiony z seminarium duchownego w Żytomierzu do Akademii Duchownej w Petersburgu → por 08 IX 1855, 06 I 1862, II 1862,  14 VI 1863, 17 IX 1895

1854

 

Rosja → w tak zwanej ekspedycji amurskiej udział bierze polski malarz, Karol Tomiński

1855 IX 08

 

Rosja → w Petersburgu święcenia kapłańskie przyjmuje Zygmunt Szczęsny Feliński, przyszły metropolita warszawski, → por 1851, 1852, 06 I 1862, II 1862,  14 VI 1863, 17 IX 1895

1856 - 1859

 

Rosja → W Sankt Petersburg na Wyborgskim Cmentarzu, zbudowano kościół Zwiastowania NMP

1857 IX 05

 

Rosja → w Izewskoje kolo Riazania urodził się Konstanty Edwardowicz Ciołkowski, rosyjski wynalazca polskiego pochodzenia. Twórca teorii lotu rakiet. Zmarł 19 IX 1935

1858 III 23

 

Rosja (Ukraina) – w Charkowie urodzil sie Jozef Siemiradzki, przyszly badacz oraz podroznik – por 12 XII 1933

1860

 

Rosja → Henryk Wieniawski przyjął funkcję pierwszego skrzypka dworu carskiego i solisty Rosyjskiego Towarzystwa Muzycznego → por lata 1843. 1846, 1849- 1850

1863 II 08

 

Rosja → W Petersburgu podpisano Konwencję Alvenslebena :
- nazwa od pruskiego generała
- przewiduje ona wspóldzialanie prusko-rosyjskie celem uśmierzenia Powstania Styczniowego

1864 XI 01

 

Rosja → Do Tomska przyjechała rodzina Witkiewiczów, wraz z małym Stanisławem Witkiewiczem

1866 VII 07

 

Rosja - W Irkucku wybuch powstania zabajkalskiego, zorganizowanego przez polskich zesłańców skierowanych do budowy drogi nad jeziorem Bajkał - por 14 XI 1866

1866 XI 14

 

Rosja - W Irkucku rozstrzelano czterech przywódców powstania zabajkalskiego , zorganizowanego przez polskich zesłańców skierowanych do budowy drogi nad jeziorem Bajkał. O udział oskarżono 680 zesłańców - por 07 VII 1866

1866 XI 27

 

Rosja → W Irkucku rozstrzelano twórców polskigo powstania nad Bajkałem
- Gustawa Szramowicza
- Narcyza Celińskiego
- Władysława Kotkowskiego
- Jakuba Raynerta

1867

 

USA odkupiło od Rosji Alaskę – dr Henryk Kałussowski dokonał zakupu od rosyjskiego ambasadora w Waszyngtonie

1867

 

Rosja → Zbdowano kościół katolicki w Omsku → ze środków Alfonsa Koziełł-Poklewskiego → por V 1909

1868

 

Rosja →Juliusz Volkmark Fleck, litograf rodem z Saksonii, były powstaniec z 1862 roku, uzyskuje zgodę caratu na powrót do Warszawy z Tomska → por 17 II 1862

1868 II 27

 

Rosja → w  twierdzy Szlisselburga (na wyspie rzeki Newy) zmarł po 46 latach kaźni Walerian Łukasiński (ur. 1786), major wojska Królestwa Polskiego, organizator tajnego stowarzyszenia "Narodowe Towarzystwo Patriotyczne" - por rok 1822

1868 VIII 17

 

Rosja → w Stefaninie w guberni kijowskiej ( obecnie Ukraina ) urodził się  Edward Józef Abramowski, filozof, socjolog, działacz społeczny, współzałożyciel Polskiej Partii Socjalistycznej → por 21 VI 1918

1869 I 21

 

Rosja – w Smolensku urodzila sie Tatiana Pietrowna Zeligowska, przyszla zona generala Lucjana Zeligowskiego – por 21 XI 1944

1870 – 1875

 

Rosja – w Instytucie Gorniczym w Petersburgu studiuje Witold Zglenicki, przyszly geolog oraz nafciarz – por 06 VII 1904, 06 I 1850, 1893, 1900

1871

 

Rosja – w Woronezu urodzil sie Kazimierz Warchalowski, przyszly dzialacz polonijny w Brazylii – por 1943

1871 VIII 26

 

Rosja – w Omsku urodzil sie Wacław Teodor Iwaszkiewicz-Rudoszański, przyszly general WP – por 25 XI 1922

1872

 

Rosja – tu w okolicach Kazania urodził sie Edward Słoński, w przyszłości poeta Legionów → por 24 VII 1926

1876 V 04

 

Rosja → w Muromie urodził się Konstanty Mikołajewicz Waledyński, znany później jako prawosławny metropolita Dionizy → por 15 III 1960

1876 V 27

 

Rosja (Lotwa) - w Lucynie (obecnie Ludza na Lotwie) urodzil sie Ferdynand Antoni Ossendowski, przyszly pisarz, podroznik oraz dziennikarz – por 03 I 1945

1879

 

Rosja → Pożar Irkucka strawił kościół katolicki p/w Wniebowizięcia MB → por rok 1825 oraz 08 XII 1884

1879

 

Rosja  - w Sankt Petersburgu urodzil sie Pawel Potocki, przyszly inzynier, nafciarz – por 15 III 1932

1879 XI 02

 

Rosja → W Strutynce koło Niemirowa ( dziś na Ukrainie ) urodzil sie Walery Sławek, pułkownik, współpracownik Józefa Piłsudskiego, trzykrotny premier RP, twórca i prezes Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem. - por 2 IV 1939

1879 V 22

 

Rosja → w Połtawie urodził się Semen Petlura, ukraiński polityk, działacz niepodległościowy, ataman ® por rok 1924 oraz  25 V 1926

1880-te

 

Rosja → W Tibilisi ( Gruzja) zbudowano kościół katolicki pw Sw Piotra i Pawła w którym działalność duszpasterską prowadził przez 20 latksiądz Jan Śnieżyński

1880 III 31

 

Rosja → w Moskwie umiera Henryk Wieniawski, znany polski kompozytor i wiolonczelista → por 10 VII 1835, 1843

1881

 

Rosja → I-szy na terenie guberni Tomskiej zjazd nauczycieli, ktorego problematyka poświęcona była metodyce nauczania → zwołany był przez ówczesnego Ddyrektora Gimnazjum Męskiego w Tomsku → Borysa Ściborskiego

1881

 

Rosja – do korpusu kadetow w Petersburgu wstepuje Jozef Dowbor-Musnicki, przyszly general  - por 26 X 1936

1881 III 05

 

Rosja → w Tibilisi ( obecnie Gruzja ) umiera Józef Chodźko, topograf, geodeta, filareta. Jeden z pierwszych polskich alpinistów. Urodzony 19 XII 1800

1881 III 13

 

Rosja → W zamachu bombowym zginął car Aleksander II oraz jego zabójca ® Ignacy Hryniewiecki ( członek spiskowej organizacji rosyjskiej o nazwie Narodna Wola)

1881 VIII 26

 

Rosja → Wydano zgodę na budowę kościoła katolickiego w Irkucku → por lata 1825 oraz 08 XII 1884

1883

 

Rosja → car zwalnia abpa warszawskiego, Felińskiego, z wygnania → ów osiada w Galicji w Dźwiniaczce → por 17 IX 1895

1884 XII 08

 

Rosja → I-sze nabożeństwo w nowym kościele katolickim w Irkucku → por lata 1825 oraz 1879
- Nowy kościół zbudowano wg projektu inż Tamulewicza

1885

 

Rosja (obecnie Lotwa) – w Rudze do szkoly junkrow I Stopnia wstepuje Lucjan Zeligowski, przyszly general broni

1885 I 16

 

Rosja → w Kutaisi ( obecnie Gruzja ) urodził się Władysław Raczkiewicz, przyszły prezydent RP na Uchodźctwie → por 06 VI 1947

1885 VIII 31

 

Rosja (Ukraina) - w Birzule w powiecie Balta (niedaleko Moldawii) urodzil sie Rajmund Jaworowski, przyszly dzialacz PPS oraz wspolpracownik Jozefa Pilsudskiego – por 17 X 1928, 24 IV 1941

1888

 

Rosja (obecnie Uzbekistan, Tadzykistan oraz Kirgistan) – wyprawa Bronislawa Grabczewskiego w dorzecze Syr-darii

1888  I 27

 

Rosja → W Kiszyniowie ( obecnie Mołdawia )  urodził się Tadeusz Kossakowski, przyszły generał brygady → por 19 IIII 1939

1888 III 03

 

Rosja → w Odessie urodził się Kazimierz Fabrycy, przyszły polski generał → por 18 VII 1958

~1889

 

Rosja → Powołanie w Tomsku oddziału Cesarskiego Towarzystwa Muzycznego przez wybitną pianistkę Jadwigę Zaleską

1889

 

Rosja → Utworzenie w Tomsku Uniwersytetu → wykładali tam Aleksander Dogiel oraz Stanisław Zaleski

1889 III 02

 

Rosja → w twierdzy szliselburskiej umiera Ludwik Waryński, działacz ruchu robotniczego, założyciel I Proletariatu → por 24 IX 1856

1892

 

Rosja (Kirgizja) – naczelnikiem obwodu oszanskiego zostaje pplk Bronislaw Grabczewski, etnograf, podroznik oraz topograf – por 27 II 1926, 1908, VIII 1903

1892 I 10

 

Rosja (Bialorus) - w Kaluzycach na Minszczyznie urodzil sie Melchior Wankowicz, herbu Lis, przyszly pisarz, dziennikarz oraz publicysta – por 10 IX 1974

1892 IV 01

 

Rosja → w Moskwie urodzil się Jacek Frühling (wł. Bolesław Jan), dziennikarz, tłumacz, nestor polskich krytyków teatralnych. Debiutował na łamach prasy lwowskiej przed I wojną światową. → por 1976

1892 X 18

 

Rosja  - W Niznym Nowgorodzie urodzil sie Tadeusz Szturm de Sztrem, przyszly dzialacz socjalistyczny oraz niepodleglosciowy, zwiazany z PPS – por 17 III 1968

1893

 

Rosja →  Polscy parafianie  kościoła w Tomsku uzyskali zgodę na utworzenie Towarzystwa Dobroczynnego → por I 1895

1893

 

Rosja - Mieszkający w Błagowieszczeńsku Polacy wystarali się o grunt, na którym zaplanowano wzniesienie kościoła → por rok 1896

1893

 

Rosja (Azerbejdzan) – w Urzedzie Probierczym w Baku zatrudniony zostaje Witold Zglenicki, przyszly filantrop, geolog oraz nafciarz – por 06 VII 1904, 06 I 1850

1893 XII 21

 

Rosja → w Petersburgu  urodził się Mikołaj Bołtuć, generał brygady. W 1939 dowódca GO "Wschód". → poległ 22 IX 1939

1894 – 1895

 

Rosja → Wyrusza wyprawa Rosyjskiego Towarzystwa Geograficznego do Jakucji, w ktorej uczestniczą :
- Edward Piekarski ( 1858 – 1934)
- Feliks Kon , etnograf
- Nazwano ją ekspedycją sibiriakowską

1895

 

Rosja → W Tomsku wybudowano elektrownię wg projektu Wiaczesława Rejtowskiego

1895 I

 

Rosja → Powstanie Towarzystwa Dobroczynności w Tomsku → por rok 1893

1895 IV 28

 

Rosja - w Rydze urodził się Mikołaj Alojzy Kaszyn, spiker, aktor. Od 01.10.1925 był pierwszym w Polsce zawodowym pracownikiem radia - pełnił funkcję kierownika Działu Programowego- por 28 I 1977

1895 V 19

 

Rosja – w Petersburgu urodził się Stanisław Kopański, przyszly generał w Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie → por lata 1943 – 1947 oraz 23 III 1976

1896

 

Rosja → W Tomsku utworzono Instytut Technologiczny, na którym wykładali : M.Jniszewski, P.Sobolewski, I.Romczewski, N.Gutkowski oraz Z.Rogaczewski

1896 XII 18

 

Rosja - W Petersburgu urodził się Stanisław Mackiewicz /Cat/ → w przyszłości redaktor naczelny czasopisma „Słowo” oraz premier Rządu RP na uchodźstwie i minister spraw zagranicznych rządu emigracyjnego → por lata 1922 – 1939 oraz 1956, 18 II 1966

1897 - 1899

 

Rosja → Na czele Tomskiego Katolickiego Towarzystwa Dobroczynności stoi Emilia Babińska

1898

 

Rosja - W Eupatorii na Krymie urodziła się Zofia Pogorzelska, w przyszłości znana jako Zula Pogorzelska, znana aktorka oraz śpiewaczka → por 10 II 1936

1898 VIII 10

 

Rosja →  w Okuniewie koło Witebska urodził się Tadeusz Dołęga Mostowicz, pisarz (m.in. Kariera Nikodema Dyzmy, Znachor, Profesor Wilczur) → por 20 IX 1939

1898 VII 14

 

Rosja - W Petersburgu ogłoszono zarządzenie, uznające wszystkich grekokatolików na ziemiach pod zaborem rosyjskim za wyznawców prawosławia. Podstawą zarządzenia był akt zniesienia Unii ukazem carskim  - por rok 1875 

1899

 

Rosja → Ze Szczuczyna oraz spod Grodna przybyło w okolice Tomska 13 rodzin polskich zakładając wieś Białystok

1899

 

Rosja → Ukazuje się ksíążka znanego polskiego etnografa, Feliksa Kona, „Fizjologiczeskije i biologiczeskije danyje o Jakutach” ( w Minusińsku  → dzieło poświęcone antropologii i problemowi szybkiego wymierania ludów autochtonicznych w zetknięciu sie z cywilizacją → por lata 1894 – 1895 w Rosji

1899 V 01

 

Rosja → w Moskwie urodził się Witold Doroszewski, polski językoznawca → por 26 I 1976

1899 X 30

 

Rosja → w Samarze ur. się Maria Zofia Kuncewiczowa, pisarka, pieśniarka ( Przymierze z dzieckiem 1927, Cudzoziemka 1936, Natura 1972 )  → por  1989

XX wiek, początek

 

Rosja → Dr Władysław Piruski z Tomska został organizatorem 3-go w Rosji a pierwszego na Syberii Towarzystwa Kultury Fizycznej !

1900

 

Rosja, Chiny – w interwencji przeciwko powstaniu bokserow w Chinach bierze udzial general-major armii carskiej oraz syn zeslanca, Wacław Teodor Iwaszkiewicz-Rudoszański – por 31 X 1918

1900

 

Rosja (obecnie Finlandia) – profesorem filologii slowianskich (a wiec i jezyka polskiego) na Uniwersytecie w Helsinkach zostaje mianowany Jooseppi Julius Mikkola

1900

 

Rosja → W Tomsku powstaje prywatna szkoła założona przez Kamilę Tomaszewską

1900 III 04

 

Rosja - w Gatchinie kolo St Petersburga urodził się Jan Zachwatowicz, architekt, konserwator i historyk sztuki - por 18 VIII 1983

1900 VI 13

 

Rosja → W Moskwie urodził się Bohdan Lachert, architekt, prof Politechniki Warszawskiej, do 1939 roku współpracował z J.Szanajcą; projektant osiedli mieszkaniowych ( np Muranów w Warszawie ), autor projektu Cmentarza Żołnierzy Radzieckich w Warszawie - por 08 I 1987

1900 VIII 13

 

Rosja → Następuje konsekracja katolickiego kościoła w Tobolsku → por 13 VIII 2000

1901

 

Rosja → tutaj w Libawie ( obecnie Łotwa ) szkołę średnią ukończył Jan Czekanowski, przyszły antropolog oraz etnograf → 06 X 1882

1901

 

Rosja  - Z Francji do Tomska przyjezdza przyszly profesor Uniwersytetu Technicznego w Tomsku - Ferdynand Antoni Ossendowski, pisarz, podroznik oraz dziennikarz – tutaj bedzie wykladac fizyke oraz chemie -  por 27 V 1876, 03 I 1945, 1905

1901 III 09

 

Rosja → Romuald Jałbrzykowski przyjął święcenia kapłańskie → por lata 1898, 07 II 1876

1901 V 13

 

Rosja → W Olonetsu w Karelii urodził się Witold Pilecki, współorganizator Tajnej Armii Polskiej, ochotnik do obozu w Oświęcimiu. Aresztowany 1947 przez UB i skazany na śmierć - por 25 V 1948

1901 X 14

 

Rosja → W Sankt Petersburgu umiera Marceli Nencki, lekarz, chemik, fizjolog, autor ponad 100 prac naukowych. Opracował metodę walki z księgosuszem, zakaźną chorobą wirusową bydła. Urodzony 15 I 1847

1901 XI 15

 

Rosja → W Jekatirinadarze urodził się Stanisław Szpinalski, pianista, pedagog. Laureat II miejsca Konkursu im. F. Chopina 1927. Zmarł 12 VI 1957 - por 23 - 30 I 1927

1902

 

Rosja → we Władywostoku otwarta zostaje polska księgarnia → "Jankowski i Trusow"

1902 IV 01

 

Rosja → W Petersburgu urodził się Józef Mackiewicz, brat Stanisława Cat-Mackiewicza, przyszły polski pisarz oraz publicysta → ojciec J. Mackiewicza był dyrektorem i współwłaścicielem petersburskiej firmy importującej wina, jego matka pochodziła z Krakowa → por rok 1907 oraz XI 1939, VI 1944, V 1943, 1974, 31 I 1985

1902 VII 14

 

Rosja → w Kutaisi ( obecnie w Republice Gruzji ) urodził się Stanisław Horno-Popławski, przyszły znany rzeźbiarz → por 06 VII 1997

1903

 

Rosja → Konstanty Ciołkowski, syn Edwarda, wynalazca i twórca teorii lotu rakiet ogłosił w artykule "Issledowanije mirowych prostranstw rakietiwnymi priborami" teorię lotu rakiety z uwzględnieniem zmiany masy

1903 IV 30

 

Rosja - urodził się Karol Górski, polski historyk, mediewista. "Zakon krzyżacki a powstanie państwa pruskiego". Urodzony w Odessie. Zmarł 1988

1903 VIII

 

Rosja - pplk Bronislaw Grabczewski, etnograf, podroznik oraz topograf, zostaje mianowany gubernatorem astrachanskim – por 27 II 1926, 1908

1903 XI 23

 

Rosja - W Petersburgu odbyła się konsekracja ks. bpa Stanisława Zdzitowieckiego, ordynariusza diecezji kujawsko-kaliskiej, w obrębie której znajdowała się Jasna Góra. W uroczystości uczestniczył przeor Jasnej Góry o. Euzebiusz Rejman

1904

 

Rosja → Aż 12% ogółu studentów tomskiego Instytutu Tecznologicznego stanowią Polacy

1904 VII 03

 

Rosja - W Odessie urodziła się Halina Auderska, przyszła pisarka →Po rewolucji w Rosji wraz z rodziną opuściła Odessę i znalazła się w Warszawie. W czasie wojny polsko-bolszewickiej była frontową sanitariuszką u boku słynnego księdza Ignacego Skorupki. Po latach, jako żołnierz Armii Krajowej, była sprawozdawcą wojennym powstania warszawskiego. → por rok 2000

<1904 VII 06

 

Rosja (Azerbejdzan)  - przed smiercia Witold Zglenicki nafciarz oraz filantrop zapisuje Kasie im Mianowskiego dzierzawione przez siebie pola naftowe w Surachanach kolo Baku –por rok 1918, 1920

1904 VII 06

 

Rosja (Azerbejdzan) – w Baku umiera Witold Zglenicki, znany geolog oraz nafciarz – por

<1905

 

Rosja  - Profesorem Uniwersytetu Technicznego w Tomsku zostaje Ferdynand Antoni Ossendowski, przyszly pisarz, podroznik oraz dziennikarz – por 27 V 1876, 03 I 1945, 1905

1905

 

Rosja (Azerbejdzan) – Polacy sa najliczniejsza z 30 grup narodowosciowych zamieszkujacych Baku

1905

 

Rosja (Uzbekistan) - w Taszkencie strajk szkolny zorganizowal przyszly adiunkt Naczelnego Wodza, January Konstanty Grzedzinski, pulkownik WP oraz publicysta– por 19 IX 1891, 1911, VIII 1941, 1965, 26 II 1975

1905

 

Rosja → Włodzimierz hr. Grocholski z Frycowa uzyskał od rządu rosyjskiego zezwolenie na założenie pierwszego codziennego pisma polskiego w Kijowie → por 01 II 1906

1905

 

Rosja - Za udział ojca w ruchu rewolucyjnym cała rodzina Szackich ( Antoni Szacki będzie w przyszłości generałem) zesłana została do Tomska na Syberii. Tam przebywała do 1910 r. (w którym zmarł ojciec Szackiego). Następnie przenieśli się do Charkowa, gdzie Szacki uczęszczał do gimnazjum. Tam też przeżył okres rewolucji bolszewickiej i wojny domowej

1905

 

Rosja → Następuje otwarcie Biblioteki Polskiej W Tomsku → por rok 1912

1905

 

Rosja → W Tomsku umiera dr Florentyn Orzeszko, młodszy brat....Elizy Orzeszkowej ( początkowo był on zesłańcem po powstaniu styczniowyn, który osiadł po zsyłce w Tomsku )

1905

 

Rosja → w Moskwie ma miejsce I-sza Konferencja Pojednania Inteligencji Polski i Rosji

1905 I 16

 

Rosja → urodził się Zygmunt Bończa-Tomaszewski, aktor, reżyser, dyrektor teatru, pedagog. Urodzony w Marysieńce k. Mohylewa. Zmarł 1976

1905 I 22

 

Rosja - "Krwawa niedziela" w Petersburgu. Robotnicze demonstracje zapoczątkowały rewolucję w Rosji, a następnie w Królestwie Polskim

1905 IV 11

 

Rosja - Komisja rządowa w Rosji postanawia znieść cenzurę telegramów prywatnych

1905 X 12

 

Rosja → powstaje Partia Konstytucyjno-Demokratyczna → jest to liberalna partia polityczna

- jej wspólzałożycielem jest Polak, Aleksander Lednicki → por 11 VIII 1934

- znana także jako "Partia Wolności Ludowej"

- nieformalnie nazywana "Partią Kadetów" ("Kadeci", "K-D").

1905 X 17

 

Rosja - Car Mikołaj II ogłosił manifest, w którym zapowiedział wprowadzenie swobód konstytucyjnych -
1.Przyrzekał obywatelom przyznanie podstawowych swobód demokratycznych,

2.Przyrzekał amnestię dla więźniów politycznych. 
3. Zapewniał udział w wyborach wszystkim klasom społecznym. 
4.Obiecywał zwołanie Dumy Państwowej o funkcjach ustawodawczych

1905 X 19

 

Rosja → car wydał jednak dekret o amnestii → wtedy na wolność wyszedł np Walery Sławk, przyszły premier RP

1905 X 20

 

Rosja → Początek 11-dniowego strajku w Cesarstwie Rosyjskim, obejmującego również ziemie polskie

1905 X 30

 

 Rosja → car powołał pierwszą Dumę ( tj Sejm). W jej składzie znalazło się 54 Polaków ( na 478 posłów) :

1.  Aleksander Lednicki, z ramienia Partii Kadetów jako poseł ziemi mińskiej, przyszły adwokat, filantrop oraz polityk w Rosji carskiej → por 12 X 1905, 11 VIII 1934

2.  książę Seweryn Czetwertyński, przyszły wicemarszałek sejmu II RP, właściciel Hotelu Europejskiego w Warszawie, → por 18 IV 1873, 19 VI 1945

3.  Stanisław Kostka Anastazy Chełchowski, przyrodnik, etnograf, poseł z ziemi płockiej → por 23 III 1907

4.  Alfons Józef Ignacy Parczewski herbu Nałęcz, pseud. Niklot , przyszły prawnik, historyk, działacz społeczno-polityczny i narodowy, członek Stronnictwa Narodowo-Demokratycznego, , profesor Uniwersytetu Warszawskiego, profesor i rektor Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie → por 21 IV 1933

5.  profesor prawaLeon Petrażycki , polski prawnik, filozof, socjolog prawa, etyk i logik, poseł do rosyjskiej Dumy  → por 13 IV 1867 – 15 V 1931, 1917

6. Wiktor Jaroński , znany sędzia, polityk endecki, poseł do Dumy z Koła Polskiego oraz sekretarz Koła Polskiego IV Dumy. Współpracownik Romana Dmowskiego → por rok 1870, 08 VIII 1914

7. Józef Mikołaj Potocki → poseł z guberni wołyńskiej → podkomorzy austriacki → por 25 VIII 1922

8. Aleksander Bolesław Maciesza, lekarz okulista, antropolog → por 16 VI 1875

9. Roman Skirmunt, przyszły premier Białorusi, senator II RP→ , 25 IV 1868, 25 III 1917, IV 1918, 07 X 1939

1905 XII 30

 

Rosja - urodził się Egeniusz Cękalski, reżyser filmów dokumentalnych i fabularnych. Urodzony w Saratowie. Zmarł 1952

>1905 – 1907

 

Przy wszystkich parafiach katolickich na Syberii zaczęły działać sierocińce i szkoły nauczające po polsku

~1906

 

Rosja → w Dorpacie ( obecnie Tartu w Estonii ) Gustaw Manitius, przyszły duchowny ewangelicko-augsburski zakłada Koło Teologów Polskich

1906

 

Rosja → Księstwo Łowickie zostało zaliczone do pierwszej kategorii dóbr pałacowych, zawsze należących do osoby panującej i niepodlegających sprzedaży lub alienacji → por 09 VII 1822

1906

 

Rosja - W Kijowie zaczeto wydawanie polskojezycznego “Dziennika Kijowskiego” – por III 1992

1906

 

Rosja - Trzech polskich posłów z Wołynia zostało wybranych do I Dumy Państwowej w Petersburgu → wśród nich znalazł się Józef Mikołaj hrabia Potocki

>1905 - 1907

 

Rosja → Przy wszystkich parafiach katolickich na Syberii zaczęły działać sierocińce oraz szkoły nauczania języka polskiego

1906 II 01

 

Rosja → (obecnie Ukraina) → ukazał się pierwszy numer „Dziennika Kijowskiego”, który w życiu politycznym i kulturalnym społeczeństwa kresowego odegrać miał pierwszorzędną rolę

1906 IV

 

Rosja → zebranie się pierwszej Dumy → w jej skład wchodziło 478 posłów, w tym 54 posłów polskich (36 posłów z guberni Królestwa Polskiego, w tym 34, którzy utworzyli Koło Polskie i 19 posłów z Koła Kresowego) → por 30 X 1905

1906 X 17

 

Rosja →  wydano Najwyższy Ukaz imienny tj ukaz tolerancyjny ( w sprawach religi )

1906 XII 03

 

Zabór rosyjski →W Warszawie powstało Polskie Towarzystwo Krajoznawcze. Towarzystwo zajmowało się ochroną przyrody i zabytków, organizowaniem wycieczek i odczytów, budowało i prowadziło schroniska i muzea regionalne. Rozwijało szeroką działalność wśród młodzieży szkolnej

1907 X

 

Rosja → poseł do  Dumy, Władysław Tyszkiewicz złożył premierowi Stołypinowi memoriał domagający się przeciwdziałania przez władze pogromom oraz ustalenia położenia prawnego Żydów w Cesarstwie

1907 - 1909

 

Rosja  - W Surgutsku w guberni tobolskiej przebywa na zeslaniu Rajmund Jaworowski, znany dzialacz PPS oraz wspolpracownik Jozefa Pilsudskiego – por 17 X 1928, 24 IV 1941

1908 V 14

 

Rosja – w Petersburgu urodzila sie Janina Zeligowska, przyszly lekarz-pediatra, corka generala Lucjana Zeligowskiego – por 30 VI 1986

1908 VII 02

 

Rosja → w Aleksandrowsku ( obecnie wschodnia Ukraina ) urodził się Włodzimierz Sokorski, przyszły członek Związku Patriotow Polskich oraz minister spraw zagranicznych PRL → por 21 XI 1952

1908 XI 24

 

Rosja ( obecnie Ukraina ) ­­- W Kijowie urodził się Aleksander Ford, polski reżyser filmowy. "Krzyżacy". Urodzony w Łodzi. Zmarł 04 IV 1980

1909

 

Rosja →W Tomsku nasi rodacy, I.Wyrzykowski oraz D.Szwajkowski , stali się inicjatorami publicznej komunikacji autobusowej

1909 V

 

Rosja → Bp Jan Cieplak konsekruje kościół katolicki w Omsku → por rok 1867

1909 - 1912

 

Rosja (Azerbejdzan) w Baku, z funduszy rodziny Rylskich oraz Zglenickich wybudowano kosciol rzymskokatolicki – por rok 1893

1910-te

 

Rosja →W pierwszej dekadzie XX stulecia w Tbilisi mieszka blisko 20 tysiecy Polaków i Gruzinów polskiego pochodzenia → największe skupisko Polaków na Kaukazie

1910

 

Rosja – wyprawa Emila Dunikowskiego (z udzialem prof. Eugeniusza Romera) w gory Sichote Alin na rosyjskim Dalekim Wschodzie

1910

 

Rosja (Azerbejdzan) – do Baku przybywa inz nafciarstwa, Pawel Potocki, aby pracowac nad planem osuszenia roponosnych terenow zatoki Bibi-Ejbat

1910

 

Rosja - W Błagowieszczeńsku erygowano parafię katolicką składającą się głównie z Polaków

1910

 

Rosja - Na terenie Pala Żydowskiego osadnictwa w Rosji ( którego większość terytorium stanowiła Polska przedrozbiorowa ) mieszkało około 5.6 mln Żydów → por rok 1880 i 1820

1911

 

Rosja → Mikołaj Bołtuć, przyszły generał w II RP ukończył rosyjski korpus kadetów w Omsku,

1911

 

Rosja → uniwersytet w Dorpacie ( obecnie Estonii ) ukończył Władysław Raczkiewicz, przyszły prezydent RP na Wychodźctwie → por 06 VI 1947

1911

 

Rosja → działacz PPS, Kazimierz Pużak, zostaje aresztowany i osadzony w twierdzy w Szlisselburgu→ por 26 VIII 1883, 22 VIII 1944, 28 III 1945

1911 IV 11

 

Rosja → W Omskim Zgromadzeniu Społecznym odbył się “perkalowy wieczór kostiumowy”, którego organizatorką była Wanda Jazdowska. Zebrane fundusze przeznaczono na cele dobroczynne

1911 V 27

 

Rosja - Urodzila sie Maria Kaniewska, aktorka i reżyser filmów fabularnych. Reżyseria: "Szatan z siódmej klasy", "Panienka z okienka". Urodzona w Kijowie→ zmarła 11 XII 2005

1911 IX 15

 

Rosja → w Kolebiatinie, w guberni moskiewskiej urodził się Konrad Świetlik, przyszły generał w powojennej Polsce → por 14 XII 1945

1912

 

Rosja → Biblioteka Polska w Tomsku posiada ponad 4 tysiące książek i ma 120 czytelników → por rok 1905

1912

 

Rosja → Polacy, Karol Rómmel i Sergiusz Zahorski, biorą  udział w Olimpiadzie w barwach Rosji

1912

 

Rosja → w Kijowie dr Joachim Stefan Bartoszewicz wydaje książkę pt. „Na Rusi polski stan posiadania”, w której daje statystykę stanu posiadania polskiego na Rusi i wypływającą z tego konieczność zorganizowania społeczeństwa polskiego do walki o swoje prawa → por 01 II 1906, 03 IX 1867

1912

 

Rosja  - Tadeusz Szturm de Sztrem, przyszly dzialacz socjalistyczny oraz niepodleglosciowy, zwiazany z PPS, zostaje czlonkiem petersburskiej sekcji PPS – por -18 X 1896

1912 IX

 

Rosja → w Kijowie żandarmeria rosyjska aresztuje grupę Polaków wraz z dr Joachimem Bartoszewiczem, redaktorem naczelnym „Dziennika Kijowskiego” → trafiają oni do więzienia → por rok 1912, 01 II 1906

1912 X - 1917

 

Rosja → car powołał IV Dumę ( tj Sejm). W jej składzie 9 posłów z Królestwa Polskiego i 4 z ziem zabranych:

 

Z ziem Królestwa Polskiego :

1. Lubomir Dymsza → poseł z guberni Siedleckiej →

2. Jerzy Gościcki → z guberni Płockiej → przyszły minister w II RP → por 28 V 1923, 05 I 1946

3. Jan Harusewicz → z guberni Łomżyńskiej → zarazem Prezes Koła→ lekarz → por 17 IX 1929

4. Wiktor Jaroński → z guberni Kieleckiej → sekretarz Koła → znany sędzia, polityk endecki, poseł do Dumy z Koła Polskiego oraz sekretarz Koła Polskiego IV Dumy. Współpracownik Romana Dmowskiego → por rok 1870, 08 VIII 1914

5. Marian Kiniorski → z guberni Warszawskiej →

6. Michał Łempicki → z guberni Piotrkowskiej →

7. Józef Nakonieczny → z guberni Lubelskiej →

8. Alfons Parczewski → z guberni Kaliskiej → przyszły profesor Uniwersytetu Warszawskiego, profesor i rektor Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie → por 15 XI 1849, 21 V 1931

9. Józef Świeżyński → z guberni Radomskiej → por 23 X 1918, 03 XI 1918, 12 III 1948

Z Ziem Zabranych :

1. książę Seweryn Czetwertyński, przyszły wicemarszałek sejmu II RP, właściciel Hotelu Europejskiego w Warszawie,poseł do I Dumy → por 18 IV 1873, 19 VI 1945

2. Witold Bankowski, członek Rady Miejskiej Wilna → 21 XI 1864, 08 I 1922

3.

4.

1912 X 10

 

Rosja → w Soczi zmarł Michał Jankowski herbu Nowina, zesłaniec oraz przyrodnik → por 24 IX 1842

1912 X 27

 

Rosja → Aby nie dopuścić do polonizacji, rosyjskie Ministerstwo Oświaty Narodowej okólnikiem nr 42522 zezwoliło niższym instytucjom oświatowym, na określanie języka ojczystego przez osoby kierujące tymi placówkami

1912 XII

 

Rosja  - W Petersburgu utworzono konspiracyjna Unie Stowarzyszen Polskiej Mlodziezy Postepowo-Niepodleglosciowej – jednym z zalozycieli zostal Mieczyslaw Niedzialkowski – por 21 VI 1940

1913 VI 22

 

Rosja → w Sankt Petersburgu z rąk bpa Stanisława Zdzitowieckiego sakrę biskupią otrzymuje Aleksander Kakowski → por 14 IX 1913, 15 XII 1919, 30 XII 1938

1914

 

Na obszarze 3 zaborów mieszka 20 mln Polaków :

- 5 mln w Austro-Węgrzech

- 3.5 mln w Rosji

- 11.5 mln w Niemczech

1914 – 1920

 

Rosja ( Turkiestan) → Pobyt Ferdynanda Goetla na tutejszej ziemi → por rok 1924

1914 lato

 

Rosja → Utworzenie w Moskwie Komitetu Polskiego, kierującego Piotrogrodzkim Towarzystwem Pomocy Biednym Polskim Rodzinom i Ludności Polskiej, która ucierpiała na skutek wojny na terenie Imperium Rosji → por 01 XII 1914

1914 VIII

 

Rosja → w Kijowie ma miejsce organizacja oddziałów Polskiego Towarzystwa Pomocy Ofiarom Wojny → por rok 1915

1914 VIII 08

 

Rosja → w Moskwie poseł do IV Dumy, Wiktor Jaroński wydał w imieniu Koła Polskiego w Dumie deklarację

~1914 VIII 09

 

Rosja → Deklaracja Polaków w rosyjskiej Dumie

1914 VIII 14

 

Rosja → Odezwa wielkiego księcia Mikołaja Mikołajewicza Romanowa do Polaków, w której przedstawia plany projektu państwa polskiego, w którym Polacy byliby mniejszością zdominowaną przez żywioł niemiecki → w tej koncepcji opierano granicę zachodnią autonomicznej Polski o linię Odry + Nysy Łużyckiej  ( lecz po włączeniu do Rosji terenów aż po Tarnów oraz Mińsk Mazowiecki ).  W tym wariancie Polska miała być tworem autonomicznym pod berłem carów → por 28 X 1914 por 16 sierpnia 1914

1914 VIII 14

 

Rosja →Manifest naczelnego wodza rosyjskiego w.ks. Mikołaja Mikołajewicza głoszący zjednoczenie ziem polskich pod berłem cara - Manifest, niepodpisany przez cara, nie był dla Rosji wiążący

1914 VIII 14

 

Rosja → odezwa Wlk. Księcia Mikołaja obiecująca (po zwycięskiej wojnie) autonomię Polsce zjednoczonej pod berłem cara

>1914 VIII

 

Rosja – w Petersburgu matka Teresa Ledochowska, jako poddana austriacka, otrzymuje nakaz opuszczenia kraju – wyjezdza do Finlandii

1914 VIII 19

 

Rosja → W rosyjskim Ministerstwie Spraw Zagranicznych poinformowano Polaków o przyszłym zjednoczeniu trzech dzielnic polskich, opierając się na zasadzie etnograficznej, wyłączając ziemie zamieszkane przez Rusinów, a wspominając o Śląsku i o Gdańsku

1914 IX 09

 

Rosja → oświadczenie dowództwa rosyjskiego powołujące się na cara→ oświadczono wyraźnie, iż w razie zwycięskiego zakończenia wojny "wszystkie części dawnej Polski zostaną zjednoczone w jedną całość autonomiczną"

1914 IX 13

 

Rosja → Siergiej Dymitrowicz Sazanow przedstawia carowi plan łady pokojowego w Europie po spodziewanym zwycięśtwie Ententy nad państwami Centralnymi → Powstały dwie koncepcje granic Polski znane z dwóch różnych map. Polskę rozpatrywano dwojako: albo jako autonomiczne państwo związane unią z Rosją i wchodzące w skład imperium carskiego, albo jako prowincję tegoż imperium ("Polski Kraj") z odrębnym samorządem. → por 28 X 1914

1914 X

 

Rosja → Roman Dmowski podczas pobytu w Petersburgu bierze udział w pracach komisji polsko - rosyjskiej, mającej ustalić zasady przyszłej autonomii Królestwa

1914 X 21

 

Rosja ( obecnie Estonia ) → w Valce urodził się Kazimierz Świątek, przyszły kardynał kościoła katolickiego na Białorusi

1914 X 30

 

Rosja → Car Mikołaj II Romanow zaofiarował Polsce sumę 200 tysięcy rubli ( z własnej kieszeni ) na ofiary wojny.

1914 XII 01

 

Rosja → W   Tomsku utworzono pododział Komitetu Polskiego, kierującego Piotrogrodzkim Towarzystwem Pomocy Biednym Polskim Rodzinom i Ludności Polskiej, która ucierpiała na skutek wojny na terenie Imperium Rosji → porI 1915

1914 XII

 

Rosja → W Barnaule utworzono pododział Komitetu Polskiego, kierującego Piotrogrodzkim Towarzystwem Pomocy Biednym Polskim Rodzinom i Ludności Polskiej, która ucierpiała na skutek wojny na terenie Imperium Rosji → porXI 1915

<1914 XII 23

 

Rosja → W Petersburgu w kołach bliskich carowi układane są projekty względem kształtu Polski zależnej od Imperium :
1. Założenie w Warszawie Uniwersytetu polskiego
2. Użycie języka polskiego w szkole, w urzedzie i w sądzie
3. Urzędnikami aż po gubernatora włącznie mieliby być Polacy lub też
Rosjanie doskonale wladajacy językiem polskim
4. Namiestnik byłby z domu cesarskiego
5. Przy namiestniku stałaby rada złożona w 50% z Polaków powołanych
przez cesarza, mających inicjatywę prawodawczą do Dumy przez Radę
Ministrów
6. Brak mowy o powołaniu sejmu bądź jakiejkolwiek instytucji samorządowej obejmującej cały kraj
 

~1915

 

Rosja → w Technicznym Instytucie Dróg i Komunikacji w rodzinnym Petersburgu studiuje Stanisław Kopański, przyszły generał WP

1915

 

Rosja → w Kijowie powstaje Rada Okręgowa Polskiego Towarzystwa Pomocy Ofiarom Wojny obejmująca swą działalnością oświatowo-kulturalną i wydawniczą pięć ówczesnych guberni — wołyńską, podolską, kijowską, czernichowską i połtawską. J. Bartoszewicz, były redaktor naczelny „Dziennika Kijowskiego” zostaje prezesem tej Rady → por VIII 1914

1915 – 1918

 

Rosja → tutaj, na scenach operowych Moskwy, Petersburga oraz Charkowa występuje Marian Palewicz, aktor → por 01 I 1881 oraz 26 IX 1939

1915 – 1944

 

Rosja → Karol Świerczewski, przyszły generał był robotnikiem warszawskich zakładów Gerlach i został ewakuowany w głąb Rosji

1915 I

 

Rosja → W Tatarsku utworzono pododział Komitetu Polskiego, kierującego Piotrogrodzkim Towarzystwem Pomocy Biednym Polskim Rodzinom i Ludności Polskiej, która ucierpiała na skutek wojny na terenie Imperium Rosji → por06 II 1916

1915 II 23

 

Rosja → Rosjanie wydają nowy ukaz o posiadaniu i użytkowaniu nieruchomości w państwie rosyjskim przez poddanych austriackich, węgierskich, niemieckich i tureckich :
- Tracą oni prawo nabywania nieruchomości na jakiejkolwiek zasadzie
- Wrazie spadku tego rodzaju zobowiązani są sprzedać lub ustąpić dobrowolnie w ciągu 2 lat
- Nie wolno im dzierżawic ziemi ani też nie zawiadywać nieruchomościami
- Zakaz nie rozciąga się na wynajem mieszkań, domów i lokali
Należy zwrócic uwagę na to, że wielu Polaków miało różne obywatelstwo ze względu na zabory !!1
 

1915 III 20

 

Rosja → Nowy ukaz w Imperium Rosyjskim → poddani rosyjscy, którzy otrzymali poddaństwo rosyjskie po roku 1881, mają sprzedać swa ziemię w ciągu 2 lat

~1915 VII 16

 

Rosja → Wyjazd do Petersburga „na czas nieokreślony” prawosławnego abpa Warszawy

1915 VIII

 

Rosja → Powstanie Rady Związku Polskich Organizacji Społecznych  → wśród założycieli przedstawiciele :

- Centralnego Komitetu Obywatelskiego

- Polskiego Towarzystwa Poomocy Ofiarom Wojny

1915 VIII 01

 

Rosja  →Nadanie Królestwu Polskiemu autonomii przez cara

1915 VIII 14

 

Rosja → Uciekające przed Niemcami mniszki z Dąbrowy Białostockiej wywiozły w głąb Rosji Cudowny Obraz Matki Boskiej Różanostockiej, który tam zaginął.

1915 IX

 

Rosja → Główne dowództwo armii rosyjskiej zatwierdziło decyzję o utworzeniu Brygady Strzelców Polskich przy armii rosyjskiej. Brygada miała się formować z kadr Legionu Puławskiego w Bobrujsku

 1915 IX

 

Rosja → W Saratowie powstają polskie 2 drużyny harcerskie jednym z twórców jest Henryk Glass → por 19 I 1919

1915 IX

 

Rosja → Alfred Wielopolski został mianowany adiunktem cara Mikołaja Roamanowa → pierwszy Polak od 1863 roku

1915 IX

 

Rosja – poczatki formowania Polskiej Brygady Strzelcow (w ramach armii carskiej) – por 09 IX 1915

1915 IX 04

 

Rosja → Ustąpienie z naczelnego dowództwa armii rosyjskiej w. ks. Mikołaja Mikołajewicza (Wielki książę obejmuje dowództwo frontu kaukaskiego)  -  objęcie naczelnego dowództwa przez cara Mikołaja II. 

1915 IX 09

 

Rosja – dowodca batalionu w Polskiej Brygadzie Strzelcow zostaje plk Lucjan Zeligowski – por 27 VII 1916

1915 X

 

Rosja - W Rosji organizuje się Brygada Strzelców Polskich

1915 X 27

 

Rosja → ( obecnie Ukraina) → w Kodymie koło Odessy urodził się Stanisław Skalski, przyszły generał brygady oraz as polskiego lotnictwa → por rok 1947 i 11 XI 2004

1915 XI

 

Rosja → w Nowonikołajewsku utworzono pododział Komitetu Polskiego, kierującego Piotrogrodzkim Towarzystwem Pomocy Biednym Polskim Rodzinom i Ludności Polskiej, która ucierpiała na skutek wojny na terenie Imperium Rosji → por XII 1914

1915 XI 09

 

Rosja – w Konowcach koło Połtawy urodziła się Anna ( Hanka ) Bielicka , w przyszłości znana polska aktorka → por lata 1950-te → zmarła 09 III 2006

<1917

 

Rosja - Walerian Czuma zostaje zeslany na Syberię → por >X 1917

1916

 

Rosja →  w Petersburgu zmarł Władysław Żukowski, ekonomista oraz poseł do rosyjskiej III Dumy → por rok 1868

1916

 

Rosja → Na Syberii liczba polskich uchodźców sięga .. 1mln osób !!!

1916

 

Rosja ( obecnie Ukraina ) - W Rogaczewie pod Kijowem urodziła się Lidia Wysocka →zmarła w Warszawie 02 I 2006 →  por rok 1956

1916 II 06

 

Rosja → w Kainsku utworzono pododział Komitetu Polskiego, kierującego Piotrogrodzkim Towarzystwem Pomocy Biednym Polskim Rodzinom i Ludności Polskiej, która ucierpiała na skutek wojny na terenie Imperium Rosji → porXI 1915

1916 II 08

 

Rosja (Ukraina) - W Kijowie odbywa sie slub Melchiora Wankowicza z Zofia z Malagowskich , Wankowiczowa, studentka historii – por 20 V 1969

1916 II

 

Rosja - Poseł rosyjskiej Dumy → Parczewski, został skreślony z listy członków Dumy za przyjęcie godności dziekana Uniwersytetu Warszawskiego ( w okupowanej przez Niemców Warszawie )

1916 IV 15

 

Rosja - Rosyjski minister spraw wewnętrznych uchyla zakaz śpiewania "Mazurka Dąbrowskiego" i pieśni "Boże, coś Polskę" oraz "Chorału"

1916 IV 31

 

Rosja - Polacy wchodzący w sklad Koła Polskiego w Petersburgu wykluczają niejakiego Łempickiego, za zorganizowanie obchodów rocznicy 3-go Maja w Warszawie

1916 V 02

 

Rosja – w Gzatsku ( dzis Gagarin ) urodził się Wacław Kowalski, aktor. "Sami swoi", "Nie ma mocnych": Kazimierz Pawlak. Urodzony w Grzacku

1916 VII 12

 

Rosja → po raz ostatni Sazanow próbuje poruszyć kwestię nowych granic politycznych po ewentualnym zwycięstwie Rosji w Europie ( z Polską w nowych granicach ) → por 28 X 1914

1916 VII 17

 

Rosja – w Moskwie urodził się Aleksander Gieysztor, polski historyk

1916 VII 27

 

Rosja – chrzest bojowy przechodzi Polska Brygada Strzelcow – por IX 1915, I 1917

1916 VIII

 

Rosja → Zarząd Główny CKO, z braku pieniędzy zreorganizował swoje struktury CKO , nadając kierowanie wszystkimi oddziałami CKO pełnomocnikowi I.I.Zdzienickiemu

1916 IX 12

 

Rosja → w Sankt Petersburgu umiera Zygmunt Balicki, socjolog, publicysta, polityk, ideolog, założyciel Związku Młodzieży Polskiej "Zet", współtwórca myśli narodowej, Ligi Narodowej, Stronnictwa Narodowo – Demokratycznego → 30 XII 1858

1916 XII 12

 

Rosja – w Sankt Petersburgu umiera Zygmunt Balicki, znany socjolog oraz polityk Narodowej Demokracji – por VIII 1887, 30 XII 1858

1916 XII 25

 

Rosja - Protestując przeciw proklamacji państw centralnych, proponującej utworzenie państwa polskiego panowaniu rosyjskiemu wydartego, cesarz Rosji Mikołaj II zapowiedział utworzenie wolnej Polski z wszystkich trzech jej rozdzielonych terytoriów- por 05 XI 1916 

1916 XII 29

 

Rosja - urodził się Edward Dziewoński, aktor. "Eroica": Dzidziuś Górkiewicz. Urodzony w Moskwie → por VIII 2002

<1917

 

Rosja ( obecnie Chiny ) - W Harbinie istnieje polskie Gimnazjum pod dyrekcja prof Janiszewskiego

1917

 

Rosja  - Ferdynand Antoni Ossendowski, pisarz, podroznik oraz dziennikarz – zaczyna wykladac na uniwersytecie w Omsku -  por 27 V 1876, 03 I 1945, 1905

1917

 

Rosja (obecnie Finlandia) – w rosyjskich formacjach artylerii oraz floty sluzy okolo 5-6 tysiecy Polakow – por lata 1917 - 1918

1917

 

Rosja → Władysław Anders ukończył skrócony kurs Akademii Sztabu Generalnego w Petersburgu

1917

 

Rosja → członkiem Sądu Najwyższego Rosji zostaje profesor prawa Leon Petrażycki , polski prawnik, filozof, socjolog prawa, etyk i logik, poseł do rosyjskiej Dumy  → por 13 IV 1867,

1917

 

Rosja → W Tomsku istnieją 2 polskie biblioteki oraz polskie gimnazjum

1917

 

Rosja → powstają pierwsze polskie oddziały na Syberii → np 5-ta Dywizja Strzelców Polskich na Syberii zorganizowana przez majota II Brygady Legionów i Waleriana Czumę w Belebeju ( w guberni Samarskiej ) → por 20 I 1920 oraz 17 X 1933

1917 połowa

 

Rosja - Utworzenie I Korpusu Polskiego w Rosji carskiej → utworzony dzięki staraniom Polskiego Naczelnego Komitetu Wojskowego → liczył około 20 tysięcy żołnierzy → por rok < 1918 V

1917 – 1926

 

Rosja, ZSRR → na czele Nadzwyczajnej Komisji ds. Walki z Kontrrewolucją i Sabotażem (ros. Cze-Ka), która była odpowiedzialna za masowe zbrodnie na "wrogach ludu" stoi Feliks Dzierżyński

1917 I

 

Rosja  → Roman Skirmunt, były premier Białorusi i poseł do rosyjskiej Dumy a przyszły senator II RP, utworzył mińskie przedstawicielstwo Białoruskiego Towarzystwa Pomocy Ofiarom Wojny

1917 I

 

Rosja – na bazie Polskiej Brygady Strzelcow rozpoczyna sie formowanie Dywizji Strzalcow Polskich pod dowodztwem Lucjana Zeligowskiego

1917 I 17

 

Rosja →  pułkownik Józef Dowbor-Muśnicki zostaje szefem sztabu 1 Armii Rosyjskiej

1917 II

 

Rosja - W Petersburgu utworzono komisję do spraw polskich

1917 III

 

Rosja → Bezpośrednio po rewolucji lutowej dr Joachim Bartoszewicz, były redaktor naczelny „Dziennika Kijowskiego”,  organizuje Polski Komitet Wykonawczy na Rusi, złożony z przedstawicieli wszystkich kierunków politycznych i zostaje obrany na jego prezesa → por rok 1918

1917 III – IX

 

Podróże zagraniczne abpa unickiego lwowskiego Andrieja Szeptyckiego w Niemczech , Austrii, Danii, Szwecji i Moskwie w sprawie przyszłego niepodległego państwa ukraińskiego oraz roli kościoła unickiego w wyzwolonej Ukrainie → por 10 IX 1917

1917 III 01

 

Rosja → na wolność wychodzi Feliks Dzoerżyńki → od 1914 roku siedział w więzieniu Butyrki w Moskwie

1917 III 09

 

Rosja - W Sainkt Petersburgu komitet złożony z Litwinów przyjmuje deklarację autonomii litewskiej → por 01 III 1916

 

 

                Republika Rosyjska   1917 III 16 – 1917 X

1917 III 15

 

Cesarstwo Rosyjskie – abdykacja Romanowych – terytorium bylego cesarstwa (w tym ziemie 3 zaborow z lat 1772 – 1795) staje sie republika

1917 III

 

Rosja → po rewolucji lutowej z więzienia domowego w Kijowie wypuszczony zostaje na wolność → unicki abp Andrej Szeptycki → por IX 1914, 31 X 1900

~1917 III 18

 

Rosja - Abdykacja cara Mikołaja Romanowa ( w imieniu swoim i swego syna )

1917 III 27

 

Rosja - Orędzie Piotrogrodzkiej Rady Delegatów Robotniczych i Żołnierskich stwierdzające prawo Polski do niepodległości. → por 29 marca 1917

1917 III 28

 

Rosja → przy Rządzie Tymczasowym Rosji księcia Lwowa powstaje Komisja Likwidacyjna do spraw Królestwa Polskiego → powołano ją w celu uniezależnienia Królestwa Polskiego od administracji rosyjskiej. W jej skład wchodzili polscy posłowie do Dumy, a przewodniczył jej znany prawnik Aleksander Lednicki → por XII 1917

1917 III 29

 

Rosja → Oświadczenie rosyjskiego Rządu Tymczasowego, zapowiadające stworzenie niepodległej Polski związanej z Rosją- por 27 marca 1917

>1917 III

 

Rosja – w Piotrogrodzie zwolano Zjazd Wojskowych Polakow – organizuje go Ignacy Matuszewski, przyszly minister skarbu II RP oraz maz Haliny Konopackiej – por 03 VIII 1946

~1917 IV 03

 

Rosja → Manifest Rządu Tymczasowego Rosyjskiego w sprawie polskiej
Uznanie prawa narodu polskiego do wolności i niepodległości
Państwo polskie ma składać się z wszystkich części gdzie przeważa ludność polska
Wolne państwo polskie ma być związane unią wojskową z Rosją
Wolny naród polski ma sam zadecydować o swym rządzie, zwołaniu Konstytuanty, która ma się zebrac w stolicy Polski
Konstytucja rosyjska ma dać przyzwolenie a amianę granic państwowych rosyjskich, które jest potrzebne w celu odbudowania oswobodzonej Polski ze wszystkich 3 oderwanych części
Podpisy całego rządu
 

1917 V 28

 

Rosja → w Wiazmie urodził się Leonid Teliga, żeglarz, lotnik, dziennikarz. W latach 1967-69 odbył samotny rejs dookoła świata na jachcie "Opty". Zmarł w 1970 r.

1917 VI

 

Rosja - W Piotrogrodzie utworzono Naczelny Polski Komitet Wojskowy, którego prezesem był Władysław Raczkiewicz ® formalnie do zadań tworzących się Korpusów Polskich miała należeć ochrona ludności polskiej

1917 VI

 

Rosja - Zjazd Związków Wojska Polskiego w Piotrogrodzie → powołanie Naczpolu czyli Naczelnego Polskiego Komitetu Wojskowego

1917 VI

 

Rosja – walki rosyjsko-austro-wegierskie pod Husiatyniem. W ramach armii rosyjskiej walczy Dywizja Strzelcow Polskich z Lucjanem Zeligowskim na czele jednego z pulkow – por 24 VII 1917

1917 VI 08 - 22

 

Rosja → w Piotrogradzie odbywa się I Ogólny  Zjazd Wojskowych Polaków  →

- jego przewodniczącym zostaje prawnik z wykształcenia, Władysław Raczkiewicz, przyszły prezydent RP na Wychodźctwie → por 06 VI 1947

-

1917 VI 14

 

Rosja - Otwarcie Ogólnego Zjazdu Wojskowego Polaków w Piotrogrodzie. W zjeździe wzięło udział 384 delegatów. Honorowym prezesem zjazdu wybrano Komendanta Józefa Piłsudskiego. Odczytany list Kiereńskiego, który wzywa do wypełnienia obowiązków względem Polski przez wzmocnienie armii rosyjskiej, wywołał ogromne niezadowolenie

1917 VI 19

 

Rosja → W Piotrogrodzie Polacy-żołnierze z armii carskiej postanowili utworzyć na terenie Rosji Narodowe Wojsko Polskie

1917 VI 21

 

Rosja → Kiereński wycofuje się z tworzenia wojska polskiego na Wschodzie. Misję tworzenia wojska otrzymuje gen. Dowbór-Myśnicki

1917 VII 18

 

Rosja - W Rosji rozformowano polską 1 Dywizję Strzelców. Jedyna polska formacja walcząca na froncie wschodnim pod dowództwem płk. Żeligowskiego otrzymała rozkaz od naczelnego dowódcy armii rosyjskiej oddania broni oddziałom czeskim i rozformowania się

1917 VII 24

 

Rosja (obecnie Bialorus) – utworzono I Korpus Polski, z zolnierzy do tej pory sluzacych w armii rosyjskiej – por 06 VIII 1917

1917 VII 26

 

Rosja →Rozkaz Polskiego Komitetu Wykonawczego, powołanego do życia na zjeździe w Piotrogrodzie, wzywający wszystkich Polaków armii rosyjskiej do tworzenia odrębnych polskich oddziałów.

1917 VII 28

 

Rosja →Polski Wojskowy Komitet Wykonawczy, utworzony po zjeździe w Piotrogrodzie, oraz Zarząd Centralny Związku Wojskowych Polaków, powstały jako centralne instytucje organizacji wojskowych z różnych frontów, łączą się, tworząc nową władzę pod nazwą: Naczelny Polski Komitet Wojskowy (skrót – Naczpol).

1917 VIII 06

 

Rosja →Naczelny Polski Komitet Wojskowy w Rosji wezwał wszystkich Polaków w armii rosyjskiej do tworzenia odrębnych polskich oddziałów→ stał się  on podstawą utworzonej w Moskwie prorosyjskiej Rady Polskiej Zjednoczenia Międzypartyjnego - por 25 XII 1914

1917 VIII 06

 

Rosja (obecnie Bialorus) –na wniosek Naczelnego Polskiego Komitetu Wojskowego eneral Lawr Kornilow mianuje generala Jozefa Dowbora-Musnickiego przywodca I Korpusu Polskiego

>1917 X

 

Rosja - Walerian Czuma zaczął w stopniu majora organizować tzw Dywizję Syberyjską, która walczyła wspólnie z wojskami Korczaka i sił ekspedycyjnych Ententy przeciwko siłom bolszewickim

1917 X – 1922 XII 30

 

Rosja Sowiecka   1917 X – 1922 XII 30

– okres przejsciowy w formowaniu sie przyszlego ZSRR. Istnieja 4 republiki sowieckie: Rosyjska, Bialoruska, Ukrainska oraz Zakaukaska. W latach 1917 – 1921na terenie dawnego Cesarstwa Rosji  trwa wojna domowa pomiedzy a przeciwnikami dawnego systemu a bolszewikami.

1917 XI

 

Rosja → Julian Leszczyński został mianowany kierownikiem Komisariatu do Spraw Polskich, powstałego wówczas w ramach Komisariatu Ludowego do Spraw Narodowościowych

1917 XI 08

 

Rosja →Ogłoszenie zakończenia działań wojennych na froncie rosyjskim przez naczelnego dowódcę Krylenkę. Krylenko polecił rozbroić I Korpus WP na Wschodzie a wobec odmowy żołnierzy zażądał od dowództwa Korpusu opuszczenia Mińska i okolic

1917 XI 20

 

Rosja (obecnie Turkmenia) – w Perowsku umiera, osadzony w niewoli, Hugo Zapalowicz, przyszly botanik, podroznik oraz prawnik – por lata 1888 – 1890, 15 XI 1852

1917 XII początek

 

Rosja → Powstaje Komisariat d/s Polskich przy Narodowym Komisariacie d/s Narodowości → por 11 XII 1917

1917 XII

 

Rosja – do I Korpusu gen Dowbora-Musnickiego wstepuje Ignacy Matuszewski, przyszly minister skarbu II RP oraz maz Haliny Konopackiej – por 03 VIII 1946

1917 XII

 

Rosja → likwidacji ulega Komisja Likwidacyjna do spraw Królestwa Polskiego → powołano ją w celu uniezależnienia Królestwa Polskiego od administracji rosyjskiej. W jej skład wchodzili polscy posłowie do Dumy, a przewodniczył jej znany prawnik Aleksander Lednicki → por 28 III 1917

1917 XII 02

 

Rosja → w Kiszyniowie ( obecnie w Mołdawii ) został utworzony Komitet Wykonawczy Związku Wojskowych Polaków Frontu Rumuńskiego.

1917 XII 11

 

Rosja → Ogłoszono Dekret mówiący, iż „wszystkie instytucje rządowe, podejmujące decyzje dotyczące polskich uchodźców i żołnierzy, muszą kontaktować się z Komisariatem d/s Polskich”

1917 XII 19

 

Rosja → Rząd Rosji wystosowuje ultimatum do Rady Ukraińskiej

1917 XII 27

 

Rosja → w Sorokach w Besarabii rozpoczęto formowanie II-go Korpusu Polskiego → korpusu armii Cesarstwa Rosyjskiego → por 11 V 1918

< 1918

 

Rosja → w Woroneżu oraz Saratowie pracuje Jan Parandowski ( jako nauczyciel )

1918

 

Rosja Radziecka → Konstanty Rokossowski → przyszły marszalek ZSRR oraz Polski → wstąpił jako ochotnik do Armii Czerwonej → por 02 VIII 1914

1918

 

Rosja → z Polskiego Komitetu Wykonawczyego na Rusi, dotychczas złożonego z przedstawicieli wszystkich kierunków politycznych wycofali się przedstawiciele PPS i Demokratów Polskich

Ów Komitet był władzą wykonawczą dla osiadłego na Kresach społeczeństwa polskiego, organizował życie polskie na tym terenie, reprezentował Polaków wobec miejscowych władz rosyjskich i ukraińskich, a także wobec oficjalnych przedstawicielstw zagranicznych → por III 1917, 1920

1918

 

Rosja – ( obecnie Ukraina ) - Kościół w Żytomierzu zostaje odebrany parafianom przez bolszewików, podzielony na 3 kondygnacje, zamieniony został na biura i warsztaty →por rok 1761 i 1988

1918

 

Rosja → Karol Świerczewski, przyszły generał, w szeregach Armii Czerwonej !

1918 lato

 

Rosja - Utworzenie Zachodniej Dywizji Strzelców → międzynarodowej jednostki wojskowej utworzonej głównie z Polaków, wchodząca w skład Armii Czerwonej → Utworzona z inicjatywy SDKPiL oraz PPS-Lewicy przez rozwinięcie istniejącego wcześniej Czerwonego Pułku Rewolucyjnej Warszawy → por lata 1918-1920

1918 zima

 

Rosja - Zachodnia Dywizja Strzelców walczy na kilku frontach;
- Na froncie południowym przeciwko Kozakom atamana P.N.
Krasnowa,
- Z wojskami A.I Denikina oraz P.N.Wrangla,
- Podczas wojny polsko-bolszewickiej wiosną 1919 roku, np
pod Baranowiczami, ponosząc wysokie straty → por
czerwiec 1919 roku
 

1918 – 1924

 

Rosja → Repatriacja Polonii do Polski → por rok 1926 oraz 1832

1918 I 01

 

Rosja → wódz naczelny wojsk bolszewickich Nikołaj Krylenko nakazał rozwiązanie wszystkich oddziałów polskich w Rosji

1918 I

 

Rosja – w Sorokach (obecnie w Moldawii) oraz w Buzarowce Wielkiej rozpoczyna sie formacja 5-tej Dywizji Strzelcow Polskich – por 12 V 1918

1918 I

 

Rosja → bolszewicy wydalili  z kraju Aleksandra Lednickiego, znanego adwokata, filantropa I polityka w Rosji carskiej → por 12 X 1905, 30 X 1905, 11 VIII 1934

1918 I 12

 

Rosja – ( obecnie Ukraina ) - urodziła się  Stanisława Piasecka - Skinder, aktorka, śpiewaczka operetkowa. Urodzona w Odessie. Zmarła 1976

1918 I 29

 

Rosja (obecnie Bialorus) – Sily I Korpusu Polskiego pokonaly wojska bolszewickie odbijajac twierdze Bobrujsk

1918 I 29 – V 21

 

Rosja (obecnie Bialorus) – W Bobrujsku zginelo okolo 2 tysiecy polskich zolnierzy

1918 II

 

Rosja (obecnie Bialorus) – Kolejne potyczki I Korpusu Polskiego z bolszewikami

1918 II 14

 

Rosja - Wprowadzenie kalendarza gregoriańskiego w Rosji

1918 II 16

 

Zabór rosyjski → Litwini ponownie ogłaszają niepoległość → por 11 XII 1917 i 23 III 1918

1918 II 18

 

Zabór rosyjski → Proklamowanie przez Tarybę państwa litewskiego ze stolicą w Wilnie

1918 II 19

 

Rosja (obecnie Bialorus) – Sily I Korpusu Polskiego pokonaly wojska bolszewickie odbijajac Minsk Litewski

1918 II 27

 


Rosja przyjmuje ultimatum niemieckie w sprawie zawarcia pokoju, który ma byc podpisany w ciągu 3 dni
 

1918 III

 

Rosja → w Nowonikołajewsku odbyły się wybory do rad polskich uchodźców ( podobnie w Tomsku i Irkucku )

1918 III 03

 

Zabór rosyjski → Na mocy układy Rosji i Niemiec zawartego w Brześciu Litewskim; - por Polonia w Rosji 13 XI 1918
- Kurlandia oraz Ryga przestały być przedmiotem rosyjskiej władzy → por 8 III 1918 i 27 VIII 1918

- Rosja zrzeka się ziem polskich

- Pokój podpisany między państwami centralnymi (Niemcy, Austro-Węgry, Turcja i Bułgaria), a Rosją Radziecką.

- Rosja musiała zapłacić wielką kontrybucję; anulowała ten pokój 13 XI 1918 r.
 

1918 III 04

 

Rosja - Deklaracja Naczelnej Rady Polskiej Siły Zbrojnej na Wschodzie (Kijów) w sprawie podporządkowania się władzy i rozkazom regentów w Warszawie

1918 III 10

 

Rosja (obecnie Moldawia) – rozkazem dowodcy II Korpusu Polskiego dochodzi do powolania 5-tej Dywizji Piechoty – por I 1918

1918 III 15

 

Rosja (obecnie Moldawia) – rozkazem dowodcy II Korpusu Polskiego 5-ta Dywizja Piechoty zostaje przemianowana na 5-ta Dywizje Strzelcow – por 10 III 1918, 12 V 1918

1918 III 24

 

Rosja → Wybory do Rad Polskich Uchodźców w Tomsku → wojan domowa, która nieco poźniej wybuchła w Rosji, zniweczyła systemudzielania pomocy polskim uchodźcom

1918 III 25

 

Zabór rosyjski → Białoruś ogłasza niepodległość

1918 III 25

 

Zabór rosyjski → Grodno wchodzi w skład Republiki Białoruskiej → por rok 1919 oraz 27 IV 1919

1918 IV

 

Rosja Radziecka – w Moskwie ma miejsce II Konferencja grup ADKPiL w Rosji

1918 IV 12

 

Zabór rosyjski → Niemcy zamieszkujący kraje nadbałtyckie proklamują niepodległość Państwa Bałtyckiego ( Liwonia, Estonia, Ryga, Ősel) jako Księstwa w unii personalnej z Prusami → por 22 IX 1918 i 8 XI 1918

1918 V 12

 

Rosja (obecnie Moldawia)– rozformowanie II Korpusu Polskiego (w tym rowniez 5-tej Dywizji Strzelcow Polskich) – por I 1918

1918 V 21

 

Rosja (obecnie Bialorus) – Sily niemieckie rozbrajaja zaloge polska w Bobrujsku po uprzednim uznaniu prze Polakow wladzy Rady Regencyjnej Krolestwa Polskiego – por 08 VII 1918

1918 VI 15

 

Rosja → Gen. J. Haller podpisuje w Moskwie umowę o pomocy, ekwipowaniu i transporcie wojsk polskich na Murmań

1918 VII 03

 

Rosja – plk Lucjan Zeligowski zostaje mianowany przez generala Jozefa Hallera dowodca Wojska Polskiego na Wschodzie i awansowany do stopnia generala podporucznika – por I 1919, 01 XII 1922

1918 VII 08

 

Rosja (obecnie Bialorus) – Ostatni zolnierze polscy z I Korpusu Polskiego opuszczaja obrujsk udajac sie do Warszawy

1918 VII 16

 

Rosja → Rozstrzelanie cara Mikołaja II Romanowa wraz z jego najbliższą rodziną daje szanse na rozpad władzy w Rosji na tyle, aby sprawa polska mogła mieć szanse na powodzenie

1918 VII 26

 

Rosja - Rozkaz Lwa Trockiego o rozstrzeliwaniu bez sądu każdego Polaka przekradającego się na Murmań. Trocki pod wpływem ambasadora niemieckiego anuluje ważność dokumentów ambasady francuskiej, wydawanych żołnierzom Polakom udającym się na Murmań

1918 VIII 03

 

Rosja →  utworzono Zachodnią Dywizję Strzelców

1918 VIII 24

 

Rosja – gen. Michail Aleksiejew (biali), wydaje zgode na na utworzenie u boku Armii Ochotniczej Oddziału Polskiego – por IX – X 1918

1918 VIII 27

 

Niemcy, Rosja - Układ w Berlinie pomiedzy Rosją a Niemcami :
- Zniesione zostają postanowienia poprzedniego układu w Brześciu Litewskim z 3 marca 1918 roku → por 11III 1918
- Rosja zrzeka się władzy nad resztą Liwonii i Krustpils ( Kreuzburg) lecz zatrzymuje ( nominalnie ) Lettegalię
 

1918 VIII 29

 

Rosja - Wymuszony przez Niemców dekret rosyjskiej Rady Komisarzy Ludowych o anulowaniu traktatów rozbiorowych

1918 IX 05

 

Rosja → w Paszkowej Stanicy umiera Józef Mączka, były poeta Legionów → por 02 VI 1888

1918 IX 05

 

Rosja →Rada Komisarzy Ludowych wydała dekret unieważniający wszelkie traktaty zawarte przez carat z Austrią i Prusami. Paragraf 3 dotyczący Polski znosił ważność rozbiorów

1918 IX -X

 

Rosja – z zawnych zolnierzy  dawnego II Korpusu Polskiego powstała 4 Dywizja Strzelców Polskich w składzie trzech pułków piechoty – liczy kilka tysiecy zolnierzy. Na jej czele stoi gen. Lucjan Zeligowski – por 12 V 1918

1918 IX koniec

 

Rosja → w Bugurusłaniu utworzono pierwsze formacje 5-tej Dywizji Strzelców Polskich

- I-szy Pułk Strzelców im Tadeusza Kościuszki

- I-szy Szwadron I-szego Pułku Ułanów

- I-szą baterię 5-tego pułku artylerii polowej

- Batalion karabinierów maszynowych

1918 X 28

 

Rosja - urodził się Tadeusz Kazimierski, spiker radiowy, dyrektor teatru. Lektor "Fali 56", "Z kraju i ze świata". Urodzony w Leningradzie. Zmarł 1976

~1918 X 30

 

Rosja → Lucjan Żeligowski tworzy oddziały polskie na Kubaniu

1918 XI

 

Rosja (obecnie Ukraina) -Rozkaz A.Denikina (z polecenia francuskiego marszlka Focha) do zgrupowania 4 Dywizji Strzelcow Polskich w Odessie celem wyslania jednostki do Polski – por XI 1918, 13 – 18 XII 1918, I 1919

1918 XI 13

 

Rosja Radziecka  po klęsce Niemiec, anulowała traktat brzeski, jako narzucony jej siłą - por 03 III 1918

1918 XII 13 - 18

 

Rosja (obecnie Ukraina) -W Odessie opanowanej na kilka dni przez bolszewikow broni sie 4 Dywizja Strzelcow Polskich – por XI 1918, I 1919

>1918

 

Rosja Radziecka (Azerbejdzan) – po rewolucji w Rosji, pola naftowe (okolo 1000 ha) nalezace do fundacji Kasy imMianowskiego zostaly upanstwowione bez odszkodowania – por 12 VII 1881

1919 I

 

Rosja (obecnie Ukraina) -Do Odessy przetransportowano wszystkie sily polskie celem wyslania ich do Polski – por XI 1918

1919 I

 

Rosja (obecnie Ukraina) -W Odessie gen. L. Żeligowski rozwiązał Dowództwo Wojsk Polskich na Wschodzie i Samodzielną Brygadę Strzelców Polskich, a na ich miejsce utworzył dowództwo 4 Dywizji Strzelców Polskich – por II 1919, 26 V 1919, 03 VII 1918

1919 I 25

 

Rosja - powstała 5 Dywizja Strzelców Polskich w składzie trzech pułków piechoty – liczy okolo 12 500 zolnierzy. Na jej czele stoi plk Kazimierz Rumsza

1919 II

 

Rosja (obecnie Naddniestrze) -Walki 4 Dywizji Strzelców Polskich w okolicach Tyraspolu– por I 1919, XI 1918, IX –X 1918

1919 II 27

 

Rosja → Bolszewicy łączą Litwe z Białorusią w pojedynczą Republikę Rad → por 25 VI 1919

1919 III

 

ZSRR → Komunistyczna Partia Robotniczej Polski staje się sekcją Kominternu → por 16 XII 1918, 16 VIII 1938

1919 III 02

 

W Moskwie rozpoczyna się I kongres założycielski III Międzynarodówki. Udział wzięli przedstawiciele 30 państw, w tym Polacy

~1919 III 30

 

Rosja (obecnie Moldawia) - Dowodca 4 Dywizji Strzelców Polskich, general Lucjan Zeligowski, podpisuje umowe wojskowa z “bialymi” zezwalajaca Polakom na przejscie do Rumunii oraz podjecie walk w Besarabii – por

1919 V 23

 

Rosja → 4 Dywizja Strzelców Polskich, na czele której stoi gen Lucjan Żeligowski została wycofana z linii frontu, a następnie skierowana do Polski

1919 V 27

 

ZSRR → W Omsku , z inicjatywy Komitetu Polskiego odbyła się narada gospodarcza, na której byli obecni najbardziej znani przedstawiciele polskich przemysłowców z Uralu i Syberii, założyciele Banku Polskiego na Syberii oraz miejscowi kupcy

1919 VI

 

ZSRR → W Irkucku odbyło się zebranie polskich handlowców chcących powołać rosyjsko-polską izbę handlową oraz stowarzyszenie polskich kupców i przemysłowców

1919 VI

 

ZSRR →Cze – Ka (Czerezwyczajka ) rozszyfrowała osobę Henryka Glassa,( p.o. Naczelnika tajnego Harcerstwa Polskiego na Rusi i w Rosji )  jako organizatora i przywódcę harcerstwa →  organizacji uznanej przez bolszewików za ruch „burżuazyjny i antyrewolucyjny”.  Zaocznie wydano na niego wyrok śmierci. Ostrzeżony przed aresztowaniem przez jednego ze swoich informatorów Glass uciekł do Polski→ por 19 I 1919 oraz IX 1915 oraz VII 1945

1919 VI 25

 

Rosja → rozpad radzieckiej republiki powstałej z połączenia przez Sowietów Litwy z Białorusią → por 27 II 1919

1919 VI-VIII

 

Polska, ZSRR → Rozmowy pokojowe polsko-radzieckie w Białowieży zakończone fiaskiem ® por 8 sierpnia 1919

1919 IX 01

 

Polska, Ukraina → zawarty zostaje rozejm pomiędzy Polską i Ukrainą (linia demarkacyjna wyznaczona została na rzece Zbrucz);

1919 IX 01

 

Polacy zawierają układ z S.Pelturą, przywódcą Ukraińskiej Republiki Ludowej, w sprawie wspólnej walki przeciwko Armii Czerwonej

1919 IX

 

ZSRR → W Irkucku odbył się Ogólnosyberyjski Zjazd Polaków

1919 IX 10

 

ZSRR ( Ukraina ) → Podpisanie rozejmu z Ukrainą

1919 IX 17 - 18

 

ZSRR → W Irkucku odbył się Zjazd Polskich Kupców, Techników oraz Przemysłowców

1919 IX 23

 

W ZSRR podjęto uchwałę o powołaniu Wydziału Oświaty Mniejszości Narodowościowych. Na tej podstawie powstała Centralna Sekcja Polska przy Ludowym Komisariacie Oświaty, która zajmowała się właśnie problemami edukacji Polaków w ich języku ojczystym → por lata 1927 – 1928

1919 X 18

 

ZSRR → Do Irkuckiego Sądu Rejonowego wpływa wniosek o rejestrację Statusu Centralnej Rady Polskich Kupców

1919 X-XII

 

ZSRR → W Moskwie oraz w Mikaszewiczach na Polesiu trwaja pertraktacje strony polskiej z bolszewikami® por czerwiec – sierpień 1919

1919 XII 22

 

ZSRR, Polska → Nota G.W Cziczerina do L.Skulskiego ® niby nota pokojowa lecz w tym samym czasie bolszewicy przygotowuja plan ofensywy p/ko Polsce.® por 27 marca 1920

1920

 

Rosja → Polski Komitet Wykonawczy na Rusi kończy swą działalność → por III 1917, 1918

1920

 

Rosja → Karol Świerczewski, przyszły generał, walczył jako dowódca batalionu Armii Czerwonej przeciw wojskom polskim w wojnie polsko-bolszewickiej

1920

 

Na wschod od nowo utworzonej granicy polskiej znalazło się około 500 tysiecy Polaków a w wielkim skupowisku Polaków w obwodzie Żytomierskim na Ukrainie powstała nawet krótkotrwala Polska Republika Autonomiczna

1920 – 1922

 

ZSRR → rektorem Instytutu Języków Wschodnich w Piotrogrodzie jest Władysław Kotwicz → por 03 X 1944

<1920 I 07

 

Rosja →Polskie oddziały 5-tej Dywizji Strzelców Polskich walczą z bolszewikami pod Litwinowem i Tajgą

1920 I 07

 

Rosja → Wojska polski na Syberii, 5-tej Dywizji Strzelców Polskich, docierają do stacji Klukwienna → por 10 I 1920

1920 I 10

 

Rosja → Kapitulacja 5-tej Dywizji Strzelców Polskich na Syberii → por koniec IX 1918 w Rosji

1920 I 10

 

Rosja sowiecka – 120 km od Krasnojarska, w okolicy Klukwiennaja, ma miejsce kapitulacji otoczonej (przez bolszewikow) 5 Dywizji Strzelcow Polskich

1920 I 28

 

ZSRR → Nota Rosji Sowieckiej z propozycją zawieszenia broni - ( Bolszewicy wystosowali do Polski drugą notę z propozycją zawieszenia broni i zawarcia pokoju. Zobowiązali się nie przekraczać linii Drysa - Połock - Borysów - rzeka Ptycza aż do ustalenia na drodze układów ostatecznego przebiegu granicy ) -  jednoczesne przygotowywanie ofensywy przez Armię Czerwoną

1920 II

 

Rosja – do Irkucka dociera okolo 1000 zolnierzy bylej 5 Dywizji Strzelcow Polskich, ktorzy przebili sie z oblezenia nie podpisawszy kapitulacji z bolszewikami – udaja sie oni do Mongolii – por III 1920

1920 III 20

 

ZSRR → Konferencja w Smoleńsku → Przygotowywanie sowieckiej wyprawy na Polskę.

1920 IV

 

Rosja – z Wladywostoku do Polski wyplywa brytyjski parowiec – na pokladzie 300 cywili oraz 920 zolnierzy bylej 5 Dywizji Strzelcow Polskich, ktorzy przebili sie z oblezenia nie podpisawszy kapitulacji z bolszewikami – por I 1920, 01 VII 1920

1920 V

 

ZSRR → przy Komitecie Centralnym WKP(b) zostało założone tzw. "Biuro Polskie" kierowane przez Feliksa Dzierżyńskiego 

1920 V

 

ZSRR – przy KC WKPb utworzone zostaje „Biuro Polskie” pod kierownictwem Feliksa Dzierzynskiego do przygotowania rzadu w (jak sie tego spodziewano) nowej Polskiej Republice Rad – por 23 VII 1920

1920 VII 11

 

Rząd brytyjski wystosował do władz sowieckich notę, zawiadamiającą, że premier Lloyd George w imieniu rządu angielskiego podejmuje się pośredniczenia między Polską a Rosją

1920 VII 11

 

Litwa, ZSRR → Litwa zawarła układ z nacierającymi na Polskę bolszewikami. Ci ostatni uznali prawa Litwy do Wilna i zobowiązali się do oddania jej Wileńszczyzny, Grodzieńszczyzny i Augustowskiego po zakończeniu działań. W zamian Litwini mieli udzielić pomocy w operacjach przeciw Polsce

1920 VII 19

 

ZSRR → Grodno ponownie znalazło się w granicach Białoruskiej SRR → podczas działań w wojnie polsko-bolszewickiej → por rok 1919, 27 IV 1919 oraz 1921

1920 VII 23

 

ZSRR → w Moskwie powstaje Tymczasowy Komitet Rewolucyjny Polski z Dzierżyńskim na czele jako zalążek Polskiej Republiki Radzieckiej

1920 VII 23

 

ZSRR → Biuro Polskie podjęło decyzję ( za zgodą władz ZSRR i Kominternu ) o utworzeniu "Tymczasowego Komitetu Rewolucyjnego Polski" (Polrewkom)

1920 VII 23

 

ZSRR- „Biuro Poskie” (za zgoda i przyzwoleniem Kominternu oraz wladz sowieckich) wyraza zgode na powolanie do zycia Tymczasowego Komitetu Rewolucyjnego Polski – czyli Polrewkomu, z Julianem Marchlewskim na czele – por V 1920, 24 VII 1920

1920 VII 24

 

ZSRR – Tymczasowy Komitet Rewolucyjny Polski – Polrewkom dociera do Smolenska – por V 1920, 23 VII 1920

1920 VII 25

 

ZSRR - Tymczasowy Komitet Rewolucyjny Polski – Polrewkom dociera do Minska – por V 1920, 23 VII 1920

1920 VII 27

 

ZSRR - Tymczasowy Komitet Rewolucyjny Polski – Polrewkom dociera do Wilna – por V 1920, 23 VII 1920,

1920 VIII 07

 

ZSRR → Zjazd Kominternu w Moskwie z udziałem 48 partii zagranicznych, których delegaci oświadczają, że robotnicy wszystkich państw Europy działają pośrednio przeciw Polsce

1920 VIII 14-15

 

Załamanie się frontalnego ataku wojsk radzieckiego Frontu Zachodniego pod dowództwem M.N.Tuchaczewskiego

1920 VIII 19

 

Początek rokowań z Sowietami w Mińsku

1920 X 12

 

Łotwa → W Rydze podpisano polsko-radziecki preliminaryjny traktat pokojowy i umowę o rozejmie między Polską, Rosją a Ukrainą

1921 II

 

Rosja Radziecka (Azerbejdzan) – wkraczajace wojska Armii Czerwonej aresztuja w Baku czlonkow “Polskiej misji specjalej na Kaukaz Poludniowy” (w tym Tytusa Filipowicza z PPS) i wywoza ich do Moskwy

1921 II

 

ZSRR – Komunistyczna Partia Robotnicza Polski (KPRP)przystepuje do Kominternu

1921 II 24

 

Układ o repatriacji ludności pomiędzy Polska, Rosją a Ukrainą sowiecką

1921 III 18

 

Łotwa →Oficjalne zakończenie wojny polsko-sowieckiej :podpisanie traktatu ryskiego między Polską, Rosją Radziecką i Ukraina Radziecką
- Uznanie przez Polskę sowieckich republik Białorusi oraz Ukrainy,
Polska wycofuje swe poparcie dla dotychczasowych władz Białorusi oraz Ukrainy ( antysowieckie )

- dopuszczenie Rosji do tranzytu przez Polskę i repatriację uchodźców - por VIII 1939

- zrzeczenie się wzajemnie pretensji do terenów leżących poza linią granicy przyjętej przez traktat

- zwrot wywiezionych z Polski zabytków

- wypłacenie przez Sowiety 30 mln rubli złotem

- zwolnienie Polski ze zobowiązań z okresu zaboru

- rewakuację mienia państwowego

- wzajemne poszanowanie suwerenności
 

1921 V 10

 

ZSRR → w Astrachaniu urodził się Wieńczysław Gliński, aktor. Film "Sprawa pilota Maresza".

1922

 

Rosja Radziecka (Azerbejdzan) – znany inz nafciarstwa, Pawel Potocki, opracowal project osuszenia 27 ha zatoki Bibi-Ejbat nad Morzem Kaspijskim – por rok 1910

1922

 

ZSRR → Sowieci demolują kościoły w Połocku → np  wyrzucono z trumny na podłogę kościoła doczesne szczątki Andrzeja Bobili ( które podobno nie rozsypały się ) → por 1633 – 1636, 16 V 1657, 1808

1922 I 17

 

ZSRR → uwięziony tutaj Walerian Czuma, zostaje wymieniony na sowieckich komisarzy

1922 IV 16

 r

Traktat sowiecko-niemiecki w Rapallo, anulujący wzajemne pretensje Niemiec i Sowietów oraz ustalający warunki współpracy ekonomicznej i politycznej obu państw

1922 XI 12

 

ZSRR (Ukraina) – w Zytomierzu urodzil sie Tadeusz Borowski, przyszly pisarz oraz as wywiadu – por 01 VII 1951, 1932

 

 

                        ZSRR   1922 XII 30 – 1991 XII 26

1923 V 17

 

ZSRR → W Leningradzie zorganizowano antypolskie demonstracje w związku z rozstrzelaniem komunistycznego działacza młodzieżowego Engla

1923 VII 01

 

ZSRR → Odkryta zostaje planetoida 1590 Tsiolkovskaja (1933 NA), nazwana zostaje na cześć Konstantego Ciołkowskiego → por 19 IX 1935

1923 IX 19 – X 02

 

ZSRR – w Bolszowie pod Moskwa obraduje II Zjazd Komunistycznej Partii Robotniczej Polski (KPRP) (gdyz w Polsce partia byla zdelegalizowana) – por 16 I – 05 II 1925

  • wybrano 16-osobowy Komitet Centralny
  • wybrano 8 zastepcow czlonkow KC
  • wybrano 8-osobowe Biuro Polityczne – por VII 1924

1923 XII 01

 

ZSRR, Watykan → Nota ministra spraw zagranicznych Sowietów Cziczerina do Stolicy Apostolskiej o uznanie Sowietów, de iure połączone z obietnicą zaniechania prześladowań katolików( wiekszość to Polacy) Wobec negatywnego stanowiska Watykanu Sowiety wzmogły prześladowania księży katolickich

1923 XII 13

 

Uznanie ZSRR przez Polskę

1924

 

ZSRR → przewodniczący Najwyższej Rady Gospodarczej ZSRR zostaje Feliks Dzierżyński → por lata 1917 - 1926

1924 I 03

 

Pierwszy poseł radziecki wręczył swoje listy uwierzytelniające prezydentowi RP na Zamku Królewskim w Warszawie. W przemówieniu poseł przedstawił zasady normalnego współżycia między Polską a Rosją Radziecką

1924 VII

 

ZSRR - Na V Kongresie Miedzynarodowki Komunistycznej, decyzja podjeta przez „Kolo Polskie” zawieszono dzialalnosci kierownictwa Komunistycznej Partii Robotniczej Polski (KPRP) powolujac tzw „Nadzwyczajne Biuro Organizacyjne” w skladzie 5 osob

1924 VII 18

 

ZSRR → Podpisanie w Moskwie konwencji konsularnej między Polską i Związkiem Radzieckim

1924 VII 31

 

ZSRR → Podpisanie przez rządy polski i sowiecki w Moskwie ostatecznego protokołu w sprawie przebiegu linii granicznej obu państw

1924 IX

 

ZSRR → Konstanty Rokossowski → przyszły marszalek ZSRR oraz Polski →  jako dowódca 27 pułku kawalerii z Zabajkala został skierowany do Wyższej Szkoły Kawalerii w Leningradzie → por 02 VIII 1914

1924 IX 22

 

ZSRR → Protest Sowietów przeciw przyznaniu Polsce praw do Galicji Wschodniej

1925

 

ZSRR utworzył polski region autonomiczny na Ukrainie → por rok 1932 oraz lata 1935 – 1936

1925

 

ZSRR → Bolesław Bierut wyjeżdża do Moskwy, gdzie szkoli się w szkole Komonternu ® por rok <1933

1925 I 14

 

ZSRR → Otwarcie III Zjazdu KPRP pod Moskwą podczas, którego zmieniono nazwę partii na Komunistyczną Partię Polski (KPP)

1925 I 16 – II 05

 

ZSRR – w Bolszowie pod Moskwa obraduje III Zjazd Komunistycznej Partii Robotniczej Polski (KPRP) (gdyz w Polsce partia byla zdelegalizowana) – por V – VIII 1927

  • wybrano 9-osobowy Komitet Centralny
  • wybrano 8 zastepcow czlonkow KC – por V 1925

1925 V

 

ZSRR - po aresztowaniu Franciszka Grzaszczyka oraz Leona Purmana z wladz Komunistycznej Partii Polski, do skladu KC dokoptowano Kazimierza Cichowskiego i Jana Paszyna

1925 IX 26

 

Rozpoczęto pierwszą wizytę w Polsce ministra spraw zagranicznych ZSRR Gieorgija W. Cziczerina. Trwała do 30.09.1925

1925 XI – XII

 

ZSRR – w Moskwie ma miejsce IV Konferencja Komunistycznej Partii Robotniczej Polski (KPRP)

1926

 

ZSRR → Hersz Smolar, w przyszłości znany jako Grzegorz Smolar, redaktor “Fołks Sztyme”został wybrany na członka Centralnego Żydowskiego Biura Komitetu Centralnego Komsomołu

1926

 

ZSRR → W Gruzji wg oficjalnych danych mieszka 3159 Polaków

1926

 

ZSRR → W wyniku polityki sowietyzacji w języku ojczystym, utworzono polski rejon narodowościowy w ZSRR, którego stolicą został Dowbysz, nazwany Marchlewskiem. Chciano z tego rejonu, jako z miniatury polskiego społeczeństwa socjalistycznego, zrobić poligon doświadczalny - z miejscową klasą robotniczą i inteligencką, z oświatą i z polskojęzyczną prasą radziecką – dla przyszłej Polski socjalistycznej i przyczółka dla ekspansji “komunizmu” na zachód Europy. Wtedy nastąpił rozwój gospodarczy tego regionu i jego stolicy. W tym Polskim Rejonie Narodowym żyło w 1926r. ponad 40 tys. ludzi, w miarę rozwoju gospodarczego zwiększyła się ta liczba do ponad 52.000, z czego 71 % to byli Polacy. Ta “polska stolica radziecka” znajdowała się w niecałe 120 km od granic Polski, wśród niekończących się bagien, piasków i lasów wschodniego Wołynia.
- Polacy okazali się bardzo oporni na indoktrynację bolszewicką.
- Eksperyment narodowościowy trwał więc krótko – po wielkim głodzie w 1933r. – do 1935.
- Wtedy rozpoczęto planową kolektywizację rolnictwa. Polacy nie chcieli oddawać ziemi
- Więc w połowie lat 30-ych dotknęły ludność polską masowe represje
 

1926 IV 24

 

Rządy Niemiec i Rosji Sowieckiej podpisały w Berlinie traktat o przyjaźni – powtórzenie postanowień zawartych w Rapallo (1922 r.), kiedy to rząd niemiecki jako pierwszy na świecie uznał Rosję bolszewicką. Oba porozumienia skierowane były przeciw Polsce

1926 V

 

ZSRR → w szeregi Armii Czerwonej wstępuje Bolesław Kieniewicz, przyszły generał dywizji w powojennej Polsce → został skierowany do Oficerskiej Szkoły Piechoty im. Lenina w Uljanowsku   → por IX 1929

1926 VII 11

 

ZSRR → w Moskwie zmarł na atak serca Feliks Dzierżyński, dowódca pierwszych sowieckich organów bezpieczeństwa CzeKa, GPU i OGPU → por 11 IX 1877

1926 VII 20

 

ZSRR → w Moskwie niespodziewanie umiera → Feliks Dzierżyński, przyszły rosyjski rewolucjonista polskiego pochodzenia oraz twórca Ogólnorosyjskiej Nadzwyczajnej Komisji do Walki z Kontrrewolucją i Sabotażem (Czeka).→ por 11 IX 1877

1927 V - VIII

 

ZSRR – pod Moskwa odbywa sie IV Zjazd Komunistycznej Partii Polski (KPP) – por VIII 1930

1927 – 1928

 

 ZSRR → W roku szkolnym 1927/28 na obszarze całego Związku Radzieckiego (w Gruzji, Federacji Rosyjskiej, Ukrainie i Białorusi) istniały 532 polskie szkoły I stopnia (4 - letnie) oraz 45 szkół II stopnia (7 - letnie). Łącznie uczyło się tam wtedy 44688 uczniów → por 32 IX 1919

1928

 

ZSRR → sekcja polska Międzynarodówki Komunistycznej skierowała do pracy partyjnej w Polsce Hersza Smolara, (w przyszłości znany jako Grzegorz Smolar, redaktor “Fołks Sztyme”) → por VII 1920,1926, 1946

1928 I 14

 

ZSRR → Benedykt Dybowski obrany zostaje członkiem-korespondentem Akademii Nauk ZSRR

1929

 

ZSRR → Konstanty Ciołkowski, syn Edwarda, wynalazca i twórca teorii lotu rakiet opracował teorię ruchu rakiet wielostopniowych w ziemskim polu grawitacyjnym

1929 II 09

 

ZSRR → podpisując tzw. protokół Litwinowa w Moskwie, Polska, Estonia, Łotwa, Rumunia i ZSRR wprowadziły w życie postanowienia paktu Brianda- Kelloga

1929 IV 08

 

ZSRR→ w Leningradzie urodził się Mirosław Kijowicz, scenograf i reżyser filmów animowanych

1929 VI

 

ZSRR - obraduje V Plenum KC KPP

1929 IX

 

ZSRR → Oficerską Szkołę Piechoty im. Lenina w Uljanowsku opuszcza Bolesław Kieniewicz, przyszły generał dywizji w powojennej Polsce → por V 1926,  

1930 -te

 

ZSRR → W podmoskiewskim Butowie NKWD rozstrzelało Polaków

1930-te

 

NKWD rozstrzelało Polaków w podmoskiewskim Butowie

1930-te

 

ZSRR (Azerbejdzan) – zniszczenie budynku kosciola katolickiego w Baku, wybudowanego przez Polakow – por lata 1909 - 1912

1930

 

ZSRR → w okolicach Kamieńca Podolskiego wybucha 3-dniowe powstanie polskich chłopów niezadowolonych z kolektywizacji → zostaje krwawo stłumione przez wojsko

1930

 

ZSRR ( obecnie Ukraina ) → W Białej Cerkwi zamknięto ostatni kościół → por rok 1991

1930 VIII

 

ZSRR →W Moskwie obraduje V Kongres Czerwonej Międzynarodówki Związków Zawodowych → na jego obradach siedzi (wydelegowany przez Krajowy Sekretariat KC KPP ) Władysław Gomułka

1930 VIII

 

ZSRR – w Peterhofie kolo Leningradu obraduje V Zjazd Komunistycznej Partii Polski (KPP) – por X 1932

1931

 

ZSRR - Podroz po ZSRR odbywa Stanislaw Cat Mackiewicz, znany publicysta – por 25 X 1926

1932

 

ZSRR (Ukraina) - W ramach wymiany za wiezionych w Polsce komunistow doszlo do wymiany ich na dzieci Polakow urodzonych w USRR – w ten sposob do Polski sprowadzono Tadeusza oraz Juliusza Borowskich. Tadeusz zostal znanym pisarzem oraz publicysta – por 1942,  01 VII 1951

1932

 

ZSRR → W Omsku podczas przebudowy Prospektu Marksa zburzono kościół katolicki → por rok 1867

1932

 

ZSRR utworzył polski region autonomiczny na Białorusi → por rok 1925 oraz lata 1935 – 1936

1932

 

Polski kościół w Błagowieszczeńsku został zamieniony na skład siana przez komunistów → por lata 1940-te

1932

 

Polski kościół w Błagowieszczeńsku został zamieniony na skład siana przez komunistów → por lata 1940-te

1932

 

Na „prośbę” parafian, którzy uznali religię za opium dla ludu, władze zamknęły polską parafię Niepokalanego Poczęcia NMP w Smoleńsku → kościół zamieniono na archiwum, cmentarz przekształcono w park → por rok 1992

1932 I 25

 

Polska, ZSRR → Parafowanie  układu o nieagresji Polska - ZSRR

1932 III 15

 

ZSRR (Azerbejdzan) –w Baku umiera Pawel Potocki, znany inzynier, nafciarz – por 1879

1932 V

 

ZSRR → BSRR → miasto Kojdanów zostaje przemianowane na Dzierżyńsk, na cześć zmarłego 11 VII 1926 roku Feliksa Dzierżyńskiego

1932 VII 25

 

ZSRR → W Moskwie podpisano akt o nieagresji między Polską a Związkiem Radzieckim → por17 IX 1939

1932 X

 

ZSRR – kolo Mohylewa ma miejsce VI Zjazd Komunistycznej Partii Robotniczej Polski (KPRP) (gdyz w Polsce partia byla zdelegalizowana)

1933 XI 24

 

ZSRR - Odbywa sie II Plenum KC Komunistycznej Partii Robotniczej Polski (KPRP)

1932 XI 26

 

Ratyfikacja paktu o nieagresji między Polską a Sowietami

1933

 

ZSRR – w Moskwie odbywa sie wernisaz malarstwa polskiego – por VI 2009

1933 IX 11

 

Polska,ZSRR → Tragicznie zakończyła się polska próba pobicia rekordu długości przelotu. Samolot pilotów kpt. Lewoniewskiego i płk. Filipowicza rozbił się pod Kazaniem. Kpt. Lewoniewski zmarł z odniesionych ran, Filipowicz został lekko ranny

1934

 

ZSRR - Wycieczka pisarzy polskich po ZSRR – wsrod pisarzy jest Melchior Wankowicz – por rok 1934

1934 II 13

 

ZSRR → wizyta w Moskwie min spraw zagranicznych RP,Józefa Becka :

- Spotkał się tam dwukrotnie z premierem Wiaczesławem Mołotowem i ludowym komisarzem spraw zagranicznych Maksymem Litwinowem.

- Ustalono, że Polska powinna przedłużyć porozumienie o nieagresji z ZSRR do 10 lat, ponieważ taki okres obejmowała polsko-niemiecka deklaracja o niestosowaniu przemocy

- Zgodzono się co do konieczności podwyższenia poselstw obu krajów do rangi ambasad.

1934 IV 10

 

Polska, ZSRR → Podniesienie poselstw polskiego i radzieckiego do rangi ambasad

1934 V 02

 

ZSRR - Minister Józef Beck podpisał w Moskwie protokół o przedłużeniu do 31 grudnia 1945 r., zawartego z ZSRR w 1932 r. paktu o nieagresji

1935

 

ZSRR→ Ukraina → W 50-tysięcznym Kamieńcu Podolskim mieszka około 9.5 tysiąca Polaków

1935 – 1936

 

ZSRR rozpoczyna likwidację polskich okręgów autonomicznych na Ukrainie i Białorusi likwidując jednocześnie polskie szkolnictwo → por lata 1932,1925 oraz 1938

<1935 IX

 

ZSRR → 10-miesięczny pobyt Władysława Gomułki w Moskwie →był słuchaczem Międzynarodowej Szkoły Leninowskiej w Moskwie, tzw. "Leninówki". Przygotowywała ona kadry pracowników partyjnych dla poszczególnych partii komunistycznych działających w krajach kapitalistycznych

1935 IX 19

 

ZSRR → W Kałudze umiera Konstanty Edwardowicz Ciołkowski, rosyjski wynalazca polskiego pochodzenia. Twórca teorii lotu rakiet → por 05 IX 1857

1936

 

ZSRR → Zsyłki Polaków zamieszkujących ówczesne terytorim ZSRR do Kazachstanu

1936

 

ZSRR → W Kazachstanie powstała wioska Oziornoje zasiedlana Polakami z Ukrainy – osrodek kultu maryjnego → por rok 1990

1936 II 14

 

ZSRR → w Urgench ( obecnie w Uzbekistanie ) urodzila sie Anna German, polska piosenkarka i kompozytorka. Zmarła 1982

1937 - 1938

 

ZSRR → Z terenów radzeckiej Ukrainy wysiedlono do Kazachstanu 60 tysięcy Polaków

1937 VI 09

 

ZSRR → W Moskwie aresztowano, a następnie 11.VI. stracono jednego z przywódców Komunistycznej Partii Polski, Adolfa Warskiego

1937 VI 10

 

ZSRR → Sekretarz Generalny KPP, Julian Leszczyński, został aresztowany w Moskwie

1937 VI 11

 

ZSRR → Umiera Adolf Warski, jeden z przywódców Komunistycznej Partii Polski, aresztowany w Moskwie 09.06. Zginął stracony

>1937 VI 19

 

ZSRR → Ginie Julian Leszczyński-Leński, działacz polskiego i międzynarodowego ruchu robotniczego, sekretarz generalny KPP  → por 08 I 1889

1937 VIII - 1938 X

 

ZSRR → W różnych rejonach ówczesnego ZSRR wymordowano 30% - 90 % mieszkających w nim obywateli narodu polskiego

1937 IX 11

 

ZSRR – NKWD aresztuje wszystkich przebywajacych na jej terenie czlonkow Komunistycznej Partii Polski

1937 X 21

 

ZSRR →NKWD rozstrzelało Stanisława Naumowicza za jakoby „działalność kontrrewolucyjną szkodzącą interesowi ZSRR” → por 13 XI 1956

1937 XI 28

 

ZSRR – Stalin wydaje zgode na „oczyszczenie” Komunistycznej Partii Polski – por 11 IX 1937, 16 VIII 1938

1937 XII 09

 

ZSRR → NKWD rozstrzeliwuje Mieczysława Bianaszewskiego → oskarżonego za „przynależność do Polskiej Organizacji Wojskowej oraz za stawianie oporu w pracy oraz udział kontrrewolucyjny na szkodę ZSRR” → por 16 IX 1957

1937 XII 13

 

ZSRR →NKWD rozstrzelało Aleksego Kajdanowskiego za jakoby „szpiegostwo na rzecz Polski” → por 26 III 1959

1937 XII 25

 

ZSRR →NKWD rozstrzelało Aleksandra Krona za jakoby „szkodliwą działalność wywrotową” → por 15 XII 1956

1937 XII 25

 

ZSRR →NKWD rozstrzeliwuje Justyna Badiuka → oskarżonego  o „działalność dywersyjno-szpiegowską na rzecz ZSR” → por 01 IX 1956

1937 XII 25

 

ZSRR → NKWD rozstrzelało Zygmunta Borkowskiego za jakoby „kontrewolucyjną działalność szpiegowską” → por 15 IX 1989

1938

 

ZSRR → Stalin, właściwe nazwisko Dżugaszwili, wydaje rozkaz likwidacji Komunistycznej Partii Polski ® zginęło wtedy około 5 tysięcy aktywistów polskich

1938

 

ZSRR → W ZSRR doszło do całkowitej likwidacji polskiego szkolnictwa → por 23 IX 1919

1938

 

ZSRR → Doszło do rozwiązania przez Prezydium Komitetu Wykonawczego Międzynarodówki Komunistycznej Partii Polski . Pod decyzją podpisali się przedstawiciele partii radzieckiej, bułgarskiej, fińskiej i włoskiej → Kierownictwo KPP, które przebywało na Zachodzie (siedzibą Biura Politycznego był Paryż) zostało wezwane do Moskwy.
1. Głównym zarzutem wysuniętym przeciwko kierownictwu KPP było opanowanie go przez wrogów klasowych, piłsudczykowych agentów.
Oskarżeni o współpracę z sanacyjną policją oraz wywiadem wojskowym przywódcy KPP, którzy znajdowali się w ZSRR lub przyjechali tam, aby oczyścić się z prowokacyjnych zarzutów, zostali straceni bądź zginęli w obozach
 

1938 IV 11

 

ZSRR → NKWD rozstrzelało Stanisława Watraka za jakoby „działalność kontrrewolucyjną” → por 30 V 1957

1938 IV 11

 

ZSRR → NKWD rozstrzelało Konstantego Przyblewskiego za jakoby „udział w kontrrewolucyjnej szpiegowskiej grupie Polaków” → por 1957 VII 28

1938 V 26

 

ZSRR →NKWD rozstrzelało Jana Gowialisa za jakoby „kontrewolucyjną działalność szpiegowską i dywersyjną” → por 25 VII 1956

1938 V 26

 

ZSRR →NKWD rozstrzelało Longina Jaworskiego za jakoby „udział w kontrrewolucyjnum organiźmie nacjonalistycznym” → por 27 X 1958

1938 VIII 16

 

ZSRR → rozwiązanie Komunistycznej Partii Robotniczej Polski → por 16 XII 1918

1938 VIII 20

 

ZSRR →NKWD rozstrzelało Wiktora Krona za jakoby „wywrotową działalnośc na terenie zakładu” → por 15 XII 1956

1938 VIII 16

 

ZSRR → Nastapiło formalne rozwiązanie Komunistycznej Partii Polski Komitet Wykonawczy Międzynarodówki Komunistycznej w Moskwie przyjął formalny dokument w sprawie rozwiązania Komunistycznej Partii Polski

1938 VIII 16

 

ZSRR – decyzja prezydium Komitetu Wykonawczego Kominternu zostaje rozwiazana Komunistyczna Partia Polski – VI 1938, 28 XI 1938

1938 IX 17

 

ZSRR - W wiezieniu Butyryce w Moskwie ginie Bruno Jasieński (Wiktor Bruno Zysman), poeta i prozaik, współtwórca polskiego futuryzmu. Zbiór wierszy "But w butonierce", powieść "Palę Paryż" - ur 17 VII 1901

1938 IX 23

 

ZSRR→ Wystąpienie Sowietów przeciw Polsce z zagrożeniem wypowiedzenia paktu o nieagresji z r. 1932 na wypadek wkroczenia wojsk polskich na terytorium czechosłowackie.

1938 IX 29

 

Polska, ZSRR → Kryzys polsko – sowiecki  wybuchły na tle kryzysu sudeckiego → był on aż tak poważny, iż obydwa państwa zarządziły bezpośrednie przygotowania do konfliktu zbrojnego ! → por 26 XI 1938

1938 XI 26

 

ZSRR, Polska → Dochodzi do ogłoszenia wspólnej deklaracji przez rządy Polski i ZSRR o podjęciu wspólnej współpracy → por 29 IX 1938 oraz 19 II 1939 :

1. Potwierdzono układ o nieagresji → por rok 1932

 

1939 II 19

 

Polska, ZSRR → Podpisanie układu handlowego między RP a ZSRR  m. in. przewidującego 12-krotny wzrost obrotów → por 26 XI  1938 oraz 26 VIII 1939

1939 V 05

 

Polska, ZSRR → W Warszawie akredytowano nowego ambasadora ZSRR w Polsce → Szaronowa

1939 VII 22

 

Polska, ZSRR → Ropoczęły się niemiecko – radzieckie rozmowy gospodarcze → por 12 VIII 1939

1939 VIII 09

 

ZSRR → NKWD rozstrzeliwuje Adama Bielczyńskiego → oskarżonego  o „działalność dywersyjną na rzecz ZSRR” → por 22 X 1957

1939 VIII 12

 

ZSRR → Wiaczesław Mołotow ( wł Skriabin ), minister spraw zagranicznych, akceptuje niemieckie propozycje podjęcia rozmów politycznych, w tym przedyskutowania sprawy Polski

1939 VIII 13

 

ZSRR → W Moskwie, podczas sztabowych rozmów brytyjsko – rosyjskich, Klement Woroszyłow pyta Anglików o to, czy Polacy i Rumuni zgodzą sie na pomoc ZSRR w razie wojny → por 17 VIII 1939

1939 VIII 17

 

ZSRR → Moskwa → Trwa odraczanie obrad radziecko-brytyjskich aż do  momentu otrzymania polskiej odpowiedzi na wcześniejsze pytanie ZSRR o to, czy w wypadku wybuchu wojny z Niemcami państwo polskie poprosi ZSRR o wkroczenie Rosjan na jej terytorium aby bronić ją przed Niemcami → por 13 VIII 1939

1939 VIII 17

 

ZSRR → Załamanie się w Moskwie rokowań o podpisanie sojuszu radziecko - angielsko - francuskiego wskutek stanowiska rządu polskiego, który nie zgodził się przepuścić Armii Czerwonej przez swoje terytorium

1939 VIII 19

 

ZSRR → W Moskwie podpisany zostaje niemiecko – radziecki układ handlowy → był to warunek postawiony przez ZSRR Niemcom  przed dalszymi rozmowami politycznymi !

1939 VIII 20

 

Niemcy, ZSRR → Adolf Hitler pisemnie naciska na Józefa Stalina, aby jak najszybciej ( → por 22 – 23 VIII 1939 ) mogło dojść do spotkania ministrów spraw zagranicznych obydwu państw, Mołotowa i Ribbentroppa → zgoda na 23 VIII 1939

1939 VIII 20

 

ZSRR → zginął Julian Leszczyński-Leński, działacz robotniczy

1939 VIII 21

 

ZSRR → W Moskwie dochodzi do ostatecznego impasu w rokowaniach francusko-brytyjsko-radzieckich → por 13 VIII 1939 oraz 19 VIII 1939

1939 VIII 23

 

ZSRR → Do Moskwy przybywa minister spraw zagranicznych III Rzeszy, Joachim von Ribbentropp. Tu spotyka się ze swoim radzieckim odpowiednikiem, Wiaczesławem Mołowtowem ( Skriabinem) :

  1. Podpisany zostaje słynny układ Ribbentropp – Mołotow
  2. Układ ma 7 punktów

3.      Zawiera on również tajną klauzulę dotyczącą Polski - podział terytorium Polski w przypadku konfliktu. Granicą interesów Niemiec i ZSRR miała być w przybliżeniu linia Narew-Wisła-San

 

1939 VIII 23

 

Zgodnie z 1 punktem tajnego protokołu układu niemiecko-radzieckiego Ribbentropp-Molotow., ZSRR przekaze Litwie część województwa wileńskiego wraz z samym Wilnem (tj. większość powiatu wileńsko-trockiego, połowę powiatu święciańskiego, oraz skrawki powiatów: grodzieńskiego, lidzkiego, oszmiańskiego i brasławskiego) – por 28 IX 1939

1939 VIII 23

r

Zgodnie z 1 punktem tajnego protokołu układu niemiecko-radzieckiego Ribbentropp-Molotow., ZSRR przekaze Litwie część województwa wileńskiego wraz z samym Wilnem (tj. większość powiatu wileńsko-trockiego, połowę powiatu święciańskiego, oraz skrawki powiatów: grodzieńskiego, lidzkiego, oszmiańskiego i brasławskiego) – por 28 IX 1939

1939 VIII 30

 

ZSRR → Komunikat Agencji TASS o przygotowaniach obronnych zarządzonych na zachodniej granicy ZSRR

1939 VIII 31

 

ZSRR → Posiedzenie Rady Najwyższej ZSRR → Wiaczesław Mołotow oświadcza, iż w nadchodzącej wojnie ZSRR będzie neutralny nie mieszając sie po żadnej stronie  ( sic ) tj po stronie Niemiec bądź Zachodu

1939 IX

 

NKWD wywozi na Sybir ostatniego właściciela Bakończyc koło Przemyśla, księcia Jerzego Lubomirskiego

1939 IX

 

Niemcy, ZSRR → Trwa wymiana żydowskich POW między ZSRR a Niemcami → w pociągu przybyłym do punktu granicznego we Włodawie, tuż opodal miasta, pozostawiono 200 zwłok żołnierzy zmarłych z głodu i wycieńczenia! Ocaleli POW musieli wywlec zwłoki z pociągu, po czym SS otworzyło ogień  zabijając dalszych 120 POW a dopiero wtedy reszta mogła przekroczyć nową granicę z ZSRR

1939 IX – 1941 VI

 

ZSRR → W pierwszej fazie II Wojny Światowej reżim Stalina deportował 1.5 miliona żołnierzy oraz cywilów na Syberię :
- 750 tysięcy zmarło z głodu oraz wycieńczenia, lub zostało zamordowanych
- Wśród ofiar znajdowało się 100 tysięcy Żydów – ofiar stalinowskiego Holokaustu
Dodatkowo zginęło 15 tysięcy polskich oficerów z rąk NKWD

1939 IX 01 - 03

 

ZSRR → Radiostacja w Mińsku ( Bałoruska SRR), nadawała audycje zagrzewające Polaków do walki z niemieckim najeźdźcą

1939 IX 03

 

ZSRR → Ludowy Komisarz Obrony, Kliement Woroszyłow, nakazał osiągnięcie gotowości oddziałom sąsiadujących z Polską okręgów wojskowych: Kijowskiego Specjalnego i Białoruskiego

1939 IX 03

 

Niemcy, ZSRR → Joahim von Ribbentropp depeszuje do Moskwy powiadamiając swych sojuszników o konieczności włączenia się Sowietów do wojny w Polsce → por 05 IX 1939

1939 IX 05

 

ZSRR → Wiaczesław Mołotow przyznaje, iż współdziałanie niemiecko-sowieckie w wojnie w Polsce jest konieczne

1939 IX 06

 

ZSRR → rząd nakazał mobilizację → por 03 IX 1939 oraz 17 IX 1939

1939 IX 09

 

ZSRR → Wiaczesław Mołotow zapowiada, iż Armia Czerwona podejmie natychmiastową interwencję w Polsce ale po kilku godzinach odwołał ją z przesunięciem na czas przyszły !

1939 IX 09

 

Niemcy, ZSRR → Joahim von Ribbentropp instruuje ambasadora Niemiec w Moskwie, Schulenburga, do rozmów z Wiaczesławem Mołotowem celem przyspieszenia interwencji ZSRR w Polsce

1939 IX 09

 

ZSRR → Joachim vov Ribbentropp instruuje telefonicznie swego ambasadora w Moskwie, Schulenberga, do rozmów z Wiaczesławem Mołotowem celem przyspieszenia radzieckiej interwencji przeciwko Polsce → por 17 IX 1939

1939 IX 09

 

ZSRR → Moskwa → Wiaczesław Mołotow zapowiada, iż Armia Czerwona podejmie natychmiastową interwencję przeciwko Polsce, lecz po kilku godzinach owa deklaracja zostaje odwołana z przesunięciem na czas przyszły → por 17 IX 1939

1939 IX 09

 

ZSRR, Niemcy → Związek Sowiecki powiadomił Berlin o swej gotowości do uderzenia na Polskę → stało się to podczas spotkania ambasadora III Rzeszy z Wiaczesławem Mołotowem w Moskwie

1939 IX 09

 

Niemcy, ZSRR → W związku z tajną deklaracją ZSRR ataku Polski , Niemcy wprowadzają w życie plan Fall Weiss II, czyli nowe wytyczne odnośnie kierunków uderzeń armii niemieckich na Polskę :
1. Armia „Północ” miała uderzyć w kierunku Siedlec- Brześcia i dojść do linii Bugu
2. Armia „Południe” miała uderzyć w kierunku Chełmna i Hrubieszowa

>1939 IX 09

 

ZSRR → Sowieci powiadamiają Niemców o przesunięciu daty ataku na Polske ze wschodu na 15 IX

1939 IX 11

 

Polska, ZSRR → Pod pretekstem “nawiązania łączności z Moskwą” z Polski wyjeżdża sowiecki ambassador w Polsce, Nikołaj Szaronow oraz attaché wojskowy, Paweł Rybałko, późniejszy marszałek ZSRR

1939 IX 11

 

ZSRR → Związek Sowiecki podejmuje decyzję ataku na Polskę

 >1939 IX 11

 

Niemcy, ZSRR →  Ponieważ sowieci dnia 11. nie zaatakowali Polski Ribbentrop przedepeszował do Moskwy do swojej ambasady, że może to oznaczać wytworzenie się “próżni politycznej” w sowieckiej strefie interesów

1939 IX 16

 

Niemcy, ZSRR → Niemcy szantażują ZSRR mówiąc, że Niemcy nie zamierzają zająć Kresów Wschodnich i jeżeli ZSRR nie wkroczy na te tereny, to w zaistniałej próżni powstaną ( nie sprecyzowane z nazwy) „ nowe państwa” → czyli straszyli Rosjan groźbą odbudowy państwa zachodnioukraińskiego

1939 IX 17

 

ZSRR → Sowiecka ulotka do żołnierzy polskich dowódcy Frontu Ukraińskiego, Siemiona Timoszenki :
Żołnierze !
W ciągu ostatnich dni armja polska została ostatecznie rozgromiona. Żołnierze miast Tarnopol, Galicz, Równo, Dubno w ilości przeszło 60 000 osób dobrowolnie przeszlina naszą stronę.
Żołnierze ! Co pozostało wam? O co i z kim walczycie? Dla czego narażacie życie? Opór wasz jest bezskuteczny. Oficerowie pędzą was na bezskuteczną rzeź.Oni nienawidzą was i wasze rodziny. To oni rozstrzelali waszych delegatów, których posłaliście z prośbą o poddaniu się. Nie wierzcie swym oficerom.Oficerowie i generałowie są waszymi wrogami, chcą oni waszej śmierci.
Żołnierze ! Bijcie oficerów i generałów. Nie podporządkowujcie się rozkazom waszych oficerów. Pędźcie ich z waszej ziemi. Przechodźcie śmiało do nas, do waszych braci, do Armji Czerwonej. Tu znajdziecie uwagę I troskliwość.
Pamiętajcie, że tylko Armja Czerwona, wyzwoli naród polski z nieszczęsnej wojny. I uzyskacie możność rozpocząć pokojowe życie.
Wierzcie nam ! Armja Czerwona Związku Radzieckiego – to wasz jedyny przyjaciel.
Dowódca frontu Ukraińskiego S. Timoszenko

1939 IX 17

 

ZSRR → Sowiecka ulotka do żołnierzy polskich dowódcy Frontu Białoruskiego, Michaiła Kowalowa :
Żołnierze Armii Polskiej !
Pańsko-burżuazyjny Rząd Polski , wciągnowszy was w awanturystyczną wojnę, pozornie przewaliło się. Ono okazało się bezsilnym rządzić krajem i zorganizować obronu. Ministrzy i ginerałowie, schwycili nagrabione im złoto, tchórzliwie uciekli,pozostawiają armię i cały lud Polski na wolę losu.
Armia polska pocierpieła surową porażkę, od którego ona nie oprawić wstanie się. Wam, waszym żono, dzieciam, braciam í siostram ugraża glodna śmierć í zniszczenie.
W te ciężkie dni dla Was potężny Związek Radziecki wyciąga Wam ręce braterskiej pomocy. Nie przeciwcie się Robotniczo-Chłopskiej Armii Czerwonej. Wasze przeciewenie bez kożyści i przerzeczeno na całą zgubę. My idziemy do Was nie jako zdobywcy , a jako wasi braci po kresu, jako wasi wyzwoleńcy od ucisku obszarników í kapitalistów.
Wielka í nie zwolczona Armia Czerwona niesie na swoich sztandarach pracującym, braterstwo í szczęśliwe życie.
Rzołnierze Armii Polskiej ! Nie proliwacie daremnie krwi za cudze wam interesy obszarników í kapitalistów.
Was przymuszają uciskać białorusinów, ukraińców. Rządzące kole Polskie sieją narodową różność między polakami, białorusinami í ukraińcami.
Pamiętajcie ! Nie może być swobodny naród, uciskające srugie narody. Pracujące białorusini í ukraińcy – Wasi pracujące, a nie wrogi. Razem z nimi budujcie szczęsliwe dorobkowe życie.
Rzucajcie broń ! Przechodźcie na stronę Armii Czerwonej. Wam zabezpieczona swoboda í szczęśliwe życie.
Naczelny Dowódca Białoruskiego frontu
Komandarm Drugiej kangi Michał Kowalow
17 września 1939 roku

1939 IX 17

 

ZSRR → Sowiecka ulotka do żołnierzy polskich dowódcy Frontu Białoruskiego, Michaiła Kowalowa :
DO ŻOŁNIERZY ARMII POLSKIEJ
Żołnierze !
Znowu, jak i w roku 1914, wasi krwiożercy-obszarnicy i kapitaliści rzucili was do otworu ogniowego drugiej wojny imperialistycznej. Jak i wtedy, rzeką leje się krew robotników i włościan. Tysiące ludzi tracą swe życia na łanach rzezi krwawej, pozostawiając unieszczęśliwionych żon, dzieci i matek, które utraciły swych chlebodawców. CO ICH CZEKA? Głód, nędza i spustoszenie. Śmierć podniosła już nad nimi swą łapę kościstą.
Winowajcy tej rzezi krwawej są to obszarnicy- kapitaliścim mościckie, śmigłe-rydze, radziwiłłowie, sapiedzy, sławoj-składkowskie – psy brutalne, które rzuciły naród polski do rzezi krwawej. To oni przez eksploatację niepowstrzymaną , ujarzmienie narodowościowe, wrogośc narodowościową doprowadzili naród polski do całkowitego wycieńczenia ekonomicznego I rozgromienia wojskowego.
W jarzmie obszarnika i kapitalista jęczą robotnicy i włościanie Ukrainy Zachodniej i Białorusi Zachodniej. Oni są pozbawieni swych szkół, literatury, sztuki, prasy. Język ukraiński i białoruski są prześladowane. Ekspedycje karne, sądy polowe, terror biały szaleją po całej Ukrainie Zachodniej i Białorusi Zachodniej.
ŻOŁNIERZE ! Niezgoda narodowościowa, wrogość między narodami jest korzystną tylko dla polskich obszarników i burżuazji. Ona dla nich jest niezbędną, żeby ukryć eksploatację robotników i włościan polaków, dla tego, żeby robotnik i włościan polski nie widzieli łez gorzkich, bezprawnego, nieludzkiego życia ukraińca i białorusina.
ŻOŁNIERZE ! Czy można więcej jeszcze cierpieć okropność obszarniczo-kapitalistycznego jarzma? Czy może spokojnie patrzeć naród wyzwolony Białorusi Sowieckiej, na bezprawne, ponure życie robotników i włościan Białorusi Zachodniej?
Naród Białorusi Sowieckiej przy pomocy wielkiego narodu rosyjskiego zbudował radosne, bogate i szczęśliwe życie. Przykład tego jako sztandar rewolucyjny pochodnią nieugaszoną oświeca drogę do wyzwolenia ujarzmionego człowieczeństwa od jarzma kapitalistycznego.
Robotnicy i włościanie Białorusi Zachodniej, wznosząc ten wielki sztandar walki wyzwoleńczej, z radością i nadzieją zwracają swe wzroki do wielkiego kraju socjalistycznego.
Wolny naród białoruski przeciąga swą ręką braterską do robotnika i włościanina Białorusi Zachodniej i na pomoc im posyła swą wielką armię wyzwolenia.
ŻOŁNIERZE ! Armia Czerwona nie chce ani przywłaszczenia cudzych terytorii, ani cudzego dobra. Armia Czerwona – armia wyzwolenia przygnębionych od jarzma kapitalistycznego. Ona niesie szczęście, spokój, wolność ujarzmionemu człowieczeństwu.
ŻOŁNIERZE !
Obracajcie swą broń przeciwko obszarników i kapitalistów. Nie strzelajcie do swych braci po klasie. Niech z was każdy dopomaga przesunięciu naprzód oddziałów Armii Czerwonej. Walczcie o wyzwolenie od jarzma obszarniczo-kapitalistycznego !
Niech żyje przyjaźń narodów Polski, Białorusi Zachodniej i Ukrainy Zachodniej !
Niech żyje Armia Czerwona- armia wyzwolenia ujarzmionych!
Dowódca Frontu Białoruskiego
Komandarm Drudiego Kangu M.Kowalow

1939 IX 17

 

ZSRR → Godzina 0200 → Niemiecki ambasador w ZSRR, von Schulenberg, zostaje poinformowany przez radzieckiego ministra spraw zagranicznych, Wiaczesława Mołotowa o ty, że ZSRR wkroczy do Polski o godzinie 0600 czasu moskiewskiego → por 16 IX 1939

1939 IX 17

 

ZSRR → O godzinie 0215 ambasador RP w Moskwie został wezwany przez wicekomisarza spraw zagranicznych ZSRR ( Władimira Potiomkina) „w ważnej sprawie”

1939 IX 17

 

ZSRR→ O godzinie 0300 Odczytanie ambasadorowi RP w Moskwie ( Wacławowi Grzybowskiemu ) noty podpisanej przez Wiaczesława Mołotowa, a informującej go o właśnie rozpoczynającej się agresji ZSRR na Polskę

> 1939 IX 17

 

ZSRR → Polski złoty oraz rubel czerwony , obie te waluty zostały zrównane przez władze sowieckie w kursie wymiany - spowodowało to natychmiastowe zniknięcie wszystkich towarów z rynku → por 12 XII 1939

>1939 IX 17

 

ZSRR → Władysław Anders został internowany przez NKWD we Lwowie i w Moskwie → por 30 VII 1941

1939 IX 19

 

Polska, ZSRR → Rozpoczyna się pierwsza tura pertraktacji polsko-radzieckich o Lwów → por 18/19 IX 1939 oraz 22 IX 1939

1939 IX 19

 

Polska, ZSRR → Pierwsze pertraktacje radziecko – polskie w sprawie radzieckich żądań o poddanie Lwowa →

  1. Armię Czerwoną reprezentował dowódca brygady czołgów, płk Iwanow
  2. Gen Langner wysłał na pertraktacje płk. dypl. Bronisława Rakowskiego i ppłk. Kazimierza Ryzińskiego.

     3. Rozmowy toczyły się w Winnikach i nic nie przyniosły

 

1939 IX 21

 

Polska, ZSRR → Rozpoczyna się druga tura pertraktacji polsko-radzieckich o Lwów. Prezydent miasta, Stanisław Ostrowski ( przyszły Prezydent RP na Wychodźctwie) chce walki z Rosjanami, lecz jest w mniejszości → por 18/19 IX 1939 oraz 22 IX 1939

1939 IX 21

 

Polska, ZSRR → Gen Langer na odprawie wieczornej podejmuje decyzję podjęcia pertraktacji z wojskami radzieckimi w sprawie przejęcia Lwowa przez Rosjan ( aby oszczędzić zarówno mieszkańców jak i miasto) → por 18 IX 1939, 19 IX 1939, 22 IX 1939

1939 IX 21

 

Polska, ZSRR → W Winnikach przedstwiciele Armii Czerwonej przyjmują bez dyskusji warunki wysunięte przez gen. Langnera, dowódcę obrony Lwowa →  Przyjęto protokół o przekazaniu miasta Lwowa Armii Czerwonej, w którym m. in. stwierdzono, że :

1.  Wojsko Polskie opuści poszczególne sektory.

2. O dalszych losach wojska była mowa w pkt. 6 i 8, które głosiły:

- „6. Jeńcy szeregowi i młodsi oficerowie kolumnami pieszymi, starsi oficerowie autami opuszczą miasto wzdłuż szosy Lwów—Kurowice [...]

- 8. Oficerom Wojsk Polskich gwarantuje się osobistą swobodę i nietykalność ich osobistej własności. Przy przejazdach do Państw Obcych rozstrzyga Władza Miejska wraz z przedstawicielami wladz dyplomatycznych danego Państwa"

 

Protokół ten podpisali:

  1. Po stronie ZSRR  → przedstawiciele Armii Czerwonej: kombryg Kuroczkin, kombryg Jakowlew, płk Diedow, płk Fotczenkow i komisarz pułkowy Makarow

 Po stronie Polski →  ( ze strony Wojska Polskiego )  gen. Langner i płk dypl. Rakowski

 

1939 IX 22

 

ZSRR (ziemie okupowane) – we Lwowie na czele Polskiej Organizacji Walki o Wolność staje gen Marian Januszajtis-Zegota – por 01 XII 1921

1939 IX 22

 

ZSRR → wspólną defiladę oddziałów pancernych niemieckich i radzieckich ( w związku z przekazaniem miasta przez Wehrmacht - Armii Czerwonej) odbierają :
- ze strony ZSRR → kombrieg Siemion Kriwoszein
ze strony III Rzeszy → gen Heinz Guderian
 

1939 IX 22

 

ZSRR → miejscowa „Prawda” podaje, iż w dniach 17 - 21 IX 1939 Armia Czerwona wzięła do niewoli 120 tysięcy ludzi oraz 380 dział

1939 IX 25

 

ZSRR → Poufne rozmowy Józef Stalin - Von Schulenberg w Moskwie :

1. Stalin odrzuca niemieckie propozycje o utworzeniu satelickiej Polski, gdyż “będzie to w przyszłości prowokować spory między niemcami a ZSRR”

1939 IX 27

 

ZSRR → Wizyta niemieckiego ministra spraw zagranicznych III Rzeszy w Moskwie, Joachima von Ribentroppa →

1. Pada oficjalna niemiecka propozycja utworzenia buforowego państwa polskiego w bardzo okrojonej formie → por 25 IX 1939

2. Rosjanie wyrażają stanowczy sprzeciw i niemiecka koncepcja upada

1939 IX 28

 

Nowa granica niemiecko-radziecka ( po podziale Polski ) biegnie

-          od górnego biegu Sanu w rejonie przełęczy Użockiej, następnie idąc na północ - częściowo wzdłuż Sanu - pozostawia po stronie radzieckiej Ustrzyki Dolne, zakole Sanu z Birczą, prawobrzeżny Przemyśl, obszar na północ od Radymna i Jarosławia

-           dochodzi do Bugu w rejonie Krystynopola

-          dalej wzdłuż Bugu na północ, a od Brześcia - w kierunku północno-zachodnim i zachodnim - granica dochodzi do miejscowości Nur

-           następnie, biegnąc w linii prostej na północ, dochodzi do Narwi w rejonie Ostrołęki i Narwią biegnie do rzeki Pisy,

      -   następnie Pisą dociera do byłej granicy między Polską a Prusami Wschodnimi na północ od Kolna.

1939 IX 28

 

ZSRR → W Moskwie na Kremlu następuje podpisanie układu niemiecko-radzieckiego :

1. „o granicach i przyjaźni”

2. Litwa zostaje oddana w sferę władzy ZSRR ( oczywiście bez wiedzy samej Litwy! )

3. W zamian za Litwę Niemcy otrzymują Lubelskie

1939 IX 28

 

Niemcy, ZSRR → Układ o granicy i przyjaźni między III Rzeszą a ZSRR:
- Ziemie zamieszkałe przez 13 mln obywateli polskich ( w tym 5.2 mln Polaków ) o łącznej powierzchni 200 tys km dostały się pod okupację radziecką aż do momentu napadu Niemiec na ZSRR 22 czerwca 1941 roku
Sowieci i Niemcy podejmują negocjacje na temat korekty linii demarkacyjnej

-Umowa niemiecko- radziecka o przyłączeniu Litwy do radzieckiej strefy wpływów

 

1939 IX 28

 

Niemcy, ZSRR → Sowiecko-niemiecki traktat o granicach oraz przyjaźni :
- Korekta granic rozbiorowych Polski,
Podział ziem polskich wzdłuż linii Pisy-Narwi-Sanu-Bugu

>1939 IX 28

 

W radzieckiej strefie okupacyjnej zaczyna się zbieranie  Żydów walczących w wojsku polskim, których to Rosjanie .. przekazują Niemcom !!! Utworzone zostają punkty zbiorcze w Łomży oraz w Zambrowie, w którym to zgromadzono 1200 byłych żołnierzy żydowskich, którzy pod eskortą niemiecką mieli zostać przetransportowani do niemieckiej strefy okupacyjnej → 250 z nich zostaje zamordowanych na miejscu !

1939 IX 30

 

ZSRR → Konsul generalny RP w Kijowie, Jerzy Matusiński, po wezwaniu przez władze sowieckie…zaginął…

1939 X 04

 

NKWD aresztuje płk Zygmunta Henryka Belinga ( od 31 VII 1939 w stanie nieczynnym)

1939 X 10

 

ZSRR, Litwa → ZSRR odstąpił Litwie zachodnią część byłego województwa wileńskiego z Wilnem w zamian za udostępnienie ZSRR baz wojskowych na terytorium Litwy

1939 X 10

 

ZSRR, Litwa → Układ sowiecko – litewski zezwalający na stacjonowanie na terenie Litwy garnizonu sowieckiego w sile 20 tysięcy żołnierzy → w zamian za to Litwa otrzymała Wilno z okolicami → por 28 X  1939

1939 X 11

 

Rozkaz NKWD oraz dołączona Instrukcja o trybie przeprowadzania deportacji antyradzieckiego elementu ® w wyniku czterech wielkich deportacji wywieziono około 1080 tysięcy obywateli polskich, a wraz z innymi osobami wywiezionymi w innych terminach w głąb ZSRR przesiedlono 1114 tys obywateli polskich ® zesłano również 336 tysięcy Polaków z Polski centralnej, którzy schronili się przed Niemcami

1939 X 13

 

ZSRR (ziemie okupowane) – we Lwowie komendantem tajnej organizacji wojskowej Stronnictwa Narodowego zostaje gen Marian Januszajtis-Zegota – por 01 XII 1921

1939 X 18

 

ZSRR, Litwa → Przekazanie Wilna Litwie przez ZSRR

1939 X 26

 

W Warszawie rozpoczyna się czterodniowe posiedzenie niemiecko - radzieckiej komisji granicznej

1939 X 27

 

ZSRR (ziemie okupowane) - gen Marian Januszajtis-Zegota zostaje aresztowany przez NKWD oraz uwieziony na Lubiance

1939 X 31

 

ZSRR → W przemówieniu wygłoszonym na forum Rady Najwyższej ZSRR Mołotow powiedział: Koła rządzące Polski chełpiły się trwałością swego państwa i potęgą swojej armii. Okazało się jednak, że wystarczyło krótkie natarcie najpierw wojsk niemieckich, a następnie Armii Czerwonej, by nic nie zostało po tym pokracznym tworze traktatu wersalskiego, żyjącym z ucisku niepolskich narodowości

1939 XI

 

ZSRR - Zgromadzenia Ludowe utworzone po wyborach w radzieckiej strefie okupacyjnej zdecydowały o włączeniu zajętych w wyniku agresji ziem polskich do republik radzieckich ® Ukrainy i Białorusi

1939 XI

 

ZSRR, Litwa - Przekazanie okręgu wileńskiego Litwie w zamian za możliwość posiadania bazy na terytorium Litwy przez ZSRR ® por lipiec 1940

1939 XI

 

ZSRR - Utworzenie obozów jenieckich w Kozielsku, Starobielsku i Ostaszkowie (około 15 tys. jeńców).

1939 XI 01

 

ZSRR - Włączenie “Zachodniej Ukrainy” do Związku Radzieckiego.

1939 XI 02

 

ZSRR - Rada Najwyższa Związku Radzieckiego „przychyla się do prośby Zachodniej Białorusi”
 

1939 XI 03

 

Niemcy, ZSRR - Porozumienie niemiecko-radzieckie dotyczące przesunięcia ludności niemieckiej z Wołynia na ziemie polskie wcielone do Rzeszy

1939 XI 03

 

ZSRR → Druskienniki znalazły się na terytorium Białoruskiej SRR → por 07 IX 1940

1939 XI 19

 

ZSRR (ziemie okupowane) - ukazuje sie oswiadczenie lewicujacych pisarzy polskich witajace przylaczenie Zachodniej Ukrainy do USRR – wsrod podpisanych Wladyslaw Broniewski, Wanda Wasilewska, Tadeusz Boy-Zelenski, Julian Przybos, Jerzy Borejsza, Mieczyslaw Jastrun, Adam Wazyk, Aleksander Wat, Jerzy Putrament, Jan Kott, Stanislaw Jerzy Lec, Witold Grosz, Leon Pasternak, Tadeusz Peiper, Lucjan Stryjkowski oraz Lucjan Szenwald.

1939 XI 25

 

ZSRR – Ukraina, Watykan  → Josyf Iwanowycz Slipyj, przyszły kardynał oraz unicki metropolita Lwowa,  został mianowany koadiutorem metropolii lwowskiej (z prawem następstwa), z arcypiskupią stolicą tytularną Serne → por 22 XII 1939 oraz 07 IX 1984

1939 XI 29

 

ZSRR - Dekret Prezydium Rady Najwyższej ZSRR o nadaniu obywatelstwa sowieckiego mieszkańcom zagarnętych ziem polskich.

1939 XI 29

 

ZSRR -Dekret Rady Najwyższej ZSRR nakazujący traktowanie ludności włączonych terenów polskich jako obywateli radzieckich, co automatycznie pozwalało na powoływanie byłych obywateli polskich do Armii Czerwonej oraz deportację w głąb ZSRR 210 tysięcy młodzierzy polskiej

1939 XI – XII

 

ZSRR, Niemcy  -Dziesiątki tysięcy Żydów zostaje zmuszonych do przepłynięcia rzek granicznych na grancicy ZSRR – III Rzesza, wiele z nich zastrzelono podczas próby przepłyniecia na drugą stronę a wiele osób po prostu utonęło ! Strzelali do nich zarówno Niemcy jak i Rosjanie ! → por XII 1939

1939 XII

 

ZSRR (ziemie okupowane) - we Lwowie Jerzy Putrament oraz Jerzy Borejsza (wg raportu Janiny Broniewskiej, I-szej zony Wladyslawa Broniewskiego),  zlozyli donos do NKWD na kilku polskich komunistow przebywajacych wtedy we Lwowie  - co stalo sie przyczyna do ich aresztowania oraz zsylki w glab ZSRR

1939 XII

 

ZSRR → Bolesław Kieniewicz, przyszły generał dywizji w powojennej Polsce ,jako dowódca batalionu 49 pułku piechoty 50 Dywizji Piechoty (grudzień 1939 – kwiecień 1940) wziął udział w wojnie zimowej, a po jej zakończeniu został szefem sztabu 49 pułku piechoty Armii Czerwonej → por IX 1929

1939 XII

 

ZSRR - Ruszają pierwsze poiągi z deprtowanymi Polakami na Syberię

1939 XII

 

ZSRR - Z „Przeprawy” z niemieckiej strony okupacyjnej na radziecką  z 1800 Żydów z Chełma przeżyło jedynie 400

1939 XII 05

 

ZSRR - Dekret Stalina zsyłający setki tysięcy Polaków do lagrów

1939 XII 06

 

ZSRR → Z obozu w Ostaszkowie do obozu w Kozielsku przeniesiono 80 więźniów → w tym Janinę Dowbór Muśnicką, córkę słynnego gen Dowbora Muśnickiego

1939 XII 12

 

ZSRR → nastąpiło oficjalne wycofanie z obiegu złotego i zastąpienie go rublem przy likwidacji oszczędności bankowych i braku wymiany walut

1939 XII 18

 

ZSRR - Szef NKWD, Ławrientij Beria, podpisał rozporządzenie o rozpoczęciu przesiedleń Polaków w głąb Rosji

1939-1942

 

ZSRR - Stanisław Ostrowski, przyszły prezydent Polski rządu emigracyjnego, w czasie pierwszych lat wojny został uwięziony przez NKWD we Lwowie oraz w Moskwie, oraz skazany na 8 lat obozu na Syberii i w Mongolii → wyszedł z armią Andersa → por 9 IV 1972

~1940

 

ZSRR (ziemie okupowane) – Jerzy Borejsza wraz z innymi czlonkami specjalnej komisji wypracowuje tzw “Czytanki” – wyprane z patriotyzmu polskiego czytanki do nauki polskiego na Kresach. Wsrod czytanek znalazly sie utwory Wandy Wasilewskiej

1940-te

 

Były polski kościół katolicki w Błagowieszczeńsku, będący w owym czasie składem siana „odzyskali” prawosławni → por rok 1932

1940

 

ZSRR → NKWD zwerbowało  Zygmunta Berlinga do współpracy → w willi Małachówka pod Moskwą dokonuje on z grupą innych oficerów weryfikacji Polaków, którzy ewentualnie mogliby się przydać do budowy Polski jako kolejnej rebubliki w ramach ZSRR

1940

 

ZSRR → ( obecnie Republika Białorusi ) → w Lidzie zamknięto jedną z największych szkół rabinackich w Europie

1940

 

ZSRR → Na podstawie porozumienia miedzy Niemcami a Sowietami, Niemcy „wołyńscy” zostali „repatriowani” do Niemiec

1940

 

ZSRR → na okupowanych terenach poskich NKWD zesłało tysiące Polaków do Archangielska blisko Koła Podbiegunowego !!!

1940 jesień

 

ZSRR → W Kalininie ( dzisiejszy Twer) strzałami w tył głowy zabito jeńców Ostaszkowa

1940 - 1941

 

ZSRR → Menachem Begin znajduje się w obozie → por lata 1913 oraz wiosna 1942

1940 I 10

 

ZSRR → NKWD wywozi wszystkich mieszkańców Kurhan ( koło Krzemieńca ) → por rok 1920

1940 I 24

 

ZSRR (ziemie okupowane) - We Lwowie NKWD aesztuje Wladyslawa Broniewskiego, Sterna, Aleksandra Wata oraz innych literatow – por 27 I 1940

1940 I 27

 

ZSRR (ziemie okupowane) - We Lwowie 3 dni po aresztowaniu przez NKWD grupy pisarzy polskich, w miejscowym polskojezycznym “Czerwonym Sztandarze” ukazuje sie spreparowany przez NKWD artykul szkalujacy literatow jako kryminalistow podpisany przez Witolda Kolskiego (wlasciwie Baruch Cukier)  pt “Zgniesc gadzine nacjonalistyczna” – por V 1940

1940 II 10

 

ZSRR (ziemie okupowane) – I-sza wielka deportacja Polakow na Wschod. Do jednego wagonu wciskano 70 osob, wode dostarczano raz na 2 dni.

1940 II 20

 

ZSRR → Beria przedkłada Stalinowi projekt "rozładowania obozów jenieckich".

1940 II 29

 

ZSRR → generał brygady, Władysław Anders zostaje wywieziony przez NKWD do Moskwy i osadzony w centralnym więzieniu NKWD na Łubiance.

1940 III

 

ZSRR →Jerzy Dąbrowski, herbu Junosza, słynny “Łupaszka” zostaje aresztowany przez NKWD í skierowany do Starobielska → por 17 XII 1940

1940 III

 

ZSRR → BeniaminGoldberg, w przyszłości znany jako Jerzy Borejsza (przyszły  KPP i KC PZPR ) obejmuje stanowisko dyrektora naczelnego Wydawnictw Mniejszości Narodowych w ZSRR → z ramienia bolszewików zajął się redagowaniem podręczników historii literatury polskiej dla klas VIII – X szkoły średniej, ujmując je z sowieckiego punktu widzenia .... → por 1943

1940 III 04

 

ZSRR → List Ławrentija Berii do Stalina informujący o tym, że
W obozach jeńców wojennych 97% stanowią Polacy ( na ogólną liczbę 14 736 zatrzymanych, w tym żołnierzy oraz młodszych oficerów)
Wśród nich → 295 generałow, pułkowników
Beria proponaował aby ich wykończyć → zgodę na tymże dokumencie wyrazili ( poprzez złożenie swego podpisu ) → Józef Stalin, Kliement Woroszyłow, Wiaczesław Mołotow, Mikojan, Michaił Kalinin oraz Kaganowicz

1940 III 05

 

ZSRR → Józef Stalin wydał rozkaz zgodny z zaakceptowaną propozycją Ławrientija Berii

1940 III 05

 

ZSRR → 323 jeńców wysłano z obozu kozielskiego do Smoleńska. Tego samego dnia zostali zabici w Katyniu

1940 III 05

 

ZSRR → Politbiuro ZSRR nakazuje wymordowanie polskich jeńców w obozach Kozielsku, Ostaszkowie oraz w Katyniu Biuro Polityczne KC WKP(b) zadecydowało o likwidacji polskich jeńców więzionych po sowieckiej agresji na Polskę. Wymordowano oficerów z obozów w Kozielsku, Starobielsku i Ostaszkowie. →Początkowo hasło "Katyń" kojarzyło się tylko z obozami w Kozielsku, Starobielsku i Ostaszkowie, i liczbą 14 - 15 tys. więzionych tam oficerów, rozstrzelanych w Katyniu, a jak się potem okazało, również w Twerze i Charkowie. Odnalezione później sowieckie dokumenty powiększyły liczbę ofiar, określanej tym umownym słowem zbrodni do 22 tys

1940 III 05

 

ZSRR → Ławrientij Beria – Komisarz Ludowy Spraw Wewnętrznych ZSRR skierował do Józefa Stalina notatkę. Jej końcowy fragment brzmi:
NKWD ZSRR uważa za uzasadnione:

I. Polecić NKWD ZSRR:

1/ sprawy znajdujących się w obozach dla jeńców wojennych 14 700 osób byłych polskich oficerów, urzędników, obszarników, policjantów, agentów wywiadu, żandarmów, osadników i służby więziennej,
2/ jak też sprawy aresztowanych i znajdujących się w więzieniach w zachodnich obwodach Ukrainy i Białorusi 11 000 osób, członków różnorakich kontrrewolucyjnych organizacji, byłych obszarników, fabrykantów, byłych polskich oficerów i urzędników.
– rozpatrzyć w trybie specjalnym z zastosowaniem wobec nich najwyższego wymiaru kary – rozstrzelanie.
II. Sprawy rozpatrzyć bez wzywania aresztowanych i bez przedstawiania zarzutów, decyzji o zakończeniu śledztwa i aktu oskarżenia – w następującym trybie:
a/ wobec osób znajdujących się w obozach dla jeńców wojennych – na podstawie informacji przekazanych przez Zarząd Jeńców Wojennych NKWD ZSRR,
b/ wobec osób aresztowanych – na podstawie informacji ze spraw przekazanych przez NKWD USRR i NKWD BSRR.
III. Rozpatrzenie spraw i powzięcie uchwał zlecić trójce w składzie: t.t. Mierkułow, Kabułow, Basztakow /Naczelnik I Wydziału Specjalnego NKWD ZSRR/.

za Józef Stalin, Kliment. Woroszyłow, Wiaczeslaw Mołotow, Anastazjan. Mikojan.

* Stalin niebieskim ołówkiem wpisał nazwisko Kabułowa, wykreślając Berię.

1940 III 14

 

ZSRR →W gabinecie Bachczo Kabułowa, szefa Głównego Zarządu Gospodarczego NKWD, odbywa się narada. Uczestniczy w niej kilkanaście osób, wśród nich szefowie Zarządu NKWD obwodu smoleńskiego, kalinińskiego i charkowskiego, ich zastępcy oraz komendanci wojskowi zarządów obwodowych NKWD. To im zlecono wymordowanie jeńców. Sprawę operacji ich rozstrzelania referuje szef Zarządu ds. Jeńców Wojennych i Internowanych NKWD Piotr Soprunienko.

1940 III 15

 

ZSRR → W Moskwie ma miejsce odprawa komendantów, komisarzy politycznych i naczelników oddziałów specjalnych obozów w Kozielsku, Ostaszkowie i Starobielsku

1940 III 16

 

ZSRR → Rozpoczęto prace nad sporządzeniem „informacji – wniosków” o jeńcach i więźniach, obozów w Kozielsku, Ostaszkowie i Starobielsku, których zaplanowano wymordować

1940 III 21

 

ZSRR → Zaczynają napływać wypełnione „informacje – wnioski” o jeńcach i więźniach, obozów w Kozielsku, Ostaszkowie i Starobielsku, których zaplanowano wymordować

1940 III 22

 

ZSRR → Ławrentij Beria wydał rozkaz nr 00350 „O rozładowaniu więzień NKWD USRR i BSRR” →
1. Do więzień: kijowskiego, charkowskiego i chersońskiego przewieziono w celu zamordowania
- 900 osób z więzienia lwowskiego,
- 500 osób z rowieńskiego,
- 500 osób z więzień województwa wołyńskiego,
- 500 osób z tarnopolskiego,
- 200 osób z drohobyckiego
- 400 osób ze stanisławowskiego.
2. Do więzienia w Mińsku przewieziono
- 1500 osób z więzienia brzeskiego
- 500 osób z wileńskiego
- 500 osób z pińskiego
- 450 osób z baranowickiego
 

1940 III 23 - 25

 

ZSRR → obozy w Kozielsku, Ostaszkowie i Starobielsku zostają przygotowane do przeprowadzenia operacji

1940 III – IV

 

ZSRR →W siedzibie NKWD w Twerze zamordowano jeńców polskich z obozu w Ostaszkowie pogrzebanych następnie w Miednoje.® por rok 1945

>1940 III

 

ZSRR →Gustaw Herling – Grudziński, przyszły pisarz, zostaje osadzony w łagrze w Jercewie → por 20 I 1942

1940 IV 01 - 02

 

ZSRR → Podpisano 7 list śmierci i przekazano do obozu w Kozielsku.

1940 IV 01

 

ZSRR → Z Moskwy wychodzą trzy pierwsze listy – zlecenia rozstrzelania skierowane do obozu staszkowskiego. Zawierały nazwiska 343 osób → Podpisał je Piotr Soprunienko. Jednorazowo przekazywano od trzech do siedmiu list śmierci.

1940 IV

 

ZSRR → w Katyniu ginie Rotmistrz Konstanty Drucki-Lubecki , książę herbu Druck, przyszły generał brygady Wojska Polskiego → por X 1920, 13 III 1893

1940 IV

 

ZSRR → w Katyniu ginie Konstanty Drucki-Lubecki, pułkownik, pośmiertnie generał brygady. W 1939 dowódca Wileńskiej BK → por 26 IX 1939, 13 III 1893

1940 IV 03

 

ZSRR → Pierwszych 74 jeńców wysłano z obozu kozielskiego do Smoleńska. Tego samego dnia zostali zabici w Katyniu

1940 IV 04

 

ZSRR → Z rozkazu NKWD wyslano pierwszy transport śmierci oficerów- więźniów ( 350 osób ) w Ostaszkowie, Kozielsku i Starobielsku → łącznie zginęło tam około 25 tysięcy osób

1940 IV

 

ZSRR → W Katyniu zamordowano Janinę Dowbór Muśnicką, córkę słynnego gen Dowbora Muśnickiego → por rok ~1910

1940 IV 05

 

ZSRR → z obozu starobielskiego do Charkowa wysłano pierwszych 195 osób na podstawie list podpisanych dwa dni wcześniej. Zostali natychmiast rozstrzelani w Charkowie

1940 IV 05

 

ZSRR → 282 jeńców wysłano z obozu kozielskiego do Smoleńska. Tego samego dnia zostali zabici w Katyniu

1940 IV 06

 

ZSRR → z obozu starobielskiego do Charkowa wysłano pierwszych 200 osób → Zostali natychmiast rozstrzelani w Charkowie

1940 IV 07

 

ZSRR → z obozu starobielskiego do Charkowa wysłano pierwszych 195 osób → Zostali natychmiast rozstrzelani w Charkowie

1940 IV 07

 

ZSRR – w Kalininie zamordowany zostaje Zygfryd Wende, w byly reprezentant Polski na I ME w Boksie – por 11 – 15 V 1925, 01 I 1903

1940 IV 09

 

ZSRR → podpisano trzynaście list śmierci z 1297 nazwiskami. Tego samego dnia Soprunienko wydaje kierownictwu obozów w Kozielsku, Ostaszkowie i Starobielsku polecenie wznowienia wysyłania do Moskwy codziennych meldunków z danymi ilu jeńców wojennych wysłano z obozów i jaki jest ich aktualny stan liczebny.

1940 IV 13

 

NKWD przeprowadziło kolejną wielką deportację ludności polskiej ze wschodnich ziem Rzeczypospolitej; stłoczono w wagonach bydlęcych i wywieziono ponad 320 tys. mężczyzn, kobiet i dzieci

1940 IV 20

 

ZSRR → Listy śmierci docierają do więzień w Mińsku, Kijowie, Charkowie i Chersoniu

1940 IV 22

 

ZSRR → NKWD zamordowało jedyną więźniarkę Katynia → Janinę Lewandowską, córkę generał broni, Józefa Dowbora-Muśnickiego → por 26 X 1937, 22 IV 1908

1940 IV 22

 

Zwolniono z więzienia Konstantego Rokossowskiego i umorzono postępowanie w jego sprawie

1940 V

 

ZSRR (ziemie okupowane) - uwieziony we Lwowie Wladyslaw Broniewski oraz Aleksander Wat zostaja przewieziony na 13 miesiecy do wiezienia na Lubiance

1940 V

 

ZSRR → Władysław Broniewski został przetransportowany do więzienia NKWD na Łubiance, gdzie spędził trzynaście miesięcy. Po wybuchu wojny niemiecko-rosyjskiej wywieziono go do Saratowa a następnie do Ałma-Aty → por 24 I 1940 oraz 07 VIII 1941

1940 V 14

 

ZSRR → tajny dokument radziecki podaje liczbę ofiar katyńskich na 4403 → por IV 1943 oraz 28 VII 2000

1940 VI

 r

ZSRR zagarnia Litwę, Łotwę oraz Estonię ® por 14-15 lipca 1940

1940 VI

 

ZSRR → po amnestii Konstanty Rokossowski → przyszły marszalek ZSRR oraz Polski →   zostaje mianowany na stopień generała majora i wyznaczyony na dowódcę 9 Korpusu Zmechanizowanego.

1940 VI

 

ZSRR → Po zajęciu Wilna  przez Związek Radziecki Zygmunt Berling, przyszły generał WP, zostaje aresztowany przez NKWD. Do 1940 więziony w Starobielsku, potem w Moskwie

1940 VI

 

ZSRR ( Litwa ) → Duża część profesorów byłego Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie zostaje aresztowana i deportowana w głąb ZSRR przez okupanta radzieckiego. ® por rok 1945

1940 VI

 

ZSRR zagarnia Litwę, Łotwę oraz Estonię ® por 14-15 lipca 1940

1940 VI 14

 

ZSRR, Litwa → Rosjanie postawili ultimatum Litwie → zażądali zgody Litwinów na przejście dowolnej liczby wojska sowieckiego → doprowadza to do kryzysu na Litwie → por 15 VI 1940

>1940 VI 15

 

ZSRR → w Ponarach na Litwie Rosjanie zaczęli  budowę bazy paliw płynnych dla samolotów →

- wykopano między innymi doły o średnicy 12 – 35 m i głębokie na 5 – 8 metrów pod zbiorniki → por 24 VI 1941

1940 VI 15 - 17

 

ZSRR, Litwa → Armia Czerwona napada na Litwę → prezydent Antanas Smetona opuszcza kraj  → por 14 VI 1940

1940 VI 25

 

ZSRR ( Litwa ) → W podbitej przez ZSRR Litwie zalegalizowano partie komunistyczne

>1940 VI

 

ZSRR ( Litwa ) → Na podbitej przez ZSRR Litwie z „Gazety Ludowej” i „Gazety Codziennej” utworzono dziennik „Prawda Wileńska” a pozostałe periodyki przestały się ukazywać

1940 VII

 

ZSRR ( Litwa ) →   Rosjanie demontują Pomnik Wolności w mieście Kowno ® por rok 1989

1940 VII

 

ZSRR ( Litwa ) → Okręg wileński przekazany w listopadzie 1939 roku Litwie przez ZSRR, staje się częścią Litewskiej SRR ® por listopad 1939

1940 VII

 

ZSRR ( Litwa ) →  Około 6-8 tysięcy polskich Żydów przebywających w Wilnie  zostaje uratowanych poprzez otrzymanie wizy do Chin, Japonii i holenderskich  kolonii w Południowej Ameryce :

  1. Udaje sie tego dokonać przy współpracy Chiune Sugihara, japońskiego dyplomaty i holenderskiego dyplomaty o imeniu Jan Zvartendijk

2.       Wizy wydaje konsulat Japonii w Wilnie

 

1940 VII 01

 

ZSRR ( Litwa ) →  W podbitej w czerwcu Litwie zdelegalizowano inne partie poza komunistycznymi, ugrupowania polityczne, organizacje społeczne i kulturalne oraz stowarzyszenia religijne

1940 VII 14-15

 

ZSRR → Na terytorium byłych republik – Litwy, Łotwy oraz Estonii komuniści zorganizowali “wybory”, w wyniku których wyłoniono prokomunistyczne władze  por sierpień 1940

1940 VII 14

 

ZSRR ( Litwa ) → Ogłoszenie Litwy Republiką Radziecką → por 03 VIII 1940

1940 VIII

 

ZSRR → Ocenia się, iż w kopalniach miedzi zmarło z wycieńczenia około 3 tysięcy Polaków

1940 VIII 03

 

ZSRR “przyjmuje” do swego grona Litwę, Łotwę oraz Estonię jako Litewską SRR, Łotewską SRR oraz Estońską SRR, na “prośbę miejscowych parlamentów”

1940 VIII 03

 

ZSRR → Litewska Socjalistyczna Republika Radziecka zostaje „zaakceptowana’ w skład ZSRR → por 14 VII 1940

1940 VIII 20 – 31

 

ZSRR → Litwa → Kowno → Japoński  konsul w Kownie, Sugehara, nadaje wizy przejściowe kilkuset polskim Żydom, którzy wyjadą przez Holenderskie Indie Wschodnie do USA , Australii oraz Kanady

1940 VIII 30

 

ZSRR → Zamknięcie konsulatu Japonii w Wilnie → por VII 1940

>1940 VIII 30

 

ZSRR → Rosjanie złapali i osadzili w gułagu rodzinę Sugihara → jej członek był pracownikiem japońskiego konsulatu w Wilnie i pomógł tysiącom Żydów w ucieczce z Litwy → por 30 VIII 1940  oraz VII 1940

1940 jesień

 

ZSRR → W Kalininie ( dzisiejszy Twer) strzałami w tył głowy zabito jeńców Ostaszkowa

1940 IX 07

 

ZSRR →Druskienniki znalazły się na terytorium Litewskiej SRR → por 03 XI 1939

1940 IX 07

 

ZSRR → Litewska SRR → dekretu Prezydium Rady Najwyższej ZSRR wszystkim osobom przebywającym na terytorium Litwy narzucono obywatelstwo sowieckie

1940 IX 07

 

ZSRR → Rozporządzenie o nadaniu obywatelstwa ZSRR obywatelom Litewskiej, Łotewskiej i Estońskiej SRR

1940 IX 17

 

ZSRR (Ukraina) - Jerzy Putrament zostaje przyjety do .. Zwiazku Radzieckich Pisarzy Ukrainy

1940 IX 19

 

ZSRR → Beniamin Goldberg, w przyszłości znany jako Jerzy Borejsza (przyszły  KPP i KC PZPR ) został uroczyście przyjety do Związku Radzieckich Pisarzy Ukrainy → por III 1940

1940 XII 17

 

ZSRR → Białoruska SRR → NKWD  zamordowało w więzieniu w Mińsku płk Jerzego dąbrowskiego → z powodu zasług w walkach z bolszewikami w latach 1919-1920 → por 23 IX 1920

1940 XII 25

 

ZSRR → ( obecnie Republika Białorusi ) → w Lidzie urodził się Jan Budziewicz, profesor, doktor habilitowany nauk rolniczych (1992), członek-korespondent Rolniczej Akademii Nauk RB, naukowiec z dziedziny biotechnologii w hodowli zwierząt

1941 - 1946

 

W ZSRR ukazywały się „Nowe Widnokręgi”

1941 I 19

 

ZSRR → w Moskwie dochodzi do podpisania protokołu o rezygnacji Niemców z roszczeń do części terytorium Litwy, wskazanego w Tajnym Uzupełniającym Protokole → por 28 IX 1939
1. Ze strony Niemiec protokół podpisał ambasador Niemiec w ZSRR → Friedrich Werner von Schulenburg
2.Ze strony ZSRR protokół podpisał przewodniczący Rady Komisarzy Ludowych ZSRR, Wiaczesław Mołotow

1941 III

 

ZSRR → w Moskwie grupa polskich wojskowych z Zygmuntem Berlingiem na czele przesyła Stalinowi deklarację hołdu oraz lojalności

1941 IV 08

 

ZSRR → w Chersoniu umiera Mariusz Zaruski, polski generał i pisarz → por 31 I 1867

<1941 VI

 

ZSRR → Litewska SRR → Rosjanie zamordowali 3 księży w Janowie nad Wilią

<1941 VI

 

ZSRR, Niemcy → Repatriacja litewskich Niemców do III Rzeszy, w wyniku umowy sowiecko-niemieckiej

1941 VI 06

 

ZSRR → NKWD zakończyło likwidację radzieckich obozów dla polskich oficerów internowanych w Kozielsku, Ostaszkowie i Starobielsku na mocy rozkazu Głównego Urzędu NKWD z 12 lutego 1940 r

1941 VI 13

 

ZSRR → Czwarta masowa deportacja ludności polskiej z wschodnich ziem RP w głąb ZSRR. - por 22 VI 1941

1941 VI 17 – 21

 

ZSRR – deportacja Polaków z Litwy - ze stacji w Nowej Wilejce odjechało 6 transportów z ludnością Wileńszczyzny, liczących wg danych Wojsk Konwojowych NKWD 6785 osób - Z całej Litwy (łącznie z Wileńszczyzną) deportowano 27806 osób, wśród których Polacy stanowili 14,1 %

1941 VI 22

 

Deportacja ludności polskiej w głąb ZSRR na terenach objętych okupacją radziecką po wrześniu 1939 roku → por 13 VI 1940, 30 VI 1940, i 10 II 1940

1941 VII

 

ZSRR → Po ponownym nawiązaniu stosunków dyplomatycznych między Polską ( tj Rządem na Wychodźctwie ) a ZSRR Żydzi polscy, którzy byli zesłani w głąb Rosji ( często za spekulanctwo lub przemyt ), zaczęli podawać się za Polaków, aby mieć różnorakie przywileje lub móc w ten sposób opuścić ZSRR → część z nich zdezerterowała przy najbliższej sposobności

1941 VII 02

 

ZSRR → na Kresach ma miejse wymordowanie 8 dominikanów z klasztoru w Czortkowie przez żydowskich NKWD-zistów → por 04 VII 1941

1941 VII 04

 

ZSRR → wycofujące się rosyjskie wojsko podpala klasztor dominikanów w Czortkowie → por 02 VII 1941

1941  VII  30

 

Wielka Brytania, ZSRR → Układ Majski-Sikorski ( Prezes Rady Ministrów ): podpisany w Londynie - por Polonia w Wielkiej Brytanii oraz Polonia w Rosji → por 28 IX 1939 i 05 VIII 1940


Rząd Rzeczpospolitej Polskiej i rząd Zwiazku Socjalistycznych Republik Rad zawarły niniejszy układ i postanawiają co następuje :
1. Rząd ZSSR uznaje, że traktaty sowiecko-niemieckie z 1939 roku, dotyczące zmian terytorialnych w Polsce, utraciły swoją moc. Rząd RP oświadcza, że Polska nie jest związana z jakimkolwiek tzrecim Państwem żadnym układem, zwróconym przeciwko ZSSR.
2. Stosunki dyplomatyczne między obu Rzadami będą przywrócone po podpisaniu niniejszego układu i nastapi niezwłocznie wymiana Ambasadorów.
3. Oba Rządy zobowiazuja się wzajemnie do udzielania sobie wszelkiego rodzaju pomocy i poparcia w obecnej wojnie przeciwko hitlerowskim Niemcom.
4. Rząd ZSRR oświadcza swą zgodę na tworzenie na terytorium ZSRR Armii Polskiej, której dowódca będzie mianowany przez Rząd RP w porozumieniu z Rządem ZSRR. Armia Polska na terytorium ZSSR będzie podlegać w sprawach operacyjnych Naczelnemu Wojskowemu Dowództwu ZSRR, w składzie którego będzie się znajdować przedstawiciel Armii Polskiej. Wszystkie szczególy dotyczące organizacji, dowództwa i użycia tej Armii będą ustalone dalszym układem.
Niniejszy układ wchodzi w życie natychmiast po podpisaniu i nie podlega ratyfikacji.Układ niniejszy sporządzony jest w dwóch egzemplarzach, każdy w języku polskim i rosyjskim.Oba teksty maja jednakową moc.
 

1941 VII 30

 

ZSRR → Rozpoczyna się tworzenie polskiej armii w ZSRR i poszukiwanie zaginionych oficerów - por 3 XII 1941  → por 28 IX 1939 i 05 VIII 1940

1941 VII 31

 

ZSRR – na mocy ukladu Sikorski-Majski, z wiezienia na Lubiance wypuszczony zostaje ge Marian Januszkajtis-Zegota – por 27 X 1939, 13 X 1939, 24 III 1973

1941 VIII

 

ZSRR → Gen Mieczysław Ludwik Boruta-Spiechowicz ps. "Kopa" został zwolniony z więzienia. Na wniosek gen. Władysława Andersa, dowódcy Armii Polskiej w ZSRR, został przez Naczelnego Wodza mianowany dowódcą 5 Wileńskiej Dywizji Piechoty

1941 VIII 04

 

ZSRR → uwolniony z więzienia generał brygady, Władysław Anders, zostaje twórcą i dowódcą Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR

1941 VIII 12

 

ZSRR → Amnestia dla Polaków w ZSRR → Rada Najwyższa ZSRR ogłosiła dekret udzielający amnestii obywatelom polskim przetrzymywanym w łagrach, więzieniach i na zesłaniu na terenie Związku Radzieckiego

1941 VIII 14

 

ZSRR → Podpisanie umowy wojskowej polsko-sowieckiej. - Gen. Władysław Sikorski i Józef Stalin podpisali umowę wojskową o zorganizowaniu na terenie ZSRR polskiej armii

1941 VIII 14

 

ZSRR → chargé d'affaires RP przy rządzie ZSRR zostaje Józef Hieronim Retinger, przyszły doradca Władysława Sikorskiego, cichociemny oraz jeden z wspóltwórców Wspólnoty Europejskiej → por 17 VI 1888, 1906, 1911, 05 IX 1941

>1941 VIII 17

 

ZSRR → po zawarciu układu Sikorski-Majski z więzienia uwolniony zostaje  ppłk Zygmunt Berling → przydzielony do tworzącej się Armii Polskiej do Sztabu Generalnego tworzącej sie 5 Dywizji Piechoty

1941 VIII 25

 

ZSRR → Podczas mszy w Griazowcu koło Wołogdy, umieszczono na ołtarzu wizerunek  MB Kozielskiej

- jej twórcy to Mikołaj Arciszewski, Tadeusz Birecki, Henry Potocki

- rzeźbę wykonał Tadeusz Zieliński → por rok 1945

1941 IX 05

 

ZSRR → chargé d'affaires RP przy rządzie ZSRR , Józef Hieronim Retinger, przyszły doradca Władysława Sikorskiego, cichociemny oraz jeden z wspóltwórców Wspólnoty Europejskiej, zostaje odwołany do Londynu → por 17 VI 1888, 1906, 1911, 14 VIII 1941

1941 XI 30

 

ZSRR → Gen. Władysław Sikorski rozpoczął oficjalną wizytę w ZSRR

1941 XII

 

ZSRR (obecnie Kirgizja) – tu ewakuowano wytwornie filmowa Sojuzdietfilm, w ktorej pracuje Seweryn Steinwurzel – por II 1942

>1941 XII 03

 

ZSRR → Po Układzie Sikorski-Majski,  Zygmunt Berling, przyszły generał WP, zostaje  mianowany szefem sztabu odtworzonej 5 Dywizji Piechoty, a następnie szefem obozu przejściowego w Krasnowodsku

1941 XII 04

 

ZSRR → Generał Władysław Sikorski i Józef Stalin podpisali w Moskwie deklarację wzajemnej pomocy wojskowej w walce z III Rzeszą

1942

 

ZSRR - Artur Miedzyrzecki, przyszly poeta oraz tlumacz z literatury francuskiej oraz angielskiej podczas pobytu w armii Andersa przechodzi z judaizmu na katolicyzm – por lata 1992, 02 XI 1996

1942 I

 

ZSRR → W Bijsku, w łagrze, umiera na dezynterię ojciec Wojciecha Jaruzelskiego → Władysław M. Jaruzelski

1942 I

 

ZSRR → z więzienia na Uralu zostaje zwolniony znany historyk, prof Stanisław Kościałkowski → przyłącza się do armii Andersa → por VI 1941

1942 I 20

 

ZSRR → Z łagru w Jercewie wypuszczono Gustawa Herlinga – Grudzińskiego, przyszłego pisarza → por III 1940 oraz 12 III 1942

1942 I 22

 

ZSRR → W Kujbyszewie została podpisana polsko-radziecka umowa o pożyczce 300 mln rubli na formowanie Armii Polskiej w ZSRR

1942 II

 

ZSRR – do tworzacej sie Armii Polskiej wstepuje znany przedwojenny operator filmowy, Seweryn Steinwurzel. Zostaje przydzielony do sekcji filmowej Biura Propagandy i Oswiaty – por rok 1943

1942 III 12

 

ZSRR → Gustaw Herling – Grudziński, przyszły pisarz, przyłącza się do wojsk Andersa

1942 III 18

 

Początek pierwszej ewakuacji Armii Polskiej ze Związku Sowieckiego

<IV 1942

 

ZSRR → Obszar, na którym organizowało się wojsko polskie, miał bardzo niezdrowy klimat. Panowała duża śmiertelność, więc ok. 2 000 zmarło zanim w dwu rzutach w kwietniu i lipcu 1942 roku udało się tej grupie dotrzeć do Iranu

1942 IV 25

 

ZSRR → Szef NKWD gen. Żukow zawiadomił gen. Szyszko-Bohusza, że dalszy pobór do polskiego wojska na terenie Związku Radzieckiego został wstrzymany ( po ewakuacji 33 tys. Wojskowych oraz 11 tysiecy cywili do Iranu).

1942 V 30

 

Powołanie Ukraińskiego Sztabu Ruchu Partyzanckiego. Na jego czele staje Teodor Strakacz, ludowy komisarz NKWD Ukraińskiej SRR. Jemu podlegały oddziały partyzantki radzieckiej działające na południowo-wschodnich kresach Rzeczypospolitej

1942 VII 16

 

ZSRR - Weto sowieckie Aleksandra Bogomolowa dla premiera czehoslowackiego, Edwarda Benesza w sprawie planowanej konfederacji polsko-czechoslowackiej – por 14 I 1942, 24 II 1942, 17 VIII 1942, 20 XI 1942

1942 VIII

 

ZSRR → Mieszkańcy okolic Smoleńska poinformowali polskich robotników pracujących w ramach Organisation Todt o masowym miejscu pochówku oficerów. Niemcy zainteresowali się nim dopiero w lutym 1943 r.

1942 VIII 05 - 30

 

ZSRR, Iran → Rozpoczęła się trwająca do 25.08. ewakuacja armii gen. Władysława Andersa

1943

 

ZSRR → Kierownictwo KPZR mianuje Karola Świerczewskiego do tworzącego się Wojska Polskiego w ZSRR → Był mianowany zastępcą dowódcy I Korpusu Armii LWP

1943

 

ZSRR → Utworzono Związek Patriotów Polskich :

  1. Nazwa zostaje nadana przez samego Jozefa Stalina !
  2. Wśród członków – założycieli : Jerzy Borejsza ( wł Beniamin Goldberg  → por 14 VII 1905 ), Wanda Wasilewska

 

1943

 

ZSRR → Zygmunt Berling, przyszły generał WP zostaje mianowany przez Józefa Stalina dowódcą 1 Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki Ludowego Wojska Polskiego i awansowany do stopnia generała ( od 1930 r oku był podpułkownikiem ) → por VI 1939

1943

 

ZSRR → Według oficjalnych, polskich źródeł w parotysięcznej I Dywizji im. Tadeusza Kościuszki było 441 Żydów

1943 - 1946

 

W ZSRR ukazywała się „Wolna Polska”

1943 I 16

 

ZSRR → Narzucenie obywatelstwa radzieckiego wszystkim Polakom znajdującym się na jego terenie

1943 I 20

 

ZSRR → Młody kleryk, Władysław Rubin, wraz z kilkoma młodymi klerykami zostaje zwolniony z więzienia w ZSRR → por 08 II 1943

1943 II

 

Niemcy, ZSRR → Niemcy oficjalnie zainteresowali się zeszłoroznymi doniesieniami o masowym miejsu pochówku polskih ofierów Katynia → por VIII 1942

>1943 III 01

 

ZSRR - Adam Wazyk zostaje czlonkiem Zwiazku Patriotow Polskich – napisal slynna piosenke “Spoza gor i rzek wyszlismy na brzeg”

1943 IV

 

ZSRR - W Kujbyszewie ambasador RP w ZSRR, Tadeusz Romer, odpowiada w imieniu Rzadu RP na Uchodzctwie na note Wiaczeslawa Molotowa zrywajaca jednostronnie stosunki dyplomatyczne pomiedzy ZSRR a Polska w zwiazku z wykryciem grobow katynskich – por 16 VII 1943

1943 IV 15

 

ZSRR → Rradio moskiewskie i Agencja TASS odrzucają "bezwstydne i nikczemne kłamstwa" stwierdzając, że to Niemcy popełnili tę zbrodnię→ por 13 IV 1990

1943 IV 24-26

 

ZSRR → Zerwanie przez Związek Sowiecki stosunków z rządem polskim z powodu ujawnienia sprawy Katynia→ por 04 I 1945

1943 IV 25

 

ZSRR - Zerwanie stosunkow dyplomatycznych ZSRR z rzadem polskim na Uchodzctwie – pretekstem jest podjecie przez strone polska spolpracy z Niemcami (Polacy zaczeli doszukiwania w sprawie wykrycia sprawcow zbrodni katynskiej)

1943 V

 

ZSRR → Bolesław Kieniewicz, przyszły generał dywizji w powojennej Polsce został skierowany w stopniu pułkownika z szeregów Armii Czerwonej do Wojska Polskiego, gdzie został zastępcą dowódcy 1 Dywizji Piechoty ds. Liniowych → por IX 1929, XII 1940

1943 V

 

ZSRR → Na zaproszenie niemieckie i za zgodą polskich władz podziemnych Józef Mackiewicz, brat Stanisława Cat-Mackiewicza, udał się do Katynia jako obserwator ekshumacji zwłok

1943 V

 

ZSRR → Wojciech Jaruzelski wstępuje do szkoły oficerskiej w Riazaniu

1943 V

 

ZSRR →W Katyniu prowadzi badania zorganizowana przez Niemców międzynarodowa komisja ekspertów, która ustala, że zwłoki zostały pochowane wiosną 1940 r. - czyli w okresie przed wybuchem wojny radziecko-niemieckiej i zajęciem przez Wehrmacht okolic Katynia

1943 V 06

 

ZSRR → Oświadczenie Andrieja Wyszyńskiego o tworzeniu oddziałów polskich w ZSRR - rząd ZSRR na prośbę ZPP wyraził zgodę na powstanie polskiej dywizji im. Kościuszki; rejonem formowania Sielce nad Oką koło Riazania

1943 V 07

 

ZSRR → Poczatki tworzenia w ZSRR I Dywizji Tadeusza Kościuszki, dywizji, która dowodził gen. Zygmunt Berling

1943 V 08

 

ZSRR →Utworzenie Związku Patriotów Polskich w ZSRR - por VI 1943

1943 V 08

 

ZSRR – poczatki naboru do tworzacego sie Wojska Polskiego

1943 V 14

 

ZSRR →  w Sielcach nad Oką utworzona zostaje ( przez Związek Patriotów Polskich ) 1 Warszawska Dywizja Piechoty im. Tadeusza Kościuszki

1943 VI 01

 

ZSRR – w Sielcach nad Oka rozpoczyna sie szkolenie grupowanych od 8 maja polskich ochotnikow

1943 VI

 

ZSRR → 8-my ( na osiem istniejących ) masowy grób w Katyniu zostaje rozkopany w celu indentyfikacji zwłok →zidentyfikowano około 13 zwłok w letnich ubraniach i potem grób został ponownie zamknięty

1943 VI 10

 

ZSRR – w Sielcach odbywa sie konstytucyjny I-szy Zjazd Zwiazku Patriotow  Polskich

1943 VII 06

 

ZSRR → Nowe odkrycie zbiorowych mogił koło Winnicy

1943 VII 15

 

ZSRR → 1 Warszawska Dywizja Piechoty im. Tadeusza Kościuszki pod dow ppłk Zygmunta Berlinga sklada przysięgę wierności → por 12 X 1943, v 1943

> 1943 VII

 

ZSRR → Stalin mianuje zdegradowanego przez Polaków, Zygmunta Henryka Berlinga, generałem tworzonej I Dywizji im Tadeusza Kościuszki → por 20 IV 1943, 12 X 1943

1943 VIII 10

 

ZSRR → ZSRR wyraziło zgodę na formowanie 1 Korpusu Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR

1943 VIII 30

 

ZSRR → 1 Warszawska Dywizja Piechoty im. Tadeusza Kościuszki pod dow ppłk Zygmunta Berlinga swyruszyła na front i została przegrupowana w okolice wsi Lenino na Białorusi → por V 1943

1943 IX 17

 

ZSRR – Polskie formacje wojskowe z Sielc nad Oka (obecnie na Biaorusi) – czyli I-sza Dywizja wyrusza na front – por 12 X 1943

1943 X

 

ZSRR → Stanisław Radkiewicz, członek WKP(b), w Biełomotach pod Moskwą  nadzoruje formowanie Samodzielnego Batalionu Szturmowego     

1943 X 07

 

ZSRR → w obozie w Kołtasie umiera z wycieńczenia Eugeniusz Bodo , znany polski actor filmowy → por 28 XII 1899

1943 X 12

 

ZSRR → Oddziały I Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki stoczyły pierwszą bitwę w rejonie Lenino k. Orszy, obliczoną przez radzieckie dowództwo na wykrwawienie się Polaków -oddziały  uderzyły na silnie wzmocnione pozycje niemieckie w rejonie wsi Połuzuchy i Trigubowo; 2-dniowa bitwa; dywizja utrzymała wyłom głęboki na 2,5 km

1943 X 12

 

ZSRR → I Dywizji Tadeusza Kościuszki, dywizji, która dowodził gen. Zygmunt Berling przebywa swoj chrzest bojowy w dwudniowych walkach pod Lenino - W ciągu paru dwudniowych walk zabitych, rannych i zaginionych stracono około 3 tysięcy ludzi, co na kilka miesięcy uczyniło dywizję niezdatną do działań bojowych. Wśród tych zaginionych była duża, kilkusetosobowa grupa żołnierzy polskich, którzy przeszli przez linię frontu na pozycje niemieckie, mówiąc językiem precyzyjnym – zdezerterowali, ponieważ doskonale znali rzeczywistość radziecką

>1943 X 12

 

ZSRR → Zarządzenie, nakazujące Żydom w armii gen Z.Berlinga zmianę nazwiska na polskie, w celu "zapewnienia dywizji polskiego charakteru". Część Żydów podporządkowała się temu rygorowi i ujęto ich w ewidencję polską, część odmówiła i albo nie przyjęto ich w ogóle do LWP, albo też stało się to dopiero w końcowej fazie, w ramach uzupełnień stanów.

1943 X 18

 

ZSRR → powolano do życia zalążek przyszłego Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego → pod nazwą Samodzielny Batalion Szturmowy → por 21 III 1944, 25 V 1945

1943 X 19

 

ZSRR → Rozpoczęła się konferencja moskiewska, w której udział wzięli ministrowie spraw zagranicznych Wielkiej Brytanii, USA i ZSRR.Rozmowy dotyczyły również Polski i Polaków, lecz nikt nie zaprosił przedstawicieli Polski na obrady konferencji

1943 XI 20

 

ZSRR → Na miejsce gen Zygmunta Berlinga jako dowódcy 1 Warszawskiej Dywizji im Tadeusza Kościuszki mianowano gen Wojciecha Bewziuka → por 27 IX 1945

1943 XII 01

 

Iran ( ZSRR- Wielka Brytania- USA )→ Zakończenie konferencji w Teheranie z udziałem przywódców: W. Brytanii - W. Churchilla, USA - F. D. Roosevelta i ZSRR: J. Stalina. 

1. Uzgodnienie granic Polski oraz dokonanie podziału przyszłej Europy na strefy wpływów aliantów zachodnich i ZSRR

2. Podstawą granicy polsko-radzieckiej miała być linia Curzona (na Bugu), zachodnia miała być oparta na Odrze

1943 XII

 

ZSRR → płk Bolesław Kieniewicz, przyszły generał dywizji w powojennej Polsce pełni funkcję szefa sztabu 1 Korpusu LWP

1943 XII

 

ZSRR → W Moskwie powstaje komisja organizacyjna Polskiego Komitetu Narodowego ( za wiedzą oraz zgodą Stalina ) → Utworzona za sprawą Związku Patriotów Polskich celem stworzenia przeciwwagi dla rządu w Londynie

1943 XII 31

 

ZSRR → Armia Czerwona zajmuje Żytomierz, o 120 km na wschód od Kijowa.

1944

 

ZSRR → Jerzy Borejsza ( wł Beniamin Goldberg ) przewodniczy komisji, która opracowała słynny Manifest PKWN ! → por X 1939 w ZSRR

1944

 

ZSRR ( Białoruska SRR ) → Grodno ponownie znalazło się w granicach Białoruskiej SRR. ® por 1990

1944 – 1948

 

ZSRR – Ukraina → Lwowski ksiądz, Władysław Kiernicki, zostaje osadzony przez NKWD w więzieniu w Charkowie, Riazaniu í Griazowcu, po czym zwolniony z łagru, otrzymał pozwolenie na pracę w katedrze lwowskiej → został tu proboszczem

1944 I

 

ZSRR → w Moskwie powstało Centralne Biuro Komunistów Polskich kierowane przez Aleksandra Zawadzkiego

1944 I 10

 

ZSRR → po wielu naradach KC partii bolszewickiej zawiązalo się Centralne Biuro Komunistów Polskich, którego celem jest naprawa stosunków polsko-sowieckich wg punktu widzenia ZSRR.  → por VIII 1944

W skład biura weszli

- Aleksander Zawadzki – przewodniczący → miał prowadzić zasadnicze rozmowy z przedstawicielami rządu sowieckiego i KC partii bolszewickiej

-  Stanisław Radkiewicz – sekretarz  → nadzór nad sprawami Biura ( wraz z Bermanem)

-  Karol Świerczewski – członek → nadzór ( wraz z Zawadzkim ) nad aparatem politycznym wojska sprawami rozbudowy Armii Polskiej

-  Jakub Berman – członek → podlegają mu sprawy krajowe

-  Wanda Wasilewska – członek → zajęta nadzorem nad Związkiem  Patriotów Polskich

-  Hilary Minc – pełnomocnik → podlega mu oparcowanie trzony przyszłej polityki Polski

-  Stefan Wierbłowski – pełnomocnik →  podlegają mu sprawy propagandy

1944 I 11

 

ZSRR → Rząd ZSRR odrzucił

- powrót do rozmów na podstawach przyjętych w układzie z 1941r

- deklarację rządu polskiego na emigracji postulującą przywrócenie polskiej administracji na terenach wyzwolonych - por 5 I 1944

1944 I 17

 

ZSRR → ZSRR odmawia podjęcia rozmów z Polską w sprawie granicy wschodniej → por 04 I 1944

1944 I 24

 

ZSRR → Ogłoszony zostaje raport tzw. Komisji Burdenki, stwierdzający, że zbrodni katyńskiej dokonali Niemcy - por IX 1943

1944 II 01

 

ZSRR →Przemowa Wandy Wasilewskiej do żołnierzy I Armii WP w ZSRR :” Po raz trzeci otwarły się katyńskie mogiły. Tym razem, by objawić światu całemu straszliwą prawdę, zaświadczyć o jeszcze jednej niemieckiej zbrodni, dokonanej na polskim narodzie.

Jeńców, bezbronnych ludzi mordowano z zimną krwią spokojnie, systematycznie. Wystrzałem rewolweru w tył głowy. Zwalono ich we wspólne mogiły – zawodowych oficerów, inżynierów, lekarzy, ponad dziesięć tysięcy polskich inteligentów, których wojna oblekła w mundur wojskowy (...)

Woła do nas krew Katyńskiego lasu głosem mocnym. Nakazującym. Wzywa nas krew Katyńskiego Lasu do zemsty nieubłaganej, bezlitosnej. Słuchajcie tego głosu, żołnierze naszego korpusu! Ani na chwilę nie wolno wam zapomnieć o strasznej śmierci naszych braci, braci żołnierzy, których pomordowano po zbójecku, których bezbronnych zagnano na mogilne jamy, których zwalono we wspólny dół, których potem wywleczono z mogiły, tak jak wywłóczą martwych szakale i hieny, i żerowano na ich martwych ciałach, jak żerują na trupach hieny i szakale.

Kiedy idziecie na zachód, kiedy bijąc w pierś wroga, przez zaciśnięte zęby mówicie sobie: za Warszawę, za Westerplatte, za Kutno – nie zapomnijcie dodać i tego: za Katyń!

1944 III

 

ZSRR → W Moskwie  Związek Patriotów Polskich powołuje do istnienia Polską Agencję Prasową "Polpress" → por VIII 1944

1944 III

 

ZSRR → 1 Warszawska Dywizja Piechoty im. Tadeusza Kościuszki wraz 1 Korpusem WP ześrodkowała się w okolicy Żytomierza i Berdyczowa

1944 III 10

 

ZSRR → Związek Patriotów Polskich powołał w Moskwie Polską Agencję Prasową Polpress → była to przeciwwaga do legalnej Polskiej Agencji Telegraficznej, funkcjonującej nieprzerwanie przy Rządzie Na Uchodźctwie → por 31 X 1918, 06 XI 1918, 1924, 27 II 1991

1944 III 16

 

ZSRR →Dekretem Rady Najwyższej ZSRR 1 Korpus przekształcony został w Armię Polską w ZSRR. Nowym ośrodkiem formowani stały się Sumy położone na Wołyniu i Podolu - napływali  tam ochotnicy z Polski i partyzanci

1. Armia liczyć miała 45 tys. żołnierzy

2.1 Armia Polska pod komendą Z. Berlinga

1944 III 16

 

ZSRR → Stalin formalnie tworzy armię polską w Sowietach ustalając jej liczebność na 45 000 żołnierzy

1944 III 21

 

ZSRR → Samodzielny Batalion Szturmowyzostał przekształcony w Polski Samodzielny Batalion Specjalny. Według założeń komunistów polskich działających w ZSRR, miała być to formacja stanowiąca odpowiednik Wojsk Wewnętrznych NKWD → por 18 X 1943, 25 V 1945, 20 X 1944

1944 IV 01

 

ZSRR → 1 Korpus LWP przekształca się  w 1 Armię WP

1944 IV

 

ZSRR →Dzięki staraniom ZPP rząd ZSRR podjął uchwałę o przesiedleniu Polaków z północnych obwodów do rejonów o łagodnym klimacie

1944 IV 29

 

ZSRR → 1 Warszawska Dywizja Piechoty im. Tadeusza Kościuszki będąc w składzie 1 Armii WP podporządkowana została 1 Frontowi Białoruskiemu

1944 V

 

ZSRR →Do Moskwy dotarła delegacja KRN zapoznając się z całością prac ZPP oraz organizacją Armii Polskiej w ZSRR - por III 1944

1944 V

 

Do Moskwy wyjeżdża I delegacja Krajowej Rady Narodowej, aby poinformować o sytuacji w kraju oraz nawiązać kontakty ze Związkiem Patriotów Polskich w ZSRR Nie posiadała ona żadnych pełnomocnictw do powoływania rządu czy komitetu o charakterze rządu → por XI 1943

1944 V

 

ZSRR →Do Moskwy dotarła delegacja KRN zapoznając się z całością prac ZPP oraz organizacją Armii Polskiej w ZSRR - por III 1944

1944 V - VII 26

 

ZSRR →Rozmowy delegacji KRN ze Stalinem na Kremlu  - por III 1944

1944 V 18

 

ZSRR →Józef Stalin przyjmuje Oskara Langego, przedstawiciela Polonii amerykańskiej, który przebywał w ZSRR na zaproszenie Związku Patriotów Polskich - por Polonia w Rosji oraz Polonia w USA

1944 V 22

 

ZSRR →Józef Stalin przyjmuje delegację Krajowej Rady Narodowej - por 18 V 1944

1. Przedmiotem rozmów było m.in. powołanie prosowieckiego rządu w Polsce

1944 V 24

 

ZSRR →W Moskwie wydano oświadczenie Związku Patriotów Polskich, organ utworzony przez Stalina,  uznające Krajową Radę Narodową za "ośrodek polityczny powołany do kierowania walką całego narodu" - por 22 V 1944

1944 V 27

 

ZSRR → płk Bolesław Kieniewicz, przyszły generał dywizji w powojennej Polsce został mianowany na stanowisko dowódcy 4 Dywizji Piechoty im. Jana Kilińskiego w Ludowym Wojsku Polskim, którą dowodził do zakończenia II wojny światowej.

1944 VI 22

 

ZSRR →Spotkanie Józefa Stalina z delegacją KRN 

- Rada Najwyższa ZSRR uregulowała spr. obywatelstwa żołnierzy Polskich i ich rodzin

- Stalin oświadcza bezczelnie, że "ośrodkiem nowego rządu powinien być kraj i KRN".

1944 VI 29

 

ZSRR → Konstanty Rokossowski → syn Ksawerego herbu Glaubicz ( Polaka) oraz Antoniny Owsiannikowej ( Rosjanki) → przyszły marszalek ZSRR oraz Polski → został mianowany marszałkiem Związku Radzieckiego.

1944 VII poczatek

 

Do Moskwy wyjeżdża II delegacja Krajowej Rady Narodowej, aby poinformować o sytuacji w kraju oraz nawiązać kontakty ze Związkiem Patriotów Polskich w ZSRR Nie posiadała ona żadnych pełnomocnictw do powoływania rządu czy komitetu o charakterze rządu → por V 1944

1944 VII poczatek

 

ZSRR →Stalin przyjmuje na Kremlu drugą polską delegację KRN, która chociaż nie ma uprawnień do powoływania rządu to zostaje wykorzystana przez Stalina oraz polskich komunistów rezydujących w ZSRR jako delegacja ludzi chcących utworzyć taki właśnie rząd ( czyli chodziło tutaj o stworzenie pozorów , że rząd polski został wyłoniony w kraju )

1944 VII

 

ZSRR → W „wyzwolonym”przez Rosjan Wilnie ocalało jedynie około 5 tysięcy Żydów → por VII 1941 i VII 1942

1944 VII

 

ZSRR → W wyzwolonym Siauliai ® dawne miasto Szawle ( na Litwie ), w śródmieściu pozostało jedynie 12% zabudowy ® por rok 1950

1944 VII/VIII

 

ZSRR → Pacyfikacja Zachodniej Ukrainy , Zachodniej Białorusi oraz Rusi Zakarpackiej przez wojska sowieckie ® deportowano około 300 tysięcy osób.

1944 VII 15

 

ZSRR → Na polecenie Stalina Wanda Wasilewska, przewodnicząca ZPP, i Edward Osóbka-Morawski, wiceprzewodniczący KRN, podpisują hołdowniczy memoriał do Józefa Stalina, postulujący utworzenie "rządu tymczasowego".

1944 VII 17

 

Aresztowanie przez NKWD sztabu lwowskiej AK

1944 VII 17

 

NKWD aresztowało dowódcę wileńsko-nowogródzkiego zgrupowania AK, płk. Adama Krzyżanowskiego - "Wilka"

1944 VII 20

 

ZSRR → W Moskwie dochodzi do prawdziwego powołania PKWN → por 21 VII 1944

1944 VII 20

 

ZSRR → W składzie PKWN znaleźli się między innymi :

1. Wanda Wasilewska → przewodnicząca Związku Patriotów Polskich

2. Edward Osóbka-Morawski z PPS

3. Andrzej Witos ( brat byłego przedwojennego premiera Wincentego Witosa)`

1944 VII 21

 

ZSRR → Ustawa Krajowej Rady Narodowej o przejęciu zwierzchnictwa nad Armią Polską w ZSRR i o scaleniu Armii Ludowej i Armii Polskiej w ZSRR w jednolite Wojsko Polskie

1. Naczelnym dowódcą został Michał Rola-Żymierski

1944 VII 21

 

ZSRR → Utworzenie ( w Moskwie ) Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego- tj członkowie prezydium KRN podjęli w jej imieniu  uchwałę o utworzeniu PKWN

1. Wanda Wasilewska  – zastępca przewodniczącego PKWN

2. Andrzej Witos – zastępca przewodniczącego PKWN

1944 VII 22

 

ZSRR → Moskwa, godzina 1045 ( wg czasu polskiego) → w radiowej ayudycji Związku Patriotów Polskich podano Manifest PKWN

  1. Następnie Manifest wydrukowano w liczbie 2 tysięcy egzemlarzy w języku polskim oraz rosyjskim

2.   Jako miejsce publikacji kłamliwie podano Chełm, który tegoż dnia był dopiero wyzwalany

1944 VII 22

 

ZSRR →Radio moskiewskie podaje informację o utworzeniu PKWN i ogłoszeniu Manifestu. Na czele PKWN staje Edward Osóbka-Morawski, wiceprzewodniczącymi są Wanda Wasilewska i Andrzej Witos. Oficjalnie PKWN powstał w Lublinie, faktycznie w Moskwie. Przez następne 45 lat dzień ten będzie obchodzony jako święto narodowe - Dzień Odrodzenia Polski

1944 VII 22

 

Manifest PKWN :
22 lipca 1944 r.. Chełm Lubelski 
Do Narodu Polskiego ! 
Polacy w Kraju i na Emigracji ! 
Polacy w Niewoli Niemieckiej ! 
Rodacy! 
Wybiła godzina wyzwolenia. Armia Polska obok Armii Czerwonej przekroczyła Bug. Żołnierz polski bije się na naszej ziemi ojczystej. Nad umęczoną Polską powiały znów biało-czerwone sztandary. 
Naród polski wita żołnierza Armii Ludowej, zjednoczonego z żołnierzem Armii Polskiej w ZSRR. Wspólny jest wróg, wspólna walka i wspólne sztandary. 
Zjednoczeni ku chwale Ojczyzny w jednym Wojsku Polskim pod wspólnym dowództwem wszyscy żołnierze polscy pójdą obok zwycięskiej Czerwonej Armii do dalszych walk o wyzwolenie kraju. Pójdą poprzez Polskę całą po pomstę nad Niemcami, aż polskie sztandary nie załopocą na ulicach stolicy butnego prusactwa, na ulicach Berlina. 
Rodacy ! 
Naród walczący z okupantem niemieckim o wolność i niepodległość stworzył swą reprezentację, swój podziemny parlament -Krajową Radę Narodową, Weszli do Krajowej Rady Narodowej reprezentanci stronnictw demokratycznych - ludowcy, demokraci, socjaliści, członkowie PPR i innych organizacji. Podporządkowały się Krajowej Radzie Narodowej organizacje Polonii Zagranicznej i w pierwszym rzędzie Związek Patriotów Polskich i stworzona przezeń armia. 
Krajowa Rada Narodowa, powołana przez walczący naród, jest jedynym legalnym źródłem władzy w Polsce. 
Emigracyjny "rząd" w Londynie i jego delegatura w kraju jest władzą samozwańczą, władzą nielegalną, opiera się na bezprawnej faszystowskiej konstytucji z kwietnia 1935 r. "Rząd" ten hamował walkę z okupantem hitlerowskim, swą awanturniczą polityką pchał Polskę ku nowej katastrofie. 
W chwili wyzwolenia Polski, w chwili, gdy sojusznicza Armia Czerwona i wraz z nią Wojsko Polskie wypędzają okupanta z kraju, w tym momencie musi powstać legalny ośrodek władzy, który pokieruje walką narodu o Ostateczne wyzwolenie. Dlatego Krajowa Rada Narodowa, tymczasowy parlament narodu polskiego, powołała Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego jako legalną tymczasową władzę wykonawczą dla kierowania walką wyzwoleńczą narodu, zdobycia niepodległości i odbudowy państwowości polskiej. 
Krajowa Rada Narodowa i Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego działają na podstawie konstytucji z 17 marca 1921 roku, jedynie obowiązującej konstytucji legalnej, uchwalonej prawnie. Podstawowe założenia konstytucji z 17 marca 1921 r. obowiązywać będą aż do zwołania wybranego w głosowaniu powszechnym, bezpośrednim, równym, tajnym i stosunkowym Sejmu Ustawodawczego, który uchwali jako wyraziciel woli narodu nową konstytucję. 
Rodacy ! 
Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego za naczelne swe zadanie uważa wzmożenie udziału narodu polskiego w walce o zmiażdżenie Niemiec hitlerowskich. 
Wybiła godzina odwetu na Niemcach za męki i cierpienia, za spalone wsie, za zburzone miasta, zniszczone kościoły i szkoły, za łapanki, obozy i rozstrzeliwania, za Oświęcim, Majdanek, Treblinkę, za wymordowanie getta . 
Rodacy ! 
Sojusznicza Armia Czerwona swym bohaterstwem i ofiarnością zadała miażdżące ciosy Niemcom hitlerowskim. Armia Czerwona jako armia wyzwoleńcza wkroczyła do Polski. 
Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego wzywa ludność i wszystkie podległe mu władze do jak najściślejszego współdziałania z Czerwoną Armią i najwydatniejszej dla niej pomocy. Jak najwydatniejszy udział Polaków w wojnie zmniejsza cierpienia narodu i przyspieszy koniec wojny. 
Chwytajcie za broń! Bijcie Niemców wszędzie, gdzie ich napotkacie! Atakujcie ich transporty, udzielajcie informacji, pomagajcie żołnierzom polskim i sowieckim! Na terenach wyzwolonych wypełniajcie karnie nakazy mobilizacyjne i spieszcie do szeregów Wojska Polskiego, które pomści klęską wrześniową i wraz z armiami Narodów Sprzymierzonych zgotuje Niemcom nowy Grunwald! 
Stawajcie do walki o wolność Polski, o powrót do Matki Ojczyzny starego polskiego Pomorza i Śląska Opolskiego, o Prusy Wschodnie, o szeroki dostęp do morza, o polskie słupy graniczne nad Odrą! 
Stawajcie do walki o Polskę, której nigdy już nie zagrozi nawała germańska, o Polskę, której zapewniony będzie trwały pokój i możność twórczej pracy, rozkwit kraju! 
Historia i doświadczenia obecnej wojny dowodzą, że przed naporem germańskiego imperializmu ochronić może tylko zbudowanie wielkiej słowiańskiej tamy, której podstawą będzie porozumienie polsko sowiecko - czechosłowackie . 
Przez 400 lat między Polakami i Ukraińcami, Polakami i Białorusinami, Polakami i Rosjanami trwał okres nieustannych konfliktów ze szkodą dla obydwu stron. Teraz nastąpił w tych stosunkach historyczny zwrot. Konflikty ustępują przyjaźni i współpracy, dyktowanej przez obopólne życiowe interesy. Przyjaźń i bojowa współpraca, zapoczątkowana przez braterstwo broni Wojska Polskiego z Armią Czerwoną, winny przekształcić się w trwały sojusz i sąsiedzkie współdziałanie po wojnie. 
Krajowa Rada Narodowa i powołany przez nią Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego uznają, że uregulowanie granicy polsko - radzieckiej powinno nastąpić w drodze wzajemnego porozumienia. Granica wschodnia powinna być linią przyjaznego sąsiedztwa, a nie przegrodą między nami a naszymi sąsiadami, i powinna być uregulowana zgodnie z zasadą: ziemie polskie - Polsce, ziemie ukraińskie, białoruskie l litewskie - Radzieckiej Ukrainie, Białorusi i Litwie. Trwały sojusz z naszymi bezpośrednimi sąsiadami, ze Związkiem Radzieckim i Czechosłowacją, będzie podstawową zasadą zagranicznej polityki polskiej, realizowanej przez Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego. 
Braterstwo broni, uświęcone wspólnie przelaną krwią w walce z niemiecką agresją, jeszcze bardziej pogłębi przyjaźń i utrwali sojusz z Wielką Brytanią i Stanami Zjednoczonymi Ameryki Północnej. Polska dążyć będzie do zachowania tradycyjnej przyjaźni i sojuszu z odrodzoną Francją, jak również do współpracy z wszystkimi demokratycznymi państwami świata. 
Polska polityka zagraniczna będzie polityką demokratyczną i opartą na zasadach zbiorowego bezpieczeństwa. 
Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego ustalać będzie systematycznie straty, zadane narodowi polskiemu przez Niemców, i poczyni kroki dla zapewnienia Polsce należnych jej odszkodowań. 
Rodacy! 
W imieniu Krajowej Rady Narodowej Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego obejmuje władzę na wyzwolonych terenach Polski. Ani chwili na ziemi polskiej uwolnione j od najazdu niemieckiego, nie może działać żadna inna administracja prócz polskiej. Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego sprawuje władzę poprzez Wojewódzkie. Powiatowe, Miejskie i Gminne Rady Narodowe i przez upełnomocnionych swych przedstawicieli. Tam, gdzie Rady Narodowe nie istnieją, demokratyczne organizacje obowiązane natychmiast powołać je do życia. włączając w ich skład cieszących się zaufaniem ludności Polaków - patriotów, niezależnie od ich poglądów politycznych. 
Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego nakazuje natychmiastowe rozwiązanie organów administracji okupantów. 
Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego nakazuje natychmiastowe rozwiązanie tzw. granatowej policji. 
Rady Narodowe tworzą niezwłocznie podlegającą im Milicję Obywatelską, której zadaniem będzie utrzymanie porządku i bezpieczeństwa. 
Zadaniem niezawisłych sądów polskich będzie zapewnić szybki wymiar sprawiedliwości. Żaden niemiecki zbrodniarz wojenny, żaden zdrajca narodu nie może ujść kary ! 
Rodacy! 
Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego, przystępując do odbudowy państwowości polskiej, deklaruje uroczyście przywrócenie wszystkich swobód demokratycznych, równości wszystkich obywateli bez różnicy rasy, wyznania i narodowości, wolności organizacji politycznych, zawodowych, prasy, sumienia. Demokratyczne swobody nie mogą jednak służyć wrogom demokracji. Organizacje faszystowskie, jako antynarodowe, tępione będą z całą surowością prawa. 
Rodacy ! 
Kraj wyniszczony i wygłodzony czeka na wielki wysiłek twórczy całego narodu. Krzywdy, zadane przez okupantów, muszą być jak najprędzej naprawione. Własność zrabowana przez Niemców poszczególnym obywatelom, chłopom, kupcom, rzemieślnikom, drobnym i średnim przemysłowcom, instytucjom i kościołowi, będzie zwrócona prawowitym właścicielom. Majątki niemieckie zostaną skonfiskowane. Żydom po bestialsku tępionym przez okupanta zapewniona zostanie odbudowa ich egzystencji oraz prawne i faktyczne równouprawnienie. 
Majątek narodowy, skoncentrowany dziś w rękach państwa niemieckiego oraz poszczególnych kapitalistów niemieckich, a więc wielkie przedsiębiorstwa przemysłowe, handlowe, bankowe, transportowe oraz lasy, przejdą pod tymczasowy Zarząd Państwowy. W miarę regulowania stosunków gospodarczych nastąpi przywrócenie własności. 
Rodacy ! 
Aby przyspieszyć odbudowę kraju i zaspokoić odwieczny pęd chłopstwa polskiego do ziemi, Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego przystąpi natychmiast do urzeczywistnienia na terenach wyzwolonych szerokiej reformy rolnej. 
W tym celu utworzony zostanie Fundusz Ziemi, podległy Resortowi Rolnictwa i Reform Rolnych. W skład tego funduszu wejdą wraz z martwym i żywym inwentarzem i budynkami ziemie niemieckie, ziemie zdrajców narodu oraz ziemie gospodarstw obszarniczych o powierzchni ponad 50 ha, a na terenach przyłączonych do Rzeszy - w zasadzie o powierzchni ponad 100 ha. Ziemie niemieckie i ziemie zdrajców narodu zostaną skonfiskowane. Ziemie gospodarstw obszarniczych przejęte zostaną przez Fundusz Ziemi bez odszkodowania, zależnego od wielkości gospodarstwa, lecz za zaopatrzeniem dla byłych właścicieli. Ziemianie, mający zasługi patriotyczne w walce z Niemcami, otrzymają wyższe zaopatrzenie. Ziemie skupione przez Fundusz Ziemi, z wyjątkiem przeznaczonych na gospodarstwa wzorowe, rozdzielone zostaną między chłopów małorolnych, średniorolnych, obarczonych licznymi rodzinami, drobnych dzierżawców oraz robotników rolnych. Ziemia rozdzielona przez Fundusz Ziemi za (minimalną) opłatą stanowić będzie na równi z dawniej posiadaną ziemią własność indywidualną. Fundusz Ziemi będzie tworzył nowe gospodarstwa względnie dopełniał gospodarstwa małorolne, biorąc za podstawę normę 5 ha użytków rolnych średniej jakości dla średniolicznej rodziny. Gospodarstwa, które nie będą mogły otrzymać tej normy na miejscu, będą miały prawo do udziału w przesiedleniu przy pomocy państwa na tereny z wolną ziemią, zwłaszcza na ziemie wywindykowane od Niemiec. 
Rodacy! 
Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego stawia przed sobą jako bezpośrednie zadanie natychmiastową poprawę bytu szerokich rzesz narodu. 
Kontyngenty, zabierające chłopu całą jego krwawicę, będą natychmiast zniesione. Dla potrzeb armii i aprowizacji miast na czas wojny na podstawie polskiej ustawy o świadczeniach wojennych zostaną wprowadzone ściśle ustalone świadczenia w naturze, wydatnie zmniejszające ciężary wsi w stosunku do kontyngentów niemieckich. 
Płace robotnicze i pracownicze, utrzymywane przez Niemców przymusowo na poziomie przedwojennym, zostaną ustawowo podniesione do norm zapewniających minimum egzystencji. 
Natychmiast rozpocznie się odbudowa i rozbudowa instytucji Ubezpieczeń Społecznych na wypadek choroby, inwalidztwa, bezrobocia oraz ubezpieczenia na starość. Instytucje Ubezpieczeń Społecznych oparte będą na zasadach demokratycznego samorządu. Wprowadzone zostanie nowoczesne prawodawstwo w dziedzinie ochrony pracy, rozpocznie się rozładowywanie nędzy mieszkaniowej. Zniesione zostaną niemieckie znienawidzone zakazy, krępujące działalność gospodarczą, obrót handlowy między wsią i miastem. Państwo popierać będzie szeroki rozwój spółdzielczości. Inicjatywa prywatna, wzmagająca tętno życia gospodarczego, również znajdzie poparcie państwa. Zapewnienie normalnej aprowizacji będzie jedną z podstawowych trosk. 
Rodacy ! 
Jednym z najpilniejszych zadań Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego będzie na terenach oswobodzonych odbudowa szkolnictwa i zapewnienie bezpłatnego nauczania na wszystkich szczeblach. Przymus powszechnego nauczania będzie ściśle przestrzegany . Polska inteligencja zdziesiątkowana przez Niemców, a zwłaszcza ludzie nauki i sztuki, zostaną otoczeni specjalną opieką. Odbudowa szkół zostanie natychmiast podjęta. 
Rodacy! 
Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego dążyć będzie do najszybszego powrotu emigracji do kraju i podejmie kroki do zorganizowania tego powrotu. 
Jedynie dla agentów hitlerowskich i dla tych, którzy zdradzili Polskę we wrześniu 1939 r., granice Rzeczypospolitej będą zamknięte. 
Rodacy! 
Stoją przed nami gigantyczne zadania. Będziemy je realizować dalej nieugięcie i zdecydowanie. Odrzucimy precz warchołów, agentów reakcji, którzy przez rozbijanie jedności narodowej, przez próby prowokowania walk między Polakami idą na rękę hitleryzmowi. Zadania wyzwolenia Polski, odbudowy państwowości, doprowadzenia wojny do zwycięskiego końca, uzyskania dla Polski godnego miejsca w świecie, rozpoczęcia odbudowy zniszczonego kraju - oto nasze naczelne zadania. 
Nie można tych zadań urzeczywistnić bez jedności narodowej. Wykuwaliśmy tę jedność w ciężkiej walce podziemnej. 
Powstanie Krajowej Rady Narodowej było wyrazem jej urzeczywistnienia się. Powstanie Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego jest dalszym krokiem na tej drodze (...) 
 

1944 VII 22

 

ZSRR →Na stanowisko Redaktora Naczelnego organu PKWN „Rzeczpospolita” mianowano Jerzego Borejszę ( wł Beniamina Goldberga) → jego ojciec, Abraham  Goldberg, był swego czasu redaktorem naczelnym dziennika Hajnt )

1944 VII 22

 

ZSRR, Polska  →Ogłoszenie manifestu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego (PKWN ) - oczywiście po uprzednim zatwierdzeniu go w Moskwie przez Stalina → odczytano go  przez radio morskie w audycji w j. polskim ,( a następnie wydrukowano go w drukarniach wojskowych ZSRR )

1944 VII 26

 

ZSRR → Podpisanie układu PKWN-ZSRR o stosunkach między administracją polską a sowieckimi władzami wojskowymi →

  • PKWN podpisuje z Sowietami - nie mając do tego żadnej delegacji Narodu Polskiego - porozumienie w sprawie zrzeczenia się Kresów
  • Uzgodniono, iż przestępstwa popełnione „w strefie operacji wojennych” podlegają jurysdykcji radzieckiej.
  • Na mocy tego porozumienia sprawy aresztowanych AKowców znajdują się w kompetencji NKWD i sądów wojskowych ZSRR

1944 VII 26

 

ZSRR → Dekret PKWN o ujawnieniu, powołaniu i uzupełnieniu rad narodowych

1944 VII 26

 

Z Londynu do Moskwy wylecieli → S.Mikołajczyk wraz ze Stanislawem Grabskim i Tadeuszem Romerem

1944 VII 26

 

Porozumienie pomiędzy PKWN a rządem radzieckim na mocy którego przestępstwa popełnione „w strefie operacji wojennych” podlegają jurysdykcji radzieckiej. Na mocy tego porozumienia sprawy aresztowanych AKowców znajdują się w kompetencji NKWD i sądów wojskowych ZSRR

1944 VII 29

 

ZSRR → Radio moskiewskie podało o godzinie 2015 ( w języku polskim ) wezwanie do ludności Warszawy do podjęcia walki przeciwko Niemcom ( bo wtedy jeszcxze ZSRR liczył na szybkie okrążenie i zdobycie Warszawy ) → por 18 VII 1944 w ZSRR

1944 VII 29

 

ZSRR → Konstanty Rokossowski zostaje mianowany marszałkiem ZSRR → por rok 1949

1944 VII 30

 

ZSRR → Moskwa: Stalin wydaje rozkaz o rozbrajaniu i internowaniu członków Armii Krajowej

1944 VII 31

 

ZSRR → Stalin wydaje Rozkaz nr 220169 o likwidacji i rozbrajaniu struktur AK „mających w swoim składzie niemieckich szpiegów → na jej podstawie oficerów należało internować, a podoficerów i szeregowych żołnierzy kierować do zapasowych batalionów 1 Armii Wojska Polskiego.

1944 VII 31

 

ZSRR → Do Moskwy przybył premier Stanisław Mikołajczyk

>1944 VII

 

ZSRR → Litewska SRR →W latach 40-tych w Litewskiej SRR toczyły się postępowania karne przeciwko 13 sprawcom zbrodni w Ponarach, w tym cztery osoby skazano na kary śmierci. Teczki procesowe z tych postępowań znajdują się w Litewskim Archiwum Specjalnym w Wilnie

1944 VIII 01

 

ZSRR - notyfikacja formalnego uznania PKWN przez rząd radziecki

1944 VIII

 

ZSRR → Litewska SRR →  Miednikach Królewskich koło Wilna powstają obozy NKWD przeznaczone dla Polaków

1944 VIII

 

ZSRR → Ukraińska SRR →  w kilku małych miejscowościach w okolicach Lwowa powstają obozy NKWD przeznaczone dla Polaków

1944 VIII

 

ZSRR → Rosyjska SRR → do Riazania trafił pierwszy transport z Polakami  → liczył 211 żołnierzy, podoficerów i żołnierzy AK

1944 VIII

 

ZSRR → Szef Urzędu Bezpieczeństwa, Stanisław Radkiewicz, po wizycie w Moskwie, wraca do Polski z dwoma wyższymi oficerami NKWD → generałami Seliwanowskim oraz Mielnikowem

1944 VIII

 

ZSRR → w Moskwie doszło do powołania KC PPR w miejsce Centralnego Biura Komunistów Polskich → weszli doń : Władysław Gomułka, Bolesław Bierut, Jakub Berman, Hilary Minc i Aleksander Zawadzki.→  por 10 I 1944

1944 VIII

 

ZSRR → Polska Agencja Prasowa "Polpress" przenosi się z Moskwy do Lublina → por III 1944. Jednocześnie w Londynie działa legalna Polska Agencja Telegraficzna ( jeszcze sprzed wojny → por 31 X 1918 ) → por IX 1944

1944 VIII

 

ZSRR - NKWD podjęło starania umieszczenia Oskara Lange (sowieckiego szpiega w USA, ps. “Przyjaciel” ) w mającym powstać rządzie tymczasowym (czyli przyszłym Tymczasowym Rządzie Jedności Narodowej) – jako przedstawiciela Stanisława Mikołajczyka – por IX 1945

1944 VIII

 

ZSRR (Litewska SRR) - Mjr Jerzy Putrament, przyszly pisarz, agituje w Wilnie zolnierzy AK do wstepowania do LWP – czyni to z rozkazu plk Berlinga

1944 VIII 03

 

ZSRR → Rozmowa Stanisława Mikołajczyka z Józefem Stalinem

1944 VIII 04

 

ZSRR →Umowa między rządem radzieckim a PKWN regulująca stosunki gospodarcze wynikające z prowadzenia wojny

1944 VIII 06 – 07

 

ZSRR → Premier Mikołajczyk w pierwszych dniach sierpnia rozmawiał w Moskwie z Mołotowem i Stalinem, a także z przedstawicielami PKWN i KRN

1944 VIII 08

 

ZSRR → Meldunek Marszałków Rokossowskiego i Żukowa do Stalina- Uwzględniając konieczny czas na przegrupowanie, operację warszawską możemy rozpocząć 25.VIII.1944r. wszystkimi siłami frontu w celu wejścia na rubież: Ciechanów, Płońsk, Wyszogród, Sochaczew, Skierniewice, Tomaszów i zajęcia Warszawy

1944 VIII 09

 

ZSRR → Moskwa →Józef Stalin kieruje do Premiera RRP na Uchodźctwie , Stanisława Mikołajczyka takie oto słowa słowa: "Szkoda mi Waszych ludzi, którzy przedwcześnie stanęli do walki o Warszawę" → były to słowa zapowiadające brak reakcji Rosjan i milczące przyzwolenie na zagładę miasta przez Niemców

1944 VIII 11

 

ZSRR → Stefan Jędrychowski zostaje "ambasadorem" PKWN w Moskwie

1944 VIII 15

 

ZSRR → Odpowiedź Rządu Sowieckiego na prośbę o zgodę na udostępnienie sowieckich lotnisk pomocy lotniczej dla Warszawy -

Rząd Sowiecki nie może się na to zgodzić. Wybuch walk w Warszawie, do których została wciągnięta ludność Warszawy, jest wyłącznie dziełem awanturników i Rząd Sowiecki nie może do tego przyłożyć ręki.

1944 VIII 21

 

Bitwa z oddziałami sowieckimi pod Surkontami na Nowogrodczyznie – polegl w niej plk Maciej Kalenkiewicz

1944 VIII 22

 

ZSRR, USA, Wielka Brytania → W liście do Franklina D. Roosevelta i Winstona Churchilla Józef Stalin użył w stosunku do przywódców powstania następującego określenia: garstka przestępców, którzy wszczęli awanturę warszawską

1944 VIII 28

 

ZSRR → Litewska SRR → Stefan Ehrenkreutz, działacz PPS oraz ostatni rektor Uniwersytetu im Stefana Batorego w Wilnie zostaje aresztowany przez NKWD i oskarżony o to, że "...był przedstawicielem klasy panującej w Polsce przed rokiem 1939 i wrogiem państwa sowieckiego."

1944 IX

 

ZSRR → Rosyjska SRR → do obozu jeńców wojennych w Riazaniu trafił pierwszy transport z Polakami  → liczył 102 żołnierzy z Wilna, podoficerów i żołnierzy AK

1944 IX 09

 

ZSRR → Układ między PKWN i rządem Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej dotyczący ewakuacji obywateli polskich z USRR i ludności ukraińskiej z Polski

1944 IX 09

 

ZSRR →Podpisanie przez PKWN umowy o wymianie ludności między Ukrainą oraz Białorusią

1944 IX 09

 

ZSRR →Układ między Polskim Komitetem Wyzwolenia Narodowego a Rządem Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej w sprawie przesiedlenia ludności ukraińskiej z terytorium Polski do USRR i obywateli polskich z terytorium USRR do Polski ;
1. Repatriacja obywateli polskich narodowości ukraińskiej ( białoruskiej lub litewskiej ) na Ukrainę ( Litwę bądź Białoruś )
2. Repatriacja obywateli polskich narodowości polskiej i żydowskiej do Polski
3. Zakładano dobrowolność przesiedleń
4. Umowa stanowiła, że osoby narodowosci polskiej i żydowskiej mają prawo, a nie obowiązek wyjazdu do Polski
5. Umowy nie objęły między innymi obywateli polskich wywożonych z terytorium Polski w ramach represji politycznych w latach 1939 – 1941 oraz 1944 - 1945
 

1944 IX 09

 

ZSRR →Polski układ repatriacyjny z rządem Białoruskiej SRR

1944 IX 09

 

ZSRR →Polski układ repatriacyjny z rządem Liewskiej SRR

1944 IX 22 - 1946

 

ZSRR - Litwa – Litewskie władze radzieckie wszelkmi sposobami ( np strasząc ich aresztowaniami bądź deportacjami  ) staraja się ograniczyć odpływ ludności polskiej do Polski z powodow ekonomicznych

1944 X 01

 

ZSRR → Litewska SRR → Polacy ponownie otworzyli podwoje wileńskiego seminarium duchownego  → na sześcioletnich studiach w 1944 r. pobierało naukę 68 kleryków, w tym kilku Litwinów. Rektorem Seminarium został, tak jak przed wojną, ks. J. Uszyłło

1944 X

 

ZSRR → Ukraińska SRR → Unicki metropolita lwowski, Andrej Szeptycki , po włączeniu Galicji Wschodniej wraz ze Lwowem w skład ZSRR wysyła Stalinowi list gratulacyjny → por VII 1941

1944 X

 

ZSRR → Litewska SRR → W Ejszyszkach na Litwie polski oddział AK zamordował miejscowych Żydów – por 09 X 2003

1944 X 03

 

ZSRR → Litewska SRR → w Czarnym Borze pod Wilnem zmarł Władysław Kotwicz, członek Polskiej Akademii Nauk (1927), altaista, profesor uniwersytetu we Lwowie; założyciel serii «Collectanea Orientalia»; autor wielu prac z dziedziny języków mongolskich, tureckich i tunguskich; również wydanej w 1953 r. pozycji „Studia nad językami altajskimi” → por 01 IV 1872

1944 X 09-18

 

ZSRR → Bezowocna konferencja w Moskwie poświęcona wewnętrznym sprawom Polski ® Churchill, Bierut, Stalin, Mikołajczyk, Eden.

1944 X 11

 

ZSRR → Do Moskwy przybywa delegacja PKWN celem kontynuowania rozpoczętych na początku sierpnia rokowań z przedstawicielami rządu londyńskiego

1944 X 12

 

ZSRR →Do Moskwy przybywają Stanisław Mikołajczyk, Stanisław Grabski i Tadeusz Romer

1944 X 13

 

ZSRR → W Moskwie spotkanie Stalin – Mikołajczyk – Churchill :

  1. Stalin informuje Mikołajczyka, iż granica Curzona z 1919 roku ma stanowić wschodnią granicę Polski
  2. Churchill informuje Mikołajczyka,iż przebieg wschodniej granicy odrodzonej Polski został już ustalony podczas konferencji w Teheranie
  3. Przedstawiciele PKWN wysłuchani zostali przez przebywającego w Moskwie Winstona Churchilla , który chciał pogodzić oba ośrodki władzy polskiej

 

1944 X 13

 

Przedstawiciele PKWN wysłuchani zostali przez przebywającego w Moskwie Winstona Churchilla , ktory chciał pogodzić oba ośrodki władzy polskiej

1944 X 13

 

Polska delegacja Rządu w Londynie ( premier Stanisław Mikołajczyk, profesor Grabski oraz minister spraw zagranicznych Tadeusz Romer 0 rozpoczęli dyskusje ze Stalinem, Mołotowem, Churchllem, Edenem i Harrimanem na dwa tematy :
1. Przyszle wschodnie granice Polski
Formacja zjednoczonego rządu w składzie którego zasiąda przedstawiciele zaróno rządu emigracyjnego jak i rządu lubelskiego
 

1944 X 16

 

ZSRR → Spotkanie Bolesława Bieruta ze Stanisławem Mikołajczykiem - porozumienia nie osiągnięto

1944 XI 01

 

ZSRR →  Ukraińska SRR → we Lwowie zmarł Andrzej Szeptycki, kyr Andrej,  właściwie Roman Aleksander Maria Szeptycki, hrabia. Rodzony brat generała SM Szeptyckiego. → por rok 1888, 29 VII 1865 → por 29 XI 1865, 1888, 31 X 1900

1944 XI

 

ZSRR → Władysław Baran, były żołnierz z Westerplatte zostaje aresztowany przez Rosjan i wywieziony do łagru → por XI 1947

1944 XI – XII

 

ZSRR → Białoruska SRR → do jenieckiego obozu  nr 41 w Ostaszkowie NKWD przewozi około 2.9 tysięcy Polaków

1944 XI 13

 

ZSRR → Białoruska SRR → z Sokołowa Podlaskiego rozpoczęła sie wywózka około 4900 żołnierzy AK z terenów województw: lubelskiego, kieleckiego, rzeszowskiego i warszawskiego do obozu Borowicze w obwodzie nowogródzkim (Borowicze to zespół obozów nr 270 podległych Głównemu Zarządowi NKWD do Spraw Jeńców Wojennych i Internowanych (GUPWI)) → por VI 1949, I 1946, >05 VII 1946

1944 XI 22

 

ZSRR → Ukraińska SRR→ We Lwowie umiera łaciński abp lwowski Bolesław Twardowski ( na zapalenie płuc, którego nabawił się na pogrzebie greckokatolickiego abpa Lwowa , Andrzeja Szeptyckiego ) por 18 II 1864

1944 XI 22

 

ZSRR → Podpisanie umowy przez PKWN z Litewską SSR o wymianie ludności.

>1944 XI 22

 

ZSRR – Ukraina →Zmarłego arcybiskupa lwowskiego dr Bolesława Twardowskiego zgodnie z jego życzeniem pochowano w krypcie kościoła Matki Boskiej Ostrobramskiej, natomiast serce umieszczono zgodnie z jego wolą w ścianie chóru zakonnego klasztoru Karmelitanek we Lwowie

1944 XII

 

ZSRR → Rosyjska SRR → w obozie dla jeńców wojennych utworzono podobóz polski z limitem na 2500 osób zlokalizowany w oddzielnej strefie w podobozie głównym w Kaniszczewskich Wysiełkach

1944 XII

 

ZSRR → Litewska SRR → W Wilnie rozpoczął urzędowanie litewski pełnomocnik Rady ds. Kultów Religijnych A. Gailevičius → por 25 XII 1944

1944 XII 15

 

Winston Churchill, premier Wielkiej Brytanii, oficjalnie poparl sowieckie plany przyszlych granic Polski

1944 XII 25

 

ZSRR→ Litewska SRR → Litewski pełnomocnik Rady ds. Kultów Religijnych A. Gailevičius przygotował specjalne "Memorandum o seminarium duchownym w m. Wilno" adresowane do I sekretarza KC KP (b) Litwy A. Sniečkusa, przewodniczącego Rady Komisarzy Ludowych Litewskiej SRR M. Gedvilasa i komisarza NKGB Lit. SRR A. Guzevičiusa. Stwierdzał w nim m. in., że przed wojną "seminarium wileńskie odegrało wielką rolę w przygotowaniu kadry w duchu polskiego nacjonalizmu. Identyczną politykę hierarchia wileńskiego episkopatu prowadzi dzisiaj. Mimo iż Wilno jest stolicą Litewskiej SRR, także w tym roku do seminarium duchownego cały kontyngent na pierwszy semestr został dobrany spośród Polaków. Zajęcia w seminarium odbywają się w języku polskim. Wszyscy wykładowcy, profesorowie są narodowości polskiej". Metropolitę wileńskiego abpa R. Jałbrzykowskiego A. Gailevičius charakteryzował jako "zajadłego polskiego nacjonalistę", z którego polecenia księża archidiecezji wileńskiej byli kierowani do pracy na Białorusi → por 09 II 1945

1944 XII 27

 

ZSRR → Rząd radziecki zapowiedział uznanie PKWN za oficjalny rząd polski

1944 XII 28

 

ZSRR – Litewska SRR – Rozpoczęcie  rejestracji chcących wyjechać do Polski a zamieszkujacych Wilno – por 10 III 1945

1944 - 1950

 

Repatriacja i przesiedlenia do Polski objęły łącznie ok. 4,4 mln osób (w tym z ZSRR 2,1 mln osób, z Niemiec 2,1 mln, a z innych państw 0,2 mln)

>1944

 

ZSRR → W głąb ZSRR deportowano 50 tysięcy żołnierzy AK oraz 150 tysięcy Polaków niewygodnych dla reżimu radzieckiego

1945

 

ZSRR → Ukraińska SRR → Do Wyższego Seminarium Duchownego we Lwowie wstępuje Marian Jaworski a po  po przesiedleniu do Polski kontynuuje studia w Kalwarii Zebrzydowskiej

1945

 

Podział Prus Wschodnich :

-          początkowo przemyśliwano o przyznaniu Polsce całego obszaru Prus. Jednakże z woli Stalina, Churchilla i Roosevelta, uległy sztucznemu podziałowi

-          Ich południowa część (ok. 25 tys. km2) powróciła do Polski.

      -     Ich północna część (15,1 tys. km2) przypadła ZSRR bo Stalin chciał mieć - jak to powiedział - kawałek ziemi "niemieckiej".

1945

 

ZSRR → Asystent prokuratora generalnego ZSRR, Nikołaj Zoria przyjmuje delegację polskich prawników z ministrem sprawiedliwości na czele.
Po tej wizycie krakowski prokurator Roman Martini mógł bez przeszkód rozpocząć śledztwo w sprawie Katynia (notabene Martini śledztwa nie zakończył, bo go zamordowano)
 

1945

 

ZSRR → Według tajnych dokumentów z archiwów b. ZSRR, w łagrach przebywa 8587 żołnierzy Armii Krajowej → por rok 1947

1945

 

ZSRR → Ukraińska SRR → Drohobycz po przejęciu przez administrację ukraińską został centrum administracyjnym okręgu Drohobycz, do czasu przyłączenia go do okręgu lwowskiego

1945

 

ZSRR → W Twerze więziono dowódców AK oraz przywódców Polskiego Państwa Podziemnego aresztowanych podczas akcji Burza.

1945

 

ZSRR →  władze znoszą unię prawosławno katolicką(tj grekokatolicyzm ), którą przyjęto na tych terenach w 1596 roku

1945

 

ZSRR → Ukraińska SRR → w Kołomyi ostało się 200 Żydów z przeszło 15 tysięcy w 1939 roku ® por rok 1941

1945 - 1946

 

ZSRR podnosi w czasie procesu norymberskiego sprawę zbrodni katyńskiej, oskarżając o nią Niemców - ale szybko przestaje na to naciskać

1945 - 1947

 

ZSRR → Z około 4 tysięcy żołnierzy brygady wileńsko-nowogródzkiej (zmuszonych w Kałudze, aby wstąpili do Armii Czerwonej a gdy odmówili, rąbali wraz z innymi więźniami las, pracowali w kołchozach i na budowach ) jedynie część wrócila do Polski jako repatrianci

1945 – 1947

 

ZSRR → Repatriacja z głębi ZSRR do Polski objęła 248 tys. obywateli polskich, w tym 136 tys. Żydów

1945 I

 

ZSRR→ Litewska SRR → Władze litewskie kierowane depolonizacją aresztowały profesora  Seminarium Wileńskiego ks. A. Cichoński

1945 I – II

 

ZSRR→ Litewska SRR → Litewskie organy NKGB realizowały zatwierdzony przez szefa NKGB ZSRR Mierkułowa operację, celem której było "ujęcie najbardziej aktywnych uczestników polskiego nacjonalistycznego podziemia i jego inspiratorów ze środowiska duchowieństwa katolickiego". W wyniku tej akcji dokonano rewizji w kurii arcybiskupiej, w czterech klasztorach i kościele Ducha Świętego, aresztowano 6 księży → por 24 I 1945

1945 I 03

 

Wielka Brytania, ZSRR → list Winstona Churchilla do Józefa Stalina →  deklarował w nim chłodny stosunek do nowego rządu polskiego i przekonanie, że nie zdoła długo się utrzymać → por 29 XI 1944

1945 I 04

 

ZSRR →ZSRR uznał komunistyczny Rząd Tymczasowy z premierem Osóbką-Morawskim na czele powstały z przekształcenia Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego. Przeciwko tej decyzji zaprotestował listownie u Stalina Winston Churchill, zrezygnował jednak z wszelkiego bardziej stanowczego nacisku w tej sprawie → por 31 I 1945, 30 III 1945

1945 I 08

 

ZSRR →Litewska SRR → Władze litewskie kierowane depolonizacją aresztowały ks. A. Lachowicza, wikariusza kościoła św. Franciszka

1945 I 10

 

ZSRR →Litewska SRR → Władze litewskie kierowane depolonizacją aresztowały ), ks. L. Pereświat - Sołtana, proboszcza Kolonii Wileńskiej

1945 I 14

 

ZSRR →Litewska SRR → W Wilnie urodziła się Barbara Podmiotko, dziennikarka radiowa. 

1945 I 24

 

ZSRR →Litewska SRR → Władze litewskie kierowane depolonizacją aresztowały kanclerza kurii wileńskiej ks. A. Sawickiego

1945 I 24

 

ZSRR →Litewska SRR →Władze litewskie kierowane depolonizacją aresztowały abpa R. Jałbrzykowskiego → osadzony w więzieniu NKWD na Łukiszkach. → por 20 II 1945

1945 I 25

 

Abp Jałbrzykowski zostaje aresztowany w Wilnie i osadzony w więzieniu na Łukiszkach.

1945 II 02

 

ZSRR → Ukraińska SRR → Do Biłki Szlacheckiej (k. Lwowa) przyjechał zastępca Rejonowego Pełnomocnika i Tymczasowego Rządu Polskiego z Kamionki Strumiłowej, Piotr Sender, członek Związku Patriotów Polskich w Moskwie (Żyd w mundurze polskiego oficera ) . Zwołano wszystkich mieszkańców i nakazano : 'trzeba jechać do Polski... Tutaj jest Ukraina. Dobry Polak jedzie do Polski... Kto nie pojedzie dobrowolnie do Polski, ten pojedzie przymusowo na Sybir'.→ por 5 II 1945

1945 II 4-11

 

Konferencja jałtańska - por 13 II 1945

1945 II 05

 

ZSRR → Ukraińska SRR → Biłka Szlachecka koło Lwowa otrzymała 50 wezwań na roboty do Donbasu → w odpowiedzi na niechęć miejscowych Polaków do przesiedlenia się w nowe granice Polski → por 2 II 1945

<1945 II 11

 

Wg ustaleń konferencji jałtańskiej z XI 1943 obowiązuje plan wg którego Gliwice, Wrocław, Szczecin i Słupsk oraz 44 tysiące mil kwardatowych Niemiec zostanie przekazane przedstawicielom polskich władz → por 4-11 II 1945

1945 II 11

 

Ogłoszenie wyników konferencji jałtańskiej z decyzjami dotyczącymi Polski :
- Ustalenie zarysu granicy wschodniej opartej na linii Curzona,
Utworzenie Rządu Jedności Narodowej
 

1945 II 11

 

 ZSRR → Litewska SRR → Władze litewskie kierowane depolonizacją aresztowały kapelana AK ks. G. Pileckiego

1945 II 13

 

Londyński rząd Tomasza Arciszewskiego oficjalnie protestuje przeciwko postanowieniom jałtańskim - por 11 I 1944

1945 II 20

 

ZSRR → Litewska SRR → Rektor Seminarium Wileńskiego, ks Urszyłło,  otrzymał nakaz NKWD opuszczenia zajmowanego gmachu i zaprzestania działalności uczelni → Metropolita wileński abp R. Jałbrzykowski przenosi je do Białegostoku

1945 II 20

 

ZSRR → Litewska SRR → Ze względu na stan zdrowia metropolita wileński abp R. Jałbrzykowski 20 II 1945 z więzienia został zwolniony i zobowiązany do nie opuszczenia Wilna

1945 II 20

 

ZSRR → dopiero teraz uchwała Państwowego Komitetu Obrony ZSRR nr 7558 określiła głębokość pasa przyfrontowego na (60-100 km) → dopiero teraz , w sposób formalny, działalność NKWD na terenie Polski została ograniczona do konkretnego pasu przyfrontowego ! → por 20 VII 1944

1945 III

 

ZSRR → Rosyjska SRR → w obozie jeńców wojennych w Riazaniu wybucha bunt Polaków domagających się zwolnienia do domu → por 29 VI 1945

1945 III

 

ZSRR – Litewska SRR→  80 tys. osob narodowości polskiej pozostające przed 1939 r. obywatelami Litwy, zgłasza teraz wolę przeniesienia się do Polski

1945 III 10

 

ZSRR – Litewska SRR →  Do owego dnia do repatriacji z Wilna do Polski zgłosiło się 102348 osób

1945 III 10

 

ZSRR – Litewska SRR →  Placówki polskich pełnomocnictw repatriacyjnych w Kownie, Kiejdanach, Poniewieżu i Wiłkomierzu rozpoczęły przyjmowanie zgłoszeń na przesiedlenie do Polski – por 01 IV 1945

1945 III 15

 

ZSRR – Litewska SRR →  Do tego dnia poza Winem na repatriację do Polski zarejestrowało się jedynie 58636 osób

1945 III 23

 

ZSRR → Największy transport więźniów (1476 osób)z Krakowa do obozu w Krasnowodsku ( dotarł tam pod koniec kwietnia ) → w transporcie tym było 70 mieszkańców Krakowa, w tym 50 członków AK. W obozie nr 516 w Krasnowodsku przebywało w sumie 3250 "internowanych" ( tak nazywali osadzonych tam więźniów Sowieci ) Z dokumentów odnalezionych w rosyjskich archiwach wynika, że 1455 osób z tego obozu zmarło. Przy 284 nazwiskach zmarłych zapisano w dokumentach narodowość "polska" i "niemiecka". - Główną przyczyną zgonów było wycieńczenie. Można się domyślać, że większość zmarłych to Polacy ( gdyż Sowieci traktowali mieszkańców Śląska jak Niemców ) → por II – III 1945

1945 IV

 

ZSRR → Litewska SRR → Wileńskiemu arcybiskupowi Jałbrzykowskiemu nakazano opuścić teren ZSRR i udać się do Polski

1945 IV 01

 

ZSRR – Litewska SRR - Strona litewska zdecydowała o przerwaniu rejestracji zgłoszeń na przesiedlenie do Polski w Kownie, Kiejdanach, Poniewieżu i Wiłkomierzu – por 10 III 1945

1945 IV 06

 

ZSRR ( Ukraińska SRR ) → w Charkowie zmarł Franciszek Szymańskinauczyciel i artysta malarz, deportowany w marcu z Grudziądza

1945 IV 14

 

ZSRR → Rosyjska SRR → z Ostaszkowa do obozu nr 178 w Diagilewie, w obwodzie  riazańskim odesłano ujawnionych oficerów AK

1945 IV 19 – 24

 

ZSRR → W Moskwie przebywa delegacja Rządu Tymczasowego
1. Podpisanie układu o przyjaźni, pomocy wzajemnej i współpracy powojennej pomiędzy Polską a Związkiem Radzieckim. → podpisany ostatecznie 21 kwietnia
 

1945 IV 21

 

Zawarcie Traktatu o Przyjaźni, Wzajemnej Pomocy I Kooperacji między Polską a ZSRR ® por rok 1965

1945 IV 25

 

ZSRR → Litewska SRR → Rada Komisarzy Ludowych Litewskiej SRR przyjęła uchwałę o otwarciu Kowieńskiego Seminarium Duchownego udzielając tym samym poparcia sprawie zamierzonej likwidacji  wileńskiego seminarium duchownego jako „polsko - nacjonalistyczne reakcyjne seminarium duchowne → por 01 X 1944, 25 XII 1944 i 20 II 1945

1945 V

 

ZSRR → Litewska SRR → Z tego okresu pochodzą ostatnie numery wydań Ruchu Oporu w opanowanej przez ZSRR Litwie

1945 V 08

 

ZSRR → na łamach rosyjskiej gazety "Krasnaja Zwiezda" ukazał się komunikat "O potwornych zbrodniach rządu niemieckiego w Oświęcimiu".

1945 V 25

 

ZSRR → Litewska SRR → Zakańcza się śledztwo i przesłuchania wileńskiego metropolity abp R. Jałbrzykowskiego w NKGB → por 24 I 1945 oraz 20 II 1945

1945 V 30

 

ZSRR - Litewska SRR →  Biuro Polityczne KC KP(b) Litwy i Rady Komisarzy Ludowych  LSRR podjmują specjalną uchwałę o przyspieszeniu przesiedlenia z Wilna do Polski aby zdepolonizowac je jak najszybciej

1945 V 30

 

ZSRR – Litewska SRR → W podjętej na wspólnym posiedzeniu Biura Politycznego KC KP(b) Litwy i Rady Komisarzy Ludowych LSRR uchwale poświęconej sprawie przesiedlenia ludności polskiej postanowiono zwrócić uwagę władz polskich na uchylanie się od pracy i pasywny udział w ewakuacji Pełnomocnika S.Ochockiego oskarżając go o sabotaż  - por 30 VI 1945

1945 VI

 

ZSRR – Litewska SRR →  W Kiejdanach reprezentant władz litewskich nie podpisywał kart repatriacyjnych głowom rodzin, jeśli choć jeden z członków rodziny posiadał dowód z wpisaną narodowością litewską

1945 VI

 

ZSRR – Litewska SRR →   Ustaje działalność polskich pełnomocnictw repatriacyjnych w Kownie, Kiejdanach, Poniewieżu i Wiłkomierzu – ostatecznie do Polski repatriacja obdarowano ~ 1500 osob - por 10 III 1945

1945 VI

 

ZSRR - Litewska SRR →   Po interwencji polskiego ministra spraw zagranicznych Z.Modzelewskiego u Ludowego Komisarza Spraw Zagranicznych LSRR P.Rotomskisa następuje ( za zgodą Kremla ) przedłużenie akcji przesiedleńczej do Polski do 1 VIII 1945 r